Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Ana tili 1-klass_

.pdf
Скачиваний:
40
Добавлен:
14.07.2024
Размер:
585 Кб
Скачать
☆

§ 10. Í hám i háripleriniń jazılıwı

1-shınıǵıw. Gáplerdi oqıp, mazmunın aytıp beriń.

Bizler sayaxatqa bardıq. Men sayaxatta

kórgenlerimdi

apama

aytıp

berdim

Apam

maǵan

raxmet ayttı.

 

 

1. Gáplerdi

kóshirip jazıń.

 

2 .Íhám i

háribi

bar

zlerdiń

astın

sızıń.

 

 

 

 

2-shınıǵıw. Tómendegi berilgen súwret-

lerdiń

atların

oq

shıǵıń.

 

 

Pıshqı

Kiyim ildirgish

41

1. Súwretlerdiń atların kóshirip

jazıń.

2. Í hám i háripleriniń astın

sızıń.

3-shınıǵıw. Sózlerdi oqıń. Í hám i háribi bar sózlerdiń astın sızıń.

Toǵız — segiz, jılqı — túlki,

qundız — kúndiz,

jıynalıs — kórinis,

tabıs — jemis, jumıs — je-

ńis.

 

 

 

 

 

Í hám i sesleriniń qays

juwan, qaysısı

jińishke ekenligin

anıqlań.

 

 

Í

háribi

juwan

buwında

jazıladı:

altı.

I

háribi

jińish e buwında

jazıladı:

jeti.

4 -shınıǵıw Dáslep ı háribi bar sózlerdi,

onnan soń i háribi bar sózlerdi kóshirip jazıń.

Alt

gúmis, altı, jeti, eki,

toǵız, qız,

bir,

jip

mıs,

baxıt, tilek,

qamıs,

erik, sım,

Ziywar,

Jeńisgúl.

 

 

Í

hám

i

háripleriniń

qanday

buwında

kelgenligin

anıqlań.

 

 

42

5 -shınıǵıw. Kóp noqattıń ornına ı hám i háribiniń tiyislisin qoyıp, gáplerdi kóshirip jazıń.

1. Saw...nshı

s...y...r

sawadı.

 

2. Muǵаll...m

balalarǵa

k...tap

berdi.

3. Sara

b...r...n-

sh...

klasta

oqıydı.

4. Ol

úkes...n

jubatadı.

5. B...zler

onıń

úy...ne bard...q.

 

 

 

Í

hám

i

sesleri esitil

en orınlarda

jazıla

beredi:

ıdıs,

qızıl,

 

em,

bilim.

6-shınıǵıw. Sózlerdi kóshirip

jazıń.

Í

hám

i sesleriniń

juwa

 

hám

jińishke

ekenligin

bilip

alıń.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Qurılıs,

otın,

balıqshı,

jawın,

padashı,

qamıs,

qızıq,

tıǵın.

2. Temir,

kómir,

bilim,

tilek,

is,

tis,

biz,

erik,

júzim.

 

 

 

§11. E háribiniń jazılıwı

1-shınıǵıw. Jumbaqtı oqıp, sheshimin tabıń.

43

Bir

múyeshte

sóyleydi,

Saz

shertedi,

jırlaydı.

Hámme

onıń

sózinen,

Dúnya

júzin

tıńlaydı.

E

háribi

bar

sózlerdi

tawıp

aytıń.

E

háribi

sózdiń

qay

jerinde

ja ılǵan?

 

E

háribi jińishke

buwında

jazıladı.

 

E

sesi

sózlerdiń esiti

n orınlarında

jazıla

beredi:

kese,etik,bes,ge-

 

 

shir,

qálem.

 

 

 

 

 

 

2-shınıǵıw. E

áribinen

baslanǵan

sóz-

lerdi

bir bólek,

háribiniń sózlerdiń

ishin-

de kelgenin bir bólek kóshirip jazıń.

Mektep,

egis,

jeti,

bes,

terek,

bel,

esh-

ki,

k

er, etik, el, tósek, kesek, esik,

Erkin,

Seregúl.

 

 

 

 

 

 

3-shınıǵıw. Súwretlerge qarap, 2-3 gáp dúziń. Keyin ondaǵı e háribi bar sózlerdiń astın sızıń.

44

4-shınıǵıw. Kóp noqattıń ornına

isli há-

ripti

qoyıp,

sóz

qurań.

 

K...

me,

j...

lim,

...tik, g ...k, g...

shir, qár...

li, dápt...r, qál...m, k...l

 

Úlgi:

keme.

 

 

Gójek

sóziniń

j zılıwın bilip

alıń.

5 -shınıǵıw. Gáplerdi kóshirip jazıń.

Mektep ushın asxana salındı. Onda túrli awqat pisiriledi. Bizler asxanada awqatlanamız.

1. E háribi bar sózlerdiń astın sızıń.

2. E háribiniń sózdiń qaysı buwınında kelgenligin aytıp beriń.

45

6 -shınıǵıw. Sózlerdi oqıp, kóshirip jazıń.

Altı, úsh, kanal, ózek, kól,

sarı,

eshki,

ógiz,

Elmurat, Ótemis,

shelek,

bódene.

E

hám ó háribi bar

sózlerdiń

astın

sızıń.

7-shınıǵıw. Oqıp, mazmunın só ep beriń. E háribi bar sózlerdi aytıń.

Pomidorda

vitaminler

kó

Pomidor búy-

rek, júrek, asqazan-is

,

bawır kesellik-

lerine jaqsı payda eted

 

 

 

.

Alfavit

1 -shınıǵıw.

Sózlerdi

oqıń.

Sazan, ılaqa, shortan, shabaq.

1. Sózlerdegi dawıslı seslerdi bir bólek, dawıssızseslerdibirbólekóshiripja-

zıń.

2. Shortan sózinde neshe dawıslı,neshe dawıssız ses bar.

46

ALFAVIT

Qaraqalpaq álipbesindegi háripler, olardıń jaylasıw tártibi hám atları

47

2-shınıǵıw. Súwretlerdiń atların tabıń.

Olardı alfavit tártibinde jazıń.

3-shınıǵıw. 47-bette berilgen аlfavittegi háriplerdi dawıslap oqıń.

1. Alfavitte

neshe

h

bаr?

2 . Alfavitte

neshe

daw slı ses

bаr?

3 . Dаwıssız

sesler

neshew?

 

4 . Alfаvittegi

h

lerdiń

jаzbа

túrin durıs

jаzıwdı ú eniń.

 

 

 

Háriplerdiń tártip penen jazılıwın al-

favit

deymiz.

 

 

 

4 -sh nıǵıw.

Tómendegi

háriplerdi alfavit

tártibi

menen

kóshirip jazıń.

 

b,á,e,d,a,f,k,x,ǵ,hı,

 

 

 

q, n,

j, g, r,

s, t.

 

 

 

48

5-shınıǵıw. Tómendegi adam atların oqıń hám onı alfavit tártibinde aytıń.

Marat, Asan, Ámet, Baltabay, Jańabay,

Erimbet,

Dáwlet,

Kamal,

Roza.

Baltabay, Roza sózleriniń jazılıwın bilip

alıń.

 

 

 

 

 

6

-shınıǵıw. Háriplerdi alfavit tártibi me-

nen

kóshiriń.

 

 

 

 

m, o,

ó, ń,

s,

p,

t

v, ú, u, y, w,

sh,

z.

 

 

 

 

 

Qaysı

dawıssız

 

ip dawıslı háripten ke-

yin

keletuǵını

bilip

alıń.

7-shınıǵıw. Gáplerdi oqıń.

Me

p kitapxanasında kitaplar kóp. Ki-

tap o

ıw — paydalı. Bizler qızıqlı kitap-

lardı oqıdıq. Kitaptı jırtpay taza saqlań.

Qara hárip penen jazılǵan sózlerdegi háriplerdi alfavit tártibi menen kóshiriń.

4 —Ana tili, 1-kl

49

§ 13. Tákirarlaw

ushın

sorawlar

hám

 

 

 

 

 

 

shınıǵıwlar

 

 

1. Gáp

dep

nege

aytamız?

 

 

2. Gáp

neden

quraladı?

 

 

 

3 . Gáptiń

aqırına

ne

qoyıladı?

 

 

4 . Gáptiń dáslepki sózi qanday háripten

baslanıp

jazıladı?

 

 

 

 

5. Sózler

neden quraladı?

 

 

6. Ses

hám

háriptiń

ay

ashılıǵın

aytıń.

7. Dawıslı

seslerdi

aytıń.

 

 

8 . Dawıssız

sesler

n

 

ew?

 

 

9. Juwan

hám

jińishke

dawıslı seslerdi

ay-

tıń.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10. Qanday ses

 

buwın

jasay

aladı?

11. A,

o,

u

ı

háripleri

qanday

buwınlar-

da

jazıladı?

 

 

 

 

 

 

12. Á,

 

ó,

ú,

i

háripleri-she?

 

 

1-s

nıǵıw.

Gáplerdi

oqıń.

 

 

Sawınshılar sıyırlardı sawdı. Padashılar mallarǵa ot saldı. Mallar jıllı qoralarda saqlanadı. Mallardıń barlıǵı semiz.

50

Соседние файлы в предмете Каракалпакский язык