12. Методыка стварэння асобных відаў бібліяграфічных дапаможнікаў сацыяльна-гуманітарнай тэматыкі

Технология подготовки б/гр пособия включает:

—подготовительный,

—аналитический,

_—синтетический,

—заключительный этапы.

Подготовит.этап.

1.Выбор и изучение темы.

2. Разрабатывается проспект пособия.

3.Создаётся как модель будущего пособия.

4. Выявление док.

Аналитический этап составления БП.

1. Общий б/гр. анализ док.

2.БО –Аннотирование и реферирование. Индексирование. Предметизация.

Синтетический этап.

—Отбор док-тов.

—Группировка.

Заключительный этап.

1. Подготовка справочно-методического аппарата пособия.

2. Оформление пособия перед сдачей в печать.

Мет. асабл. падр. паказ. заканадаўчых і нарматыўных дакументаў.

Пак-кі выд-няў і публікацій прав-ых актаў ствар-ца ў дапамог. навукова-даслед. дзей-ці ў галіне права, законатворчай, праваахоўн. дз-ці. Адрасуюцца навуковым супрац-м, выкладчыкам, аспірантам, студ.ВНУ, бібліёгр-м, усім, у каго па роду праф. дз-ці узнікае патрэб. у пошуку прав-вой інфарм-і.

Аб’ект бібліяграфавання–розн. віды нарматыўных бюлетэняў, зборнікаў дак-таў,монавыд-яў кодэксаў законаў і інш..

Для біблгр-га. апісання(Б.А.) ужыв. такія віды Б.А., як манаграф-е, зводн-е, аналітычнае.

Нармат-я бюлетэні апісв-цца па апошняй назве, у вобласці зауваг. пры апіс. шматтомных зборнікаў у спецыфікеціі указв-цца арыгінальная назва тома і храналаг. рамкі уключ. у выд-нне дак-таў.

Аналітычн. Б.А. павінна уключ.:

а) назву прав. акта, прысвоен. прыняўшым яго органам б)від акта,выдадзенага пэўным органам

в) назву органа прыняцця

г) дату прыняцця

д) № прыняцця.

У анатац. на зборнікі прав. актаў звыч. характ-цца:

а) від зб.

б) віды і статус публікуемых у зб. актаў.

в)органы прыняцця

г) храналаг. ахоп і дата адлюстрав. дзеючага заканадаўства

д) группоўка матэрыялу

е)склад навук-дапамож-га апарату зб.

ж) пошукавыя магчымасці яго асноўных элем-таў.

Анат-я на асобн. правав. акты уключ.:

а) звесткі аб тэме дак-та

б) вытрымкі з тэксту акта,

в) звесткі аб структ-ры дакта

г)даце увядз-ння акту у дзеянне

д)сувязь дак-та з раней і пазней прынятымі.

Группоўка Б.З. накірав-на на раскрыццё зместу выданняў закан-х і нарм-ных актаў.У пачатку пак-ка у асобн. раздзеле збіраюц. Б-я Ап-ні універсальн. выд-няў.

Сіс-ма дапаможн. пак-каў уключ. прадметны пак. і пак. назваў выданняў.

Спісы скарачэнняў адлюстроўв.-ць:

а) скароч. назвы органаў дзярж. улады і кірав

б)нарматыўна-прав-х актаў і іх выданняў.

Мет. асабл. падр. паказ. грамадска-палітычных перыяд. выд. (ПГ-ППВ)

Адрасуюцца навуковым супрацоўнікам,гісторыкам,палітолагам,біб-рам, бібліёгр-м. Зараз Г-ППВ адлюстр-ца у спецыяліз-х Б.Д.

Крыніцай Б.А. з’яўл-цца самі перыяд. выданні.

На аналіт-м этапе падрыхт. ПГ-ППВ важнае значэнне мае бібліягр аналіз перыяд. выданняў.Асабліва важна для партызанскіх і падпольн. газет перыядычнага самвыдату. Аб’ект Б.А. ў ПГ-ППВ –усе №-ры перыядычных выданняў за абраны ўліковы перыяд.

Агульная частк. апісання ўключ.:

а) асноўная назва перыяд. выдання

б) звесткі,якія адносяцца да назвы

в) месца выдання

г)выдавецтва ці выдав-кая арганізація

д) дата выхаду

е) заувагі,якія аднос. да усяго выдання

ж) тыраж.

Пры адсутнасці дакладных звестак аб нумарах прыводзіцца агульная колькасць нумароў(напр.1942-1943 выйшла 3 нумары: 1943-звестак няма). Б.А. можа суправаджацца ўмоўнымі абазначэннямі з рознымі значэннямі.

У анатацыі прыводзяцца звесткі :

а) тэматыка і палітычная арыентація выдання б)аб заснавальніках выд.в)аб пераемнасці выданняў г)агульная коль-ць №-ў д)min і max тыражы і інш..

Спецыяльна адзнач. наяўнасць у выд.публікацый афіц-х дак-ў і пуб. асобных аўтараў.

Прадмова да ПГ-ППВ разам з традыцыйнымі элемент. павінна ўтрымліваць: а) хар-ку ролі пер. выд пэўнага зместу ці іх ідэалагічнай накіраванасці ў гістарычны перыяд б)статыстычныя табліцы размеркавання пер. выд. па розн. прыкметах в) звесткі аб папярэдн. бгр. паказ-х .

У залежнасці ад абранага спосабу группоўкі матэрыялу сіс-ма дапаможн. пак-каў можа уключ. такія пак-кі, як:

тэматычны;

імянны;

алфавітны п.

назваў перыяд.выд.;

храналаг. і інш.

Мет. асабл. падр. паказ. зместу перыядычных выд. СГтэматыкі.

Паказальнікі прызнач навук супрац-кам, спецыялістам-практыкам, студэнтам, бібл-б/гр кадрам, аспірантам, магістр.

Аб’ект б/графавання – усе публікацыі з 1 перыяд выд-ня (газ, часоп, бюлет) за пэўны перыяд.

Паказ-к зместу часопісаў “Красн архив”, “Весник статистики”, “Весніка БДУ”

Аналіт БА уключ: звесткі пра аўтараў, назву публікацыі, яе жанр, звесткі аб крыніцы публікацыі -удакладняецца па архівах рэдакцыі перыяд выд-ня.

Анатацыя ўключ звесткі аб сутнасці наук тэорый і канцэпцый, змесце апісваемых падзей, іх месцы і часе, знакамітых асобах, удзельніках падзей, арганізацыях і ўстановах, якія маюць дачыненне да публікацыі арх Д.

Групоўка – сістэматычн на аснове ББК, УДК і інш класіф-цый.

Выкарыст-ца галінов, тэмат і персанальн рубрыкі.

С-ма дапаможн паказ-каў: 1.Паказ-кі, якія раскрываюць змест публікацыі: Прадметн, Геаграфічн, Персанальн. пак-к асоб, якія упамінаюцца ў загалоўках і анатацыях, Назваў рэцэнзіраван выд-няў. 2. Пак-кі, якія раскрываюць склад публікацыі:Алф пак-к рэцэнзентаў і інш асоб, што адносяцца да пубікацыі,Пак-к архіваў і інш фондаў, з якіх узяты гісторыка-дакументальн мат-лы для публікацыі.

Мет. асабл. падр. паказальнікаў даведачных выданняў с.-г. тэматыкі.

Гэтыя паказальнікі складаюцца ў дапамогў прафесійнай дзейнасці спецыялістаў розных галін сацыяльнай сферы, навукова-даследчай і бібліятэчна-бгр. рабоце. Прыклады: «Справочник по истории дореволюционной России», “Тэрміналагічны слоўнік”, “Беларускія слоўнікі і календары” і др.

Крыніцамі выяўлення матэрялу, акрамя бягучых галіновых бгр. выданняў с.-г. тэматыкі і універсальных (рэтраспектыўных і бігучых) бгр. паказ. Дзяржаўнай (нацыянальнай) бгр., з’яўляюцца каталогі спецыялізаванных і ўніверсальных навуковых бібліятэк, у фонды якіх звычайна прадстаўлены багатыя калекцыі даведачных выданняў.

А’бектам бібліягафавання зяўляюцца перш за ўсе асобна выдадзеныя даведачныя выданні, а таксама публікацыі даведачных матэрялаў з кніг, часопісаў і іншых выданняў.

Пры апісванні слоўнікаў, выдадзеных не на сучаснай літаратурнай мове(у паказ.”Словари XVIII века”)звычайна захоўваюцца арфаграфіі і пунктуацыі тытульнага аркуша. Бгр. апісанні замежных выданняў робяцца на мове арыгіналу, пры гэтым загаловак выдання перакладаецца на моыву бгр. дапаможніка. Апісанне рэдкага даведачнага выдання было зроблена не de vizu, даецца спасылка на вядомыя бгр. выданні, з якіх яно было запазычана. Апісанні рэдкіх выданняў, акрамя таго, могуці быць с звесткамі аб месцы іх захоўвання (сіглы біб.)

Асноўныя элементы анатацыі на выданні с-г. тэматыкі з’яўляюцца звесткі аб тэматыцы даведачнага выдання, групоўцы матэрялаў ў ім і навукова-даведачным апараце выдання.

Для анатацыі статыстычных выданняў неабходна: -від выдання(па перыядычнасці, матэряльнай канструкцыі) -колькасці статыстычных табліц у выданні -змесце статыстычнай інфр. -структуры выдання -характары статы. звестак -крыніцах статыч. інфар.

Анатацыі на слоўнікі:

-від слоў.;

-мова, лексічныя адзінкі якой прадстаўлены ў слоў.;

-колькасць лексічных адзінак;

-структура артыкулаў; -групоўка матэрялў у слоў.

Асноуным спосабам групоўкі з’яўляецца сістэматычная. У спалучэнні з ей могуць вылучацца раздзелы і рубрыкі для асобных відаў-слоў., энцык. Даведачныя выданні па гісторыі-у храналогіі.

У сістэму дапаможных паказ. да паказ. даведачных г.-п. могуць уваходзіць

-паказальнік назваў; -паказ. іменаў аўтараў, рэдактр.

Метад асаблівасці падрыхтоўкі паказ-каў б/гр прадукцыі СГтэматыкі.

Большасць пак-аў б/граф выд-няў па СГ навуках – галіновыя. Тэмат і персанальн паказ-кі складаюцца рэдка. Адлюстр мат-л у пак-х – гэта дзеючая сіс-ма б/граф прадукцыі. Яны выяўляюць “белыя плямы” у б/гр забяспеч-ці асобн галінаў ведаў навук-значн Д.

У пак-кі ўключ-ца замежн і айчын выд-ні для спец-таў. Адбір-ца асобна выдадзеныя, таксама унутрыкніжн., унутрычасопісн матэрыялы.

Рэкамендац б/гр дапам-кі адлюстр-ца выбарачна – калі па тэме няма быльш поўнага навук дапам-ка.

У паказ-кі б/гр выд-няў па гіст ўключ-ца гісторыяграф мат-лы, агляды літ-ры.

Анатацыі ўключ: звесткі аб тэмат., відав., хранал і моўн ахопе Д., стр-ры дапам-ка, дапаможн пак-ках, каолькасці б/гр запісаў.

Сістэматызацыя па УДК, ББК і інш класіф-цыях. Паміж раздзеламі – сіс-ма спасылак.

Сіс-ма дапам паказ-каў:

1.Пак-к назваў б/гр дапам-каў.

2.Пак-к імёнаў (складальнікаў, персаналій)

3. Геагр і этніч назваў (па гіст і этнагр)

4. Храналагічны

Уводзіны – даецца наыс развіцця б/гр прадукцыі.

Неапублік б/гр прадукцыя – НББ “Пак-к неапублік б/гр спісаў і картатэк, складзеных б-мі Бел ў ** годзе”, “Ук-тель б/гр спісков по целев і комплексн народно-хоз программам” (РНТБ).

Асн элементы:

1. Назва спіса, карт-кі

2. Відав і моўны склад Д

3. Храналаг ахоп

4. Колькасць Д

5. Сіглы б-к-складальнікаў.

Б/гр БД – б/гр адлюстраванне ў спецыялізаван кат-гах, пак-ках і БД (“Каталог б/гр БД по обществ наукам”/ИНИОН РАН/). У РБ – НББ “Тэмат план выд-няў б/гр пак-аў навук б-к Бел-сі”.

Аб’ект адлюстр-ня – галінов, праблемна-арыентав, краіназнаўч (рэгіянальн).

Асн.элементы хар-кі:Імя БД;тып БД (б/гр,рэферат,змешанага тыпу).