22. Расава-антрапалагічныя канцэпцыі ў еўрапейскай гістарыяграфіі друг. Пал. XIX –пач. XX ст.

Яшчэ адзін феномен разаіцця гістарыяграфіі к XIX - пач. XX ст.- дыскусіі вакол расісткіх тэорый. Прычыны з’яўлення: спроба выкарыстаць сучасныя дадзеныя біялогіі і фізічнай антрапалогіі, важную ролю адыгралі працы Дарвіна і яго тэорыя эвалюцыі. Адным з першых распрацаваў расавую тэорыю французскі даследчык Ж.Мішле: запазычыў канцэпцыю нямецкіх рамантыстаў аб народным духу і увёў паняцце нацыянальнага менталітэту. Французская рэвалюцыя-ментальная асаблівасць народных мас Францыі, імкненне да свабоды. Ён быў вымушаны абапірацца на пазітывісцкую тэорыю Конта і параўноўваць французскае грамадства з хімічнымі рэактывамі. Змяшэнне нацыі і рас вядзе да з’яўлення ўстойлівых груп насельніцтва, якія маюць больш шансаў для развіцця. Яўрэі - адмоўны прыклад незмяшэння.

др. пал. XIX ст.-даследчыкі імкнуцца патлумачыць асаблівасці рас існавання біялагічнай розніцы,а гістарычны лёс-расавымі асаблівасцямі.

Фр. пазітывісты Вашэ дэ ля Пуж і Жан Габіно - 4 тома “Вопыт аб неаднароднасці чалавечых рас.” Габіно: расавыя змяшэнне прывядзе да цеплавой смерці чалавецтва, этнічная чысціня і расавыя асабівасці-адыгрываюць вызначальную ролю ў іх лёсу. Чым чысцей раса тым больш спецыфічная яе роля, расавая ўстойлівасць - крыніца жыццёвай энергіі і сацыяльнай актыўнасці чалавека ў свеце. У кожнага этнаса меўся свой расавы інсцінкт, які праяўляўся ў законе адштурхоўвання. Расавая стратыфікацыя чалавечага грамадства: белая раса-жоўта-чорная-мецісы. Ён зрабіў абзор гісторыі 10 цывілізацый: індыйскай, егіпецкай,асірыйскай,рымскай, грэчаскай, кітайскай, германскай, мексіканскай, перуанскай, і вызначыў, што усе яны былі створаны з самага пачатку прадстаўнікамі белай расы. Асабліва узвышана пісаў аб германцах і яўрэях, якія захавалі чысціню расы.

ля Пуж: канцэпцыя залежнасці псіхалагічных якасцей характару, сацыяльнага палажэння ад формы чэрапу і велічыні галаўных паказальнікаў, расавае выраджэнне прывяло да дзялення чарапоў на 2 асноўных тыпу: 1) брохекефалы-плоскагаловыя, 2) доліхакефалы-доўгагаловыя. Чым больш доўгагаловы чалавек тым большае яго сацыяльнае становішча, мае лепшы інтэлект.

23. Ідэі інструменталізму ў гістарыяграфіі зша др. Пал. XIX-пач. XX ст.

Першыя асабіста амерыканскія даследванні з’явіліся ў к.XVIII ст. Яны былі вельмі беднымі ў тэматычным плане, абмежаванымі: гісторыя рэвалюцыі і каланіальнага руху. Пэўнае ўздзеянне аказала рамантычная літаратура – выкарыстоўвалі рамантычны стыль. У XIX ст у ЗША адбыліся адукацыйныя рэформы, якія прывялі да уніфікацыі па брытанскаму прыкладу.

Сяр. XIX ст. – вельмі папулярны пазітывістскія ідэі, асабліва Спенсера. Пазітызісткія тэорыі амерыканскія гісторыкі не прымянялі, яны былі абмежаванымі.

Тэорыя Францьеры-каланіяльнае жыццё стварыла ўмовы для жыццёвага грамадства.

У др. пал. XIX ст. у ЗША ўзнікла асобная тэорыя прагматызму (прагма-дзеянне), яна была сфармулявана В.Джэйсанам: 1) нашы погляды і перакананні-толькі правілы для дзеянняў, пры чым два канкурэнтныя пункты гледжання могуць азначаць тое ж самае,а значыць будуць верныя, 2) усе рэчы трэба ацэньваць у залежнасці ад іх прыдатнасці, 3) у рэальным жыцці,і ў навуковай думцы павінен існаваць плюралізм, 4) нашы ідэі інструментальны,адыгрываюць службовую ролю. Т.ч., правільнасць вызначаеццакарыснасцю.

Джон Тэгарт-прафесар каліфарнійскага універсітэта,”Тэорыя гісторыі”: няма розніцы паміж працамі Герадота і сучаснымі гісторыкамі, галоўнае адрозненне ў колькасці, а не ў якасці. Гісторык мастак і філолаг, а не навуковец.

Вынікі:гісторыя ў ЗША не навука,амерыканскія даследчыкі дапускалі існавання розных метадалагічных падыходаў, крытыка метадалогіі не была развіта,большасць амерыканскіх даследчыкаў не ставіла мэтай параўнанне гісторыі розных народаў,не ставіла задачу апісання ўсёй гісторыі,бо напісаная праца не можа вычарпаць гэтай тэмы.