32. М.Қабанбайдың балаларға арнап жазған әңгімелері, тәрбиелік сипаты, көркемдік ерекшеліктері.

Марат Қабанбай (1948 жылдың 22 наурызы, Зайсан ауданы, Шығыс Қазақстан облысы - 2000 жылдың 26 сәуірі, Алматы қаласы) - балалар жазушысы, публисцист.

ҚазМУ-дің журналистика факультетінбітірген (1975). 1966—1968 жылдарыаудандық «Достық» газетінде корректор, әдебиқызметкер, бөліммеңгерушісі, 1987—1994 жылдарышығармашылықжұмыста, 1995 — 1997 жылдары «Анатілі» газетіредакторыныңорынбасары, 1999 жылданөмірініңсоңынадейін «Солдат» газетінің бас редакторы болды.

Шығармаларыныңденібалалар мен жасөспірімдергеарналған. Негізгітақырыбы: заманкелбеті, жастардыңөмір-тіршілігі; идеясы: адамдысүю. «Бақбақ басы толғанкүн» (1975), «Арыстан, мен, виоленчельжәнеқасапхана» (1977), «ЖиһанкезТити» (1982), «Пысықболдым, мінеки» (1983), «Қала мен қыз бала» (1984), «Қазақ, қайдабарасың?» (1995), «Суретсалғымкелмейді» (1995) аттыповес-тер мен әңгімелертоптамалары, «Көркемдәм» (1977), «Айшылықалысжол» (1987) романдарыжарықкөрді. Шығармаларыорыстілінде «Арыстан, я, виоленчель» (1980, М., ), «Вот он я — бывалый» (1986, М.,), «Горький вкус» (1989), «Эхо» (1991) дегенатпенбасылыпшықты. Жекелегентуындыларыукраин, молдован, латын, немістілдерінеаударылған.

Мараттыңөзініңталантты, қалыптасқанқаламгерекеніндәлелдегеншығармасы "Пысықболдым, мінеки" повесі. Бұлбүгінгібалаларөмірінбейнелеген повесть. Бастыкейіпкері - Досандегенойлыоқушы, зерделіжеткіншек. Әсіресеоныңтуғанжердіңәртүйіртопырағынанқасиетіздеп, әр тал шөбінеүңілежүруін, Аққұмсуыныңшипалыққасиетінашуыназаматтықдесек де жарасады. Повесть балаларөмірін, балаларарасындағықақтығыстардысуреттесе де, мұндағынегізгіөзектімәселе - туғанжергедегенмахаббат. Негізгітақырыбы - Досанныңжеріне, елінедегеныстықсезімі. Повесть аяқталғандааппақтопырағы бар, шаңды, шөлді, шипалысуы бар Аққұмауылынқимайсың. Жігіттердіжігерлі, қыздардықызылшырайлыеткентуғанжердіңқадірінбілетүсесің.

Жалпы Марат, дүниеге бала көзімен қарай білетін, сезіне білетін жазушы. Оның балаларға арналған шығармалары "Бақбақ басы толған күн", "Арыстан, мен, виолончель және қасапхана" повестері. "Бақбақ басы толған күн" повесінің бас кейіпкері - оқушы Заманбек. Өзі ақын, өзі өлең жазады. Мінезі де қызық, ойлағаны да күлкілі. Мұны повестегі он үш жасар баланың қызық қылығы мен қиял қуа жасаған іс-әрекетінен, көреміз. Мысалы, әкесінің томырық мінезін ұнатпауы жайында : "Жуықта Пионер газетіне "Мектебім" атты өлеңім жарияланғанда бетіме ежірейіп қарап отырып, "Ой-ит!"-деген. Басымнан да сипамады. Көкем сондай адам. Тентектік жасасам бишікпен тартып жіберуден тайынбайды, өлеңім шықса мәнерлеп тұрып ит дейді. Бала әкесі Сауытбекті мейірімнен тысқары, суық жан деп есептейді. Оның пікірі әділетті ме, мұны шығарманы оқи отырып оқырман өзі саралайды.

М.Қабанбаевтың бұл шығармалары "Философиялық ойларымен" ерекшеленеді, сонымен қымбат та. Өзгеге ұқсамауға тырысушылық, өмір шындығын өзінше бейнелеуге, соны соқпақ салуға құштарлық Маратқа, оның творчествосына ғана тән қасиет.

М.Қабанбаев қазақ балалар әдебиетінде ерекше қолтаңба қалдырған тұлға. М.Қабанбаевтың стильдік ұстанымы, баланың өскен ортасына тән сөз саптау мәнерін ерекше талғаммен беруі қаламгердің шеберлігін танытады.