3. 1917 Жылдары құрылған саяси - демократиялық партиялардың құрылған аумақтарын карта бойынша белгілеңіз.
Жауабы:
1917 ж Түркістан федералистер партиясы. Түркістанда
1917 ж күзде Үш жүз партиясы Түркістанда
1917 ж Алаш партиясы Орынборда құрылды
12-билет
Әмір Темірдің Моғолстанға жасаған жорықтары.
Жауабы:
1371-1372 ж Темірдің Моғолстанға алғашқы жорықтары басталды.
1371-1390 ж Моғолстанға он шақты рет жорық жасады.
1384-1391 ж Моғолстанға бірнеше рет жорық жасады.
1390 ж жорықтардан кейін Моғолстан Әмір Темірге толық тәелділікке түсті.
2.1916 Жылғы Торғай облысындағы көтерілістің барысы, ерекшеліктері мен маңызы.
Жауабы:Торғай көтерілісі
Торғай көтерілісінің ерекшелігі
табанды болып, ұзаққа созылды
билік көтерілісшілердің қолына көшіп, бір орталықта жүргізілді
басқарудың тәртіпке келтірілген жүйесі болды.
Торғай облысындағы көтерілістің барысы
1916 ж қыркүйек көтерілісшілер саны -20 мың
26 қарашада – 50 мың-ға жетті
1916 ж 22 қазан Амангелдінің басшылығымен 15 мың көтерілісші Торғай қаласын қоршады. Оған қарсы генерал Лаврентьевтің 9 мың адамдық жазалаушы тобы жіберілді. Амангелді Т қоршауды тоқтатып, жазалаушы әскерлерге қарсы қозғалады. Түнқойма пошта станциясы маңында жазалау отрядына шабуыл жасап, артынша көтерілісшілерді аман сақтау үшін қашыққа шегініп кетеді.
Көтерілісшілердің негізгі бөлігі Амангелдінің штабына орналасқан Батпаққара жазығы мен Аққұм құмының маңына шоғырланып, партизандық күрес әдісіне көшті.
Торғай көтерілісінің басшысы – сардарбегі Амангелді Иманов
Ұйымдаспаған көтерілісшілерден жүйелі әрі тәртіпті әскери организм құрды.
Қару өндіруді ұйымдастырды.
Көтерілісшілерді әскер өнеріне үйретті.
Көтерілісшілерді азық-түлікпен , аттармен қамтамас ететін тыл қызметін ұйымдастырды.
Мергендер жасақтарын құрды
Әскери сап құрып, калонамен жүргізді
Амангелді Торғай, Қостанай, Ырғыз, Ақтөбе уездерінің, ішінара Сырдария, Ақмола, Семей болыстарының көтерілісшілерінің басын біріктірді.
Амангелдінің серігі, атақты мерген – Кейкі батыр.
Торғай даласында бірге басшылық етіп, Амангелдінің дүниетанымдылығын қалыптастыруға зор ықпал еткен досы Әліби Жангельдин. Ол көтерілісшілердің «руани көсемі» атанды.
Тарихи маңызы
Қазақ халқының таптық санасы өсті
Қазақстан халықтары ұлттық мүделерінің ортақтығын тұңғыш рет ұғынды
3. Суретке қарап отырып, оқиғаны сипаттаңыз.
Жауабы:
Арал апаты. Өзбекстан мен Қазақстан жерінде, Тұран ойпатының шөлді белдемінде, Үстірттің шығыс шетінде орналасқан тұйық көл арал теңізі деп аталады. Арал теңізі 1960-1970 ж дүниежүзілік теңіз деңгейінен 53,0 м биіктікте жатса, 1998 ж 18 м төһмендеген. Соның салдарынан теңіз 2 суайрыққа бөлінді Үлкен арал және кіші арал 1992 ж. Арал теңізінің тарылуына Арал апаты пайда болды.
Теңіздің жиегінен 400 шақырымға созылған «тұзды бұлт» өсімдіктер мен жануарлар түрлерін азайтты. Теңіз түбінен 70 млн тонна улы шөгінділер көтеріліп, тұзды шаңға айналып, егістіктер мен жайылымдарды улап, адам денсаулығына үлкен қауіп төндіріп отыр.
13-билет