60.Жаңа өркениеттегі ақпараттық қоғам

Жаңа өркениетке өтуге байланысты адамзаттың тарихи тағдырларындағы түбірлі өзгерістер болып жатқан жаңалықтарды пайымдау қажеттілігін тудырды. Ххғ-дың 40 жылдарында австриялық экономист К. Кларк жаңа қоғам келе жатқанын айқын баяндап, оны жаңа экономимкасы мен технологиясы бар ақпарат ж/ қызмет көрсету қоғамы ретінде сипаттады. 50 жылдардың аяғында американдық экономист Ф. Махлуп жаңа қоғам туралы идеяны дамыта отырып, ақпараттың маңызды тауарға айналатыны ж/е ақпараттық экономиканың келетіні туралы тезисін жариялады. У. Дайзард өзінің «Ақпарат ғасырының қадамы» деген еңбегінде ақпараттық қоғам дамуының үш кезеңіне көңіл аударады: ақпаратты өндіру мен тарату бойынша негізгі экономикалық салалардың қалыптасуы; өнеркәсіптің өзге салалары ммен өкімет үшін ақпараттық қызмет номенклатурасының кеңеюі; тұтынушылық деңгейде ақпарат құралдарының кең торабының қалыптасуы. Жаңа ақпараттық технологияның нег.пайдаланушылары жеке және қоғамдық салалар болып табылады. Осы кезден бастап олардың ақпараттық технологияға деген сұраныс күшейе түседі. Мысалы, банк ісі уақыт өткен сайын қағаз ақшаның нег. бөлігін алмастыратын «электронды ақшаның» универсалды жүйесін қалыптастыру бағытына қарай жедел қарқынмен дами бастайды. Әдетте бұл үдеріс үй компьютерлері және өзге күрделі техникамен жүзеге асады. Әрбір үйдегі екі құрылғының – телефон және теледидардың көмегімен қызмет көрсетудің жаңа түрлерінің басым көпшілігі атқарылады. Бұл жүйелер ақпараттық қызметтің жаңа базаларының эффективті каналдары бола алады. Профессор А.И.Ракитовтың пікірінше, егер қоғам төмендегі параметрлерге сәйкес келсе, онда ооны ақпараттық деп есептеуге болады: 1)егер кез-келген адам, ұжым, ұйым өзінің өмірқамы мен жеке н/е әлеуметтік маңызы бар міндеттерді шешу үшін кезкелген уақытта елдің кезкелген нүктесінен кезкелегн ақпаратты ала алатын жағдайда; 2) егер қоғам кезкелегн индивидке қызмет ететін қазіргі ақпараттық технология өндіріліп, жоғарғы пункттегі талаптарды өтей алатын болса; 3)егер ғылыми-технологиялық ж/е әлеуметтік-тарихи прогрестің тұрақты және жедел қарқынын ұстап тұруға қажетте мөлшерде ұлттық ақпараттық ресурстарды қалыптастыруды қамтамасыз ететін дамыған инфрақұрылым болған жағдайда; 4) егер өндіріс пен басқарудың барлық салаларында автоматтандыру мен роботтанндыру жеделдетілген үдерісі жүзеге асса;5) егер ақпараттық әрекет пен қызмет салаларын кеңейтуге мүмкіндік беретін әлеуметтік құрылымда радикалды өзгерістер жүзеге асса. Жаңа ақпараттық өркениеттің қалыптасуы көптеген жаңа мәселелерді де туғызады. Болашақта адамзат өркениеттің дамуы қандай болмасын, мейлі ол ғарыштық дәуір, компьютерлік н/е ақпараттық ж/е т.б. Болсын, мұның бәрі адам үшін, авдамның игілігі үшін жасалып жатқандығын ескеруіміз қажет.