Ana tili 1-klass_
.pdf1. Hárbir |
gáp |
ne haqqında |
aytılǵan? |
||||||
2. Hárbir |
gáp |
neshe |
sózden |
quralǵan? |
|||||
2-shınıǵıw. Sózlerdi oqıń. |
|
|
|
||||||
Awız, |
qulaq, |
moyın, tis, erin, bas, kóz, |
|||||||
til, ayaq, |
|
júrek, |
murın, |
shash. |
|
|
|||
1. Sózlerdi |
kóshiriń. |
|
|
|
|
|
|||
2. Hárbir |
sózde neshe |
s |
, |
neshe |
hárip |
||||
bar |
ekenin |
aytıń. |
|
|
|
|
|
||
3. Kóz, |
|
moyın |
sózle |
|
e |
neshe |
buwın |
||
bar? |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3-shınıǵıw. |
S |
rdi |
kóshiriń. |
|
|||||
Gazeta, jurnal, radio, televizor, paroxod, |
|||||||||
zavod, fabrika, |
áynek, |
úlken. |
|
|
|||||
1Jandaw.ıslıseslerdińastınbir,ji- |
|
|
|
|
|
||||
ńis |
ke |
dawıslılardıń |
astın |
eki |
sızıń. |
||||
2 . Á hám ó |
háripleri |
bar |
bolǵan altı |
||||||
sózjazıń. |
|
|
|
|
|
|
|
||
4 -shınıǵıw. |
Qosıqtı oqıń. |
|
|
|
|||||
51
Jumısqa til alǵıshpan,
Buyırsa qanday is maǵan,
Saw bol dep aytqan alǵıstan,
Payda bolar kúsh maǵan.
|
|
|
|
|
|
|
|
X.Saparov. |
U hám ú háripleri bar sózlerdi kóshirip |
||||||||
jazıń. |
|
|
|
|
|
|
|
|
5-shınıǵıw. Gáplerdi |
kó |
ip jazıń. |
E, ı, |
|||||
i háripleriniń |
astın sızıń. |
|
|
|
||||
1. Bizler |
toǵayǵa |
bard q. |
Toǵayda |
quslar |
||||
kóp |
eken. |
Olardıń |
uyaların |
kórdik. |
2. Mek- |
|||
tebimizde |
ata-a |
ar |
jıynalısı boldı. |
Onda |
||||
oqıwshılardıń |
abaqtan |
úlgeriwi tuwralı sóz |
||||||
boldı. |
|
|
|
|
|
|
|
|
6-shınıǵıw. Gáplerdioqıp‚ mazmunınsóy- |
|
|
||||||
lep |
ń. |
ı |
hám |
i sesleriniń qaysı buwın- |
||||
da |
qo lanılǵanın aytıń. |
|
|
|
||||
Qawın elimizde kóp ósiriledi. Qawınnıń quramında temir kóp. Qawın júrek, bawır, búyrek awırıwlarına payda etedi.
52
7-shınıǵıw. Berilgen sózlerdi alfavit tártibi menen kóshirip jazıń.
Avtomobil, televizor, gazeta, jurnal, xat, pochta, telefon.
§ 14. Sóz haqqında túsinik
1-shınıǵıw. Gáplerdi tutas oqıp shıǵıń.
Báhár boldı. Kún jılıdı. Je e shópler kógerdi. Erikler gúlledi. Egis baslandı. Atızlar suwǵarıldı.
1. Hárbir |
gápte |
neshe |
sóz bar |
ekenin |
|
aytıń. |
|
|
|
|
|
2 . Gáplerdi |
óshiriń. |
Jazǵanda |
hárbir |
||
sózdi |
bólek |
jazıwdı |
umıtpań. |
|
|
2-shınıǵıw. Súwretlerdiń atların aytıp beriń.
53
Súwretlerdiń atlarınıń mánisin muǵallimniń járdeminde túsinip alıń.
Sóz buwınlardan quraladı: qa-la, ki-
tap. |
Sózler zattıń atın hám háreke- |
tin |
bildiredi, yaki zattıń kelbetin yama- |
sa |
sanın bildiredi. |
3-shınıǵıw. Kóshirip jazıń hám qara hárip penen jazılǵan sózlerge sorawlar qoyıń.
Qońıraw qaǵıldı. Balala |
|
klasqa |
kirdi. |
||||||
Sabaq |
baslandı. |
Muǵ |
m |
|
oqıwshılardan |
||||
úy tapsırmaların soradı. Balalar soraw- |
|||||||||
larǵa |
tolıq juwa |
berdi. |
|
|
|
|
|||
4-shınıǵıw |
Gáplerdi |
oqıp |
shıǵıń. |
|
|||||
1. Apam keste tigip atır. |
2. Maqset |
biz- |
|||||||
lerge |
dápter |
ákelip |
berdi. |
3. Gúljan |
gúl- |
||||
ge |
quyıp |
atır. |
4. Bizler |
kók, |
sarı qá- |
||||
lemler |
menen |
súwret |
saldıq. |
|
|
||||
Gáplerdegi kim? qanday? ne islep atır? ne? sorawlarına juwap beretuǵın sózlerdi aytıp beriń.
54
5-shınıǵıw. Jumbaqtı oqıp, sheshimin tabıń.
Tórt |
tayaǵı |
bar, |
Segiz |
tuyaǵı |
bar, |
Uzın |
qamshısı bar, |
|
Tórt |
bulaǵı |
bar, |
Qos |
nayzası |
bar, |
|
Adamǵa |
paydası |
bar. |
|
|
|
||
1. Jumbaq |
ne |
haqqında |
|
tılǵan? |
||||
2. Jumbaqtıń |
mazmun |
túsindiriń. |
||||||
3. Neshe |
sorawına |
ju ap |
berip |
turǵan |
||||
|
sózlerdi |
tabıń. |
|
|
|
|
||
6-shınıǵıw. Gáp |
di |
kóshirip |
jazıp, kim? |
|||||
degen soraw a juwap beretuǵın sózlerdiń |
||||||||
astın |
sızıń. |
|
|
|
|
|
|
|
Shıpaker |
awırıwdı |
emleydi. Balıqshı |
||||||
balıq |
aydı. |
Etikshi |
etik |
tigedi. |
Qurılısshı |
|||
jay saladı. |
Diyqanlar |
egin |
egedi. |
Muǵal- |
||||
lim |
balalardı |
oqıtadı. |
|
|
|
|
||
1Qarah.árippenenjazılǵangáplerne-
she sózden quralǵan?
55
2. Shıpaker, qurılısshı, etikshi sózlerine soraw qoyıń.
7-shınıǵıw. Gáplerdi oqıń.
Úyrek júzedi. Búlbúl sayraydı. Ǵarǵa ǵaqıldaydı. Qar jawdı. Awılda úlken kanal bar. Kanalda suw mol.
1. Hárbir |
gáp |
ne |
haqqında aytılǵan? |
|
2. Ne degen |
sorawǵa |
ap beretuǵın |
||
sózlerdi |
tawıp |
ayt |
|
|
3. Búlbúlsóziniń jazı wın |
bilip alıń. |
|||
8 -shınıǵıw. K hirip jazıń.
Qara qále . Aq gezleme. Qızıl alma.
Úlken jay. Semiz mal. Íssı suw. Kók sıya. Sarı boyaw. Mazalı awqat.
1. Q day? degen sorawǵa juwap beretuǵın sózlerdiń astın sızıń.
2. Mal, suw,ıssı, mazalı sózleri neshe buwınnanquralǵan? Bulsózlerdińmá-
nilerin aytıp beriń.
56
9 -shınıǵıw. Kóp noqattıń ornına tiyisli sózlerdi qoyıp kóshiriń.
Biziń xojalıq ... saldı. Malxananıń áynekleri bar. Onıń ishi jaqtı. ... malxananı tazalap turadı. Bizler mallarǵa ot-shóp salamız. Mallardı jaqsı kútiw kerek. ...
semiz boladı. ... kóp sút beredi.
Kerekli sózler: malxana, |
jumısshılar, |
sı- |
||||
yır, mal. |
|
|
|
|
|
|
1. Gúrrińdi |
|
oqıp, |
mazm |
ın |
sóylep |
beriń. |
2G.áplerdegisózlerbólekjazılǵanba, |
|
|
|
|||
qosılıp |
jazılǵ |
ba? |
|
|
|
|
3Qarah.árip |
|
|
nenjazılǵansózlerge |
|
||
soraw |
qo ıń. |
|
|
|
|
|
§ 15. Zattıń |
atın |
bildiretuǵın |
sózler |
|
||
1-shı ıǵıw. |
Sózlerdioqıp |
shıǵıń. |
|
|||
Qálem, top, quwırshaq, óshirgish, shana, shar, kitap, dápter, sızǵısh, sıya, jelim, qaǵaz, cirkul.
57
Dáslep oyınshıqlardıń, onnan soń oqıw qurallarınıń atların jazıń.
Oyınshıqlar:
Oqıw quralları:
2-shınıǵıw. Jumbaqtı oqıp, sheshimin tabıń.
|
|
|
Etedi |
tıq-tıq, |
|||
|
|
|
Júredi |
|
q-shıq. |
||
|
|
|
Hár |
iske |
kerek, |
||
|
|
|
Waq |
|
n |
derek. |
|
1. Jumbaqtı |
kó hirip |
jazıń. |
|
|
|||
2. Jumbaq |
|
arq |
berilgen |
zat |
sizlerdiń |
||
úylerińizd |
bar ma? |
|
|
|
|||
3 . Sizler |
onnan |
qalay |
paydalanasız? |
||||
4 . Sizler |
qanday jumbaqlar |
bilesiz? |
|||||
3-s nıǵıw. |
Sózlerdi |
oqıń. |
|
|
|||
Kese, shelek, tabaq, parta, gilem, lágen, oraq, bel, qasıq, qazan, pıshаq, ketpen, arba, shólmek.
58
Dáslep |
ıdıslardıń |
|
atın, |
soń |
basqa |
zatlar- |
|||
dıń atın |
jazıń. |
|
|
|
|
|
|
||
Ídıslar: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Basqa |
zatlar: |
|
|
|
|
|
|
||
1. Qazandı |
nege |
paydalanamız? |
|
||||||
2. Pıshaq, |
shelek, |
ketpen sózle n sóz- |
|||||||
lik |
|
dápterińizge |
jazıp alıń. |
|
|||||
Hárbir zattıń |
atı |
boladı: |
lem, |
alma, |
|||||
etik, |
malaqay, |
parta, k |
p, |
traktor, |
|
||||
qaǵaz — bulardıń |
hám |
si |
zatlardıń atı. |
||||||
4 -shınıǵıw. Súwrette qaysı zatlardı kórip |
|||||||||
tursız, |
olardıń a |
|
|
aytıń. |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
Bul |
ne? |
|
|
59
1.Súwretlerdiń |
atın |
tártibi menen kóshi- |
|
rip |
jazıń. |
|
|
2.Bul |
zatlardı |
nege |
paydalanamız? |
5 -shınıǵıw. Dáslep palız eginleriniń atların, onnan soń miywelerdiń, keyin awqat atların kóshirip jazıń.
Alma, kapusta, almurt, júzim, may, piyaz, geshir, erik, láblebi, shiye, palaw,
kartoshka, qatıq, sút, |
so |
, |
jarma. |
|
Shabdal, |
almurt, |
az, |
láblebi sóz- |
|
lerin sózlik |
dápterińizge jazıp |
alıń. |
||
Palız eginler
Miyweler:
Awqatlar:
6 -shınıǵıw. Tómendegi súwretlerge qarap, ardıń atın aytıń.
Bul ne?
60