Байланыс жолындағы сыртқы әсерлер және олардан қорғау шаралары
Сыртқы әсер етушілерге жататындар: электр энергиясын жолдар; электрленген темір жолдар; атмосфералық әсерлер (найзағай); радиостанциялар; электр қуатымен істейтін өндірістік-тұрмыстық қондырғылар т.б. Осылармен бірге кабелді байланыс жолының салынған мақайының әсерінен кабель қабығының тотығып бұзылуы да болуы мүмкін.
Әуе байланыс жолына сыртқы электрлік және магниттік әсер етілсе, жер астына салынған немесе металдық қабығы бар кабель байланыс жолына тек қана магниттік әсер етиеді. Байланыс жолы тізбектеріндегі индукцияланған токтың жиілігі тасушы сигналдың жиілігіне тең болып бөгеулік әсер тигізеді. Ал кабелдің металл қабықтарында индукцияланған ток байланыс тізбектеріндегі бөгеулік токтарды азайтады.
өзара әсерлерді азайту үшін мынадай шаралар қолданылады:
1) өзара әсерлері аз болатын байланыс жолымен сигнал тарату жүйелерінің түрлерін таңдап қолдану
2) симметриялы байланыс жолының әр бөлігіндегі бөгеуліктер, басқа бөлігіндегі бөгеулікке қарама-қарсы болып, бірін-бірі жоятын шараларды қолдану
3) өзара әсерлердің шамасын бір жерден (мысалы, күшейткіш бөлігінің шетінде) өлшеп, соны азайтатын шара қолданылады. Күшейткіш орналасқан жерде сол күшейткіш бөлігінің қорытынды әсерін өлшеп, сол әсерге қарсы байланыс контурын қосады;
4) тізбекті, бірнеше тізбек тобын немесе тұтас кабельді металл қабықшамен экрандау арқылы сол тізбекті, тізбек тобын немесе кабельді өзара әсерден қорғайды.
5) көп тізбекті телефон кабелінің ішінен ауысу өшуліктері үлкен (жоғары жиіліктегі норманы қанағаттандыралатын) тізбектерді таңдап алып, оларды жоғары жиілік сигналдарын беруге пайдаланады.
Біріншілік параметрлердің сымның диаметріне тәуелділігі
(4.10)
(4.11)
Мұнда
d=2r
– сымның диаметрі, мм; a–
тізбектегі екі сымның арасы, мм,
сымдардың
есілу коэффициенті. P=1
жұптыќ есілуде, P=5
төрттік (жұлдызша) есілуде, F(kr),
G(kr), H(kr), Q(kr)
– kr-ге
байланысты таблицалыќ функциялар.
Біріншілік параметрлердің өткізгіштің ара қашықтығына тәуелділігі
Байланыс кәбілдері қолданатын жиілік ауқымдары
Байланыс кәбілдерін қолданатын тарату жүйелері
Симметриялы, коаксиалды
Симметриялық байланыс кабельдерін келесі топтарға бөлуге болады: 1) қалааралық байланыс кабельдері; 2) желілер мен кірістірулерді қосу үшін байланыс кабельдері; 3) ауылдық байланыс кабельдері; 4) қалалық телефондық кабельдер.
Симметриялық байланыс кабельдері бір байланыс арнасы бойынша (сымдар, телефония, фототеграф және хабар тарату) жоғары жиілікті сигналдарды (10 000 Гц-ге дейін) және қысу кезінде жоғары жиіліктерді 24 (108 кГе) және 60 (252 кГц) телефонға байланыс арналары.
25 . Байланыс кәбілдерін ораудың (скрутка) түрлері
Жасалу топтары. Жеке оқшауланған сымдар симметриялы кабельдер элементтері деп аталатын топта ширатылады(скрутка).
Топта желіні ширату тәсілдерінің бірнеше түрі бар:
жұптық «П» (сур. 2.5,а);
жұлдызша «З» (сур. 2.5,б);
екі жұптық «ДП» (сур.2.5,в);
екі жұлдызды сегіздік «ДЗ» (рис. 2.5, г).
Жұлдызды шиыршық ең үнемді, электрлік параметрі жағынан ең тұрақты болып келеді. Жоғарғы жиілікті симметриялы кабельді байланыста жоғары қолданыс тапты. Өндірісте жұпты шиыршық ең қарапайым болып саналады және қалалық телефондық кабельдерді дайындауда қолданылады.
«ДП» және «ДЗ» шиыршықтары шиыршық жасау амал тәсілдерінің көбеюі, сандарының өсуі салдарынан бар симметриялық кабельдер конструкциясында кең қолданыс таппады.
Кабель өзекшесінің құрылымы. Изолирленген желіліер тобына жататын ширатылғандар анықталған заңдар бойынша жүйеленеді және жалпы кабельдің өзекшесінде біріктіреді.
Сур 2.5 Сымдарды есу,бұрау,ширату(скрутка)түрлері