2 Жаңа тауарды жасау процесін идеялар кезеңдері (сурет)
Жаңа идеяларды көбінесе компания қызметкерлері, инженерлер, маркетологта, дизайнерлер. Сатушылар береді. Сондай-ақ, идеяларды «ми шабуылы» әдісін қолдану арқылы алуға болады. Мысалы, «Тойота» компаниясының қызметкерлері әр жыл сайын 2млн-ға жуық жаңа идеяларды ұсынады (әр жұмысшыға 35 идеядан келеді), олардың 85%-ға жуығы өмірде нақты көрініс тапқан (36-594-б). Идеяның шамаме 28%-ын тұтынушылармен қарым-ұатынас кезінде немесе олардың пікір сұраулар клиенттердің қажеттілігін анықтауға мүмкіндік береді. Ал жаңа идеялардың 30%-ға жуығы бәсекелестердің қызметін және тауарын талдау нәтижесінде табылады.
Идеяларды іздеу функционалдық талдау және шығармашылық әдістерді қолдану арқылы жүзеге асады.
Функционалдық талдау әдісі тауарды, оның сипаттамасын және сонымен бірге туындағаг проблемаларды қолдануды талдауға негіздееді. Оларға жататындар: мәселелерді талдау( тауарды қолдануға байланысты болатын
мәселелер) және морфологиялық талдау. Морфологиялық талдау өнім шығуын және оларды шешудің балама жолдарын белгілеуді қарастырады.
Мәселе жеке құрамдарға бөлінеді, содан кейін морфологиялық жәшік деп аталатын қалыптамаға (матрицаға) жинақталатын шешімдерінің баламасы ұсынылады. Берілген баламалардан фирманың мүмкіндіктеріне сәйкес келетін оңтайлысы таңдап алынады.
Шығармашылық әдісі түйсік пен бейнеге негізделген. Оған жататындар «ми шабуылы», және 635 әдісі.
«Ми шабуылы» әдісін 1953жылы амермкандық жарнама саласының маманы Осборн ойлап тапқан. Осыған негізгі қағидасы – қатысушылардың ойда-жоқта пайда болған идеяларын топқа талғылау. Бұл әдіске білімі мен жұмыс тәжірибесі әр түрлі 6-10 адам қатысады. Осыған сәйке ой-қиял мүмкіндіктері кқтерменеленеді, ал сын мен кедергілерге тыйым салынады. Талқылау отырысында идеялар хаттамаға тіркеліп, бағаланады.
635 әдісі - «ми шабуылы» нұсқаларының бірі. Топтын 6 қатысушысына хат түрінде проблеманы баяндайды. Олардың әрқайсысы 5 минут көлемінде осы проблемаларды шешу үшін ең аз дегенде үш ұсыныс көрсетіп, өз шешімдерін келесі қатысушыларға береді. Олар идеяларды ары қарай дамытуы қажет. Соңында 5 рет әр түрлі кзқарастағы 18 ұсыныс қбылданады.
2. Идеяларды талдау. Бұл кезеңде барлық идеялар іріктеліп, фирма ресурстарына, сондай-ақ мүддесі мен мүмкіндіктеріне қайшы келетіндері тізімнен алынып тасталады. Фирманың қаржылық және өндірістік мүмкіндіктеріне сай идеяларды, олардың техникалық дамуын сарапшылар немесе идеялардың тауар комитеті жүзеге асырады. Идеяларды бағалаудың ең қарапайым түрі сарапшылардың балл қою шкаласы көмегімен жасалатын бағалау кестесі болып саналады. Идеяның орны осы шкалада 1-ден 10-ға дейінгі аралықта баллдарды қою арқылы анықталады. Бағалау кестесін құру үшін кәсіпорнның маңызды салалары анықталып, оларға мәнділік есебінен сандық бнлгі қоылады. Кәсіпорынның бөлімшелері өз талаптарына сай алынған коэффиценттерді көбейту арқылы идеяларды түпкілікті бағалайды.
3. Тұжырымдама жасау және тестәлеу. Өнімді өндірудің бастапқы кезеңінде тұтынушының тауарға деген көзқарасын анықтау мақсатында оған тауар тұжырымдамасының тесті сынылады. ОЛ жазбаша сипаттама, ауызша түсінік, жобалар мен безендірулер, прототиптерді жсау түрінде болуы мүмкін.
4. Маркетинг стратегиямын жасау. Мұнда нақты мерзім ішіндегі мақсатты нарықтын құрылымы мен көлемі, сату көлемі, нарық бөлігі, пайда және маркетингке кеткен шығындар көрсетілген маркетинг жоспары жасалады.
5. Экономикалық сараптама. Шығындар, өткізу көлемі, пайда., баға, инвестиция, фирма мен оның бәсекелестерінің нарықтағы бөлігі сияқты көрсеткіштер талданады және тәелділік болжанады.
6. Жаңа өнімді жасау кезеңінде тауар идеясын физикалық қалыпқа ендіреді оның буып – түю, оралау мен таңбалауын ( маркировка) және оның жағдайын анықтайды.
Нақты тауарды әзірлеу – бұл материалдың сапасы мен түрін, өнімнің түсі мен өлшемін, оның буып – түю, оралау мен таңбалауын және өнедіріс әдістерін анықтау, сондай-ақ өндірілетін өнім бірлігінің құнын есептеу болып табылады.
Өнім жағдайын нақтау дегеніміз- нарық сегмнтін таңдау, жаңа өнімді бәсекелестермен өнімдерімен, сондай-ақ басқа да фирма ұсыныстарымен салыстыру.
Өнімді жасау – ол қымбат іс-шараларға жатады. Тұтынушы тауарлары үшін өнімді жасап шығару 1млн. доллар, кейде одан да көп қаржыдан тұрады. Мысалы, «Ford» фирмасы «Ford Taurus» және «Mercur Sible» автомобильдерін жасауға бірнеше жыл уақыт және 3 млрд долларға жуық қаржы жұмсалады.
7. Сынау маркетиенгі. Бұл өнімді өткізіп көру және нақты даму жағдайларын бақылап отыру. Таурды жаппай өткізу үлкен шығындармен байланысты, сондықтан да нақты нарықтық жағдайда сынау қажет. Сынау меркетингінің мақсаты – тауар нарыққа шыққанға дейінгі өнім мен фирманың маркетингтік қызметін таңдау. Осы негіде өнімді өндірісте қалдыру немесе оны жаңғырту туралы және өндірісті жандандыру немесе тоқтату туралы шешімдер қабылданады.
Өнімді алдың ала тестілеу әдетте 2-3 өалада жүргізіледі. Бқл қалалар бөлшек сауданың даму жеңгейіне байланысты таңдалынып алынады. Өнім құндылығы мен фирманың қаржылық мүмкіншілігіне байланысты сынау маркетингі өткізу ұзақтығы бірнеше күннен бастап 2 жылға дейін созылуы мүмкін.
8. Коммерциялық өткізу дегеніміз - мркетинг жоспарының іске және өнімнін жалпы ауқымда өндірілуін білдіреді. Коммерциялық өткізу ТӨЦ-тің енгізу сатысының мерзіміне сәйкес келеді.