27. Кәсіпорынның инвестициялық-инновациялық саясаты.

Инновация –бұл практикалық қызметте қолдан\н жаңа ж\е жетілдірілген технолог\қ үрдіс, нарықта іске асатын жетілдір\н өнім түрінде көрініс табатын иннов\қ қызметтің сңғы нәтижесі. Иннов\ға капитал салым\ры инвестиция д\а. Иннов\я –кәсіпор\ң көптеген бөлімше\рі қатысатын жаңалық енгізудің нәтижесәі ж\е қоршаған орта әсер ететін шығамашылық, кәсіпкерлік қызметтің нәт\сі б\т. кәсіпор\ң бәсекеге қабілеттігін арттыру үшін «ғылыми зерттеу ж\е тәжірибелік конструкторлық жұмыстар» (НИОКР) ж\е иннов\қ жоба\ды жасау ж\е іске асыру қажет. Кәсіпор\ң иннов\қ қызмет –капитал алым\ры түріндегі инвест\ны қажет етеді. Иннов\қ қызметі ғылыми –зерттеу\р н\е күнделікті қызметте қолдан\н технолог\қ үрдіс жетілдір\н ж\е жаңа өнімді басқа ғылыми техникалық жетістіктердің іске асуына бағыттал\н үрдіс. Иннов\қ жоба –кәсіпор\ң даму мақсатына жету уақытта кеістікте иннов\қ үрдістерді ұйымдастыруға арналған іс-шаралардың жиынтығы ж\е осы шараларды сипат\н, дәлелдейтін құжат\р пакеті. Жоба нысандағы іс-шараларға нақты капиталды өсіру н\е пайда алу мақсатымен салынатын ақша қаражет\ры инвест\қ жоба д\а. Иннов\қ тиімділік бағалау ж\е жобаны таңдау осы жобаға салынған капиталдың эконом\қ тиімділігін сипаттайтын көрсеткіш\р негізінде жүрг\ді. Инвест\қ капиталды кең мағынасында қарж\қ ресур\р, мүлік, интеллектуалдық өнім де қарастырса, басқаша мағынасында ұз\мерз\инвестицияға салынған капитал дэа болады. Инвест\я деп кәсіпор\ң түрлі саладағы кәсіпкерлік жобаға әлеу\к-эконом\қ бағдарлама\ға н\е иннов\қ жобаларға салынған капиталды айт\з. Инвест\я біршама уақыт өткеннен кейін ғана пайда алып келеді. Инвест\ға деген қажеттілік: I_қаж=I_O1+I_O2+…+I_On. I_O1,I_O2 –сәйкесінше инвест\я қажет ететін инвест\қ объекті\р. Инвест\я қажет ететін статистика\қ көрсеткіш\ді есептеуге негіздел\н динамика\қ көрсеткіш\р мен табысты, пайданы алудың, уақыттық құраушыларды ескермейтін иннов\қ жоба\ды бағалаудың бірнеше әдіс\рі бар. Иннов\қ жоба\ды бағалау әдісі қарастырылып отырған жобалар ішінен ең перспективалы жобаны таңдап алу ережесі.Барлық әдіс\р жобаны іске асырудан түскен болашақ ақшалай түсімдермен жоспарланатын инвест\ды салыстыру ж\е бағалауға негіз\н. Ақша қаражат\ң ағымы- деп белг\б уақыт мерзімі ішіндегі үлестірілген ақ\қаражат\ң түсім\рі мен шығын\ның арасындағы айырманы айт\з. Ақ\қаражат\ң ағымының мөлшерін есептеудің тікелей әдісі б\ша аө\қаражат\ң қозғалысына талдау жасалды. Тікелей уақыт кезеңіндегі ақша ағымдарын салыстыру үшін дисконттау д\а бағалау ідісі қолд\ы. Дисконттау ақ\қаражат\ң сомасының қазіргі кездегі құнын бағалайды. Дисконт болашақ н\е қазіргі кездегі құн мөлшерінің ара\ғы айырма. Дисконттық мөлшерлеме н\е қойылым-ә\т кезеңдегң ақша сомасының бір мезетке келтіру үшін қолданылатын пайыздық мөлшерлеме б\т. оны r_d деп белг\ді. Дисконт нормасы деп инф\я, тәуекелдік деңгейін болжайтын капиталдан келетін табыс нормасы. Инвест\қ тәуекелдік деп мем\к билік ж\е басқару органның әрекетінің нәтиж\де капитал салым\ры түріндегі инвест\қ құнсыздану тәуекелдігін айт\з. Дисконттау әдісі болашақ құнды анықтауға мүмкіндік береді, ал болашақ құн бүгінгі күні белг\н сомаға балама б\т болашақтаға бел\б мерзімде қолма қол ақша слмасы. Ақыша ағымын дисконттау деп оның мөлшерлемесіне сәйкес ағымдық ақша бірліктерінде есеп\н ақша ағымдарының мөлшері аталады. Диск\у нормасын еске ала отырып, болашақ ақша ағымының құнын келесі фор\мен есептеуге болады: инвестиция ; табыс ; I_Б, P_Б-сәйкесінше инвест\я мен табыс\ң болашақ құны, r_d дисконт нормасы tнновя –есептікезең қадамдары. Болашақ инвет\ң таза қазіргі құны деп каптиал салымдары түрінде иннов\қ жобаларға салынатын барлық болашақ инвест\ның өазіргі кездегі таза құнының сомасын айт\з. Иннов\қ жобаның эконом\қ тиім\гі инвест\қ шығын\ды жұмсау арқылы иннов\қ жобаны іске асырумен алынған нәт\ні өлшейтін салыстырамлы көрсеткіш б\т. бірнеше балама иннов\қ жобаларды салыс\ру үшін болашақ табыстарды дисконттау жүрг. Нәт\де осы жобаларды іске асырудан алынатын жоспарлы табыстар бағаланады. Егер жылдар ішінде Р жылдық табыс алып келетін болса, онда жалпы дисонтталатын табыс . Инвест\ң өтелу мерзімі ақшаның уақытша құнына байланыссыз жобаның бастапқы құнының орны толу уақытын айт\з.

28.Кәсіпорынның инвестициялық қызметі Инв-лық капитал кең мағынада қаржылық ресурстар, меншік интелектуалды өнімді білдірсе, тар мағынады ұзақ мерзімді инв-ға салнған капитал салымын білдіреді. Инв-я әртүрлі саладағы кәсіпорындарда кәсіпкерлік жобалар, әлеуметтік-экомикалық капитал салымдары болып табылады. Инв-яға деген қажеттілік иноватциялық жоба үшін инв-у обьектілері бойынша капитал салымдары нысандағы жоспарланған ұзақ мерзімді инв-р көлемінің сомасы ретінде анықталады.Іқаж=І(о1)+І(о2)+...+І(оn).Кәсіпорынның инв-қ қызметі дегеніміз – сол инв-ны белгілі мақсаттар мен салаларға пайдалану.Кез-келген кәсіпорынның қаржыны басқару жүйесіндегі маңызды салалардың бірі инвестициялық қызмет болып табылады. Кәсіпорынның қаржылық ресурстары ағымды шығындарды қаржыландыруға және инвестицияларға жұмсалады. Инвестициялық қызметтің негізгі мақсаты, түптеп келгенде, кәсіпкерлік табысқа немесе капитал өсіміне қол жеткізу болып табылады.Кәсіпорынның инвестициялық қызметі - бұл кәсіпорынның шаруашылық қызметінде маңызды роль атқаратын және өзіне тән завдылықтарымен дамып отыратын, өзіндік логикаға ие объективті процесс, себебі инвестициялар өзінің экономикалық табиғаты жағынан болашақта табысқа жету үшін ағымдағы түтынудан бас тартуды білдіреді.Инв-қ саясат дегеніміз – кәсіпорынның стратегияның құрамдас бөлігі. Инв-я саясатының мақсаты мыналарды көздейді: - атқарылатын шаралардың экономикалық ғылыми-техникалық және әлеуметтік тиімділігін қамтамасыз ету; - қор салынған инв-дан мол пайда табу және тиісті шараларға жұмсау;- инв-я тартуда мемлекет тарапынан қолдау табу;- шет елдік, халықаралық қаржы, несие ұйымдарынан несие алу;- инв-қ жобаларды іске асыруда минималды тәуекелділікті қамтамасыз ету;

29.Инвестициялық-инновациялық қызмет тиімділігін бағалау көрсеткіштері. Иннов\қ жоба –кәсіпор\ң даму мақсатына жету уақытта кеістікте иннов\қ үрдістерді ұйымдастыруға арналған іс-шаралардың жиынтығы ж\е осы шараларды сипат\н, дәлелдейтін құжат\р пакеті. Жоба нысандағы іс-шараларға нақты капиталды өсіру н\е пайда алу мақсатымен салынатын ақша қаражет\ры инвест\қ жоба д\а. Иннов\қ тиімділік бағалау ж\е жобаны таңдау осы жобаға салынған капиталдың эконом\қ тиімділігін сипаттайтын көрсеткіш\р негізінде жүрг\ді. Инвест\қ капиталды кең мағынасында қарж\қ ресур\р, мүлік, интеллектуалдық өнім де қарастырса, басқаша мағынасында ұз\мерз\инвестицияға салынған капитал дэа болады. Инвест\я деп кәсіпор\ң түрлі саладағы кәсіпкерлік жобаға әлеу\к-эконом\қ бағдарлама\ға н\е иннов\қ жобаларға салынған капиталды айт\з. Инвест\я біршама уақыт өткеннен кейін ғана пайда алып келеді. Инвест\ға деген қажеттілік: I_қаж=I_O1+I_O2+…+I_On. I_O1,I_O2 –сәйкесінше инвест\я қажет ететін инвест\қ объекті\р. Инвест\я қажет ететін статистика\қ көрсеткіш\ді есептеуге негіздел\н динамика\қ көрсеткіш\р мен табысты, пайданы алудың, уақыттық құраушыларды ескермейтін иннов\қ жоба\ды бағалаудың бірнеше әдіс\рі бар. Иннов\қ жоба\ды бағалау әдісі қарастырылып отырған жобалар ішінен ең перспективалы жобаны таңдап алу ережесі.Барлық әдіс\р жобаны іске асырудан түскен болашақ ақшалай түсімдермен жоспарланатын инвест\ды салыстыру ж\е бағалауға негіз\н. Ақша қаражат\ң ағымы- деп белг\б уақыт мерзімі ішіндегі үлестірілген ақ\қаражат\ң түсім\рі мен шығын\ның арасындағы айырманы айт\з. Ақ\қаражат\ң ағымының мөлшерін есептеудің тікелей әдісі б\ша аө\қаражат\ң қозғалысына талдау жасалды. Тікелей уақыт кезеңіндегі ақша ағымдарын салыстыру үшін дисконттау д\а бағалау ідісі қолд\ы. Дисконттау ақ\қаражат\ң сомасының қазіргі кездегі құнын бағалайды. Дисконт болашақ н\е қазіргі кездегі құн мөлшерінің ара\ғы айырма. Дисконттық мөлшерлеме н\е қойылым-ә\т кезеңдегң ақша сомасының бір мезетке келтіру үшін қолданылатын пайыздық мөлшерлеме б\т. оны r_d деп белг\ді. Дисконт нормасы деп инф\я, тәуекелдік деңгейін болжайтын капиталдан келетін табыс нормасы. Инвест\қ тәуекелдік деп мем\к билік ж\е басқару органның әрекетінің нәтиж\де капитал салым\ры түріндегі инвест\қ құнсыздану тәуекелдігін айт\з. Дисконттау әдісі болашақ құнды анықтауға мүмкіндік береді, ал болашақ құн бүгінгі күні белг\н сомаға балама б\т болашақтаға бел\б мерзімде қолма қол ақша слмасы. Ақыша ағымын дисконттау деп оның мөлшерлемесіне сәйкес ағымдық ақша бірліктерінде есеп\н ақша ағымдарының мөлшері аталады. Диск\у нормасын еске ала отырып, болашақ ақша ағымының құнын келесі фор\мен есептеуге болады: инвестиция ; табыс ; I_Б, P_Б-сәйкесінше инвест\я мен табыс\ң болашақ құны, r_d дисконт нормасы tнновя –есептікезең қадамдары. Болашақ инвет\ң таза қазіргі құны деп каптиал салымдары түрінде иннов\қ жобаларға салынатын барлық болашақ инвест\ның өазіргі кездегі таза құнының сомасын айт\з. Иннов\қ жобаның эконом\қ тиім\гі инвест\қ шығын\ды жұмсау арқылы иннов\қ жобаны іске асырумен алынған нәт\ні өлшейтін салыстырамлы көрсеткіш б\т. бірнеше балама иннов\қ жобаларды салыс\ру үшін болашақ табыстарды дисконттау жүрг. Нәт\де осы жобаларды іске асырудан алынатын жоспарлы табыстар бағаланады. Егер жылдар ішінде Р жылдық табыс алып келетін болса, онда жалпы дисонтталатын табыс . Инвест\ң өтелу мерзімі ақшаның уақытша құнына байланыссыз.

30.Кәсіпорынның қаржылық қызметі. Қаржылық көрсеткіштері. Қаржы тетіктері –бұл қаржы ресурстарын қолдануды ынталандыруға, жоспарлауға ж\е ұымдастыруға көмектесетін, өзара б\ты емес элемент. Олар: қаржылық тетіктер, қаржылық тұтқалар, құқықтық, нормативтік ж\е ақпараттық камт\з ету. Қаржылық әдістер-бұл екі бағытта іске асатын, қаржы қатынастарының шаруашылық үрдіске әсер ету тәсілі; қаржы ресурстарының басқару сызығы б\ша ж\е ақша қаражаттарын тиімді қолдануға жауапкершілік ж\е материалды ынталандыру, нәтижерлер мен шығын\ды өлшеумен б\ы, нарықтық қатынастардың сызығы б\ша қозғалысы. Қаржылық тұтқалар-бұл қаржы әдістерінің әрекет тәсілдері. Қарж\қ ресурстар-бұл жұмвсшыларды экон\қ ынталандыру мен қарж\қ міндеттеме\ді орындау үшін, ағымдық шығындард мен кеңейтілген ұдайы өндіріс б\ша шығын\ды жүзеге асыру үшін арналған ж\е кәсіпорынның меншігіндегі қарж\қ құралдар. Сондай-ақ қарж\қ ресурс\р өндірістік емес сфералардың, тұтынудың, жинақтаудың объектілерін дамтыуға,арнайы резервтік қорларға ж\е т.б. бағытталады. Қарж\қ реурстарды құру көптеген көздердің есебінен жүз\асырылады. Меншік құқығы негізінде көздердің екі ірі топтары ерекшеленеді: меншікті ж\е бөтен қарж\қ ққұрал\р. Толық жіктелімі: меншікті ж\е оған теңестірілген құралдар, қарж\қ нарықта мобилизацияланатын ресур\р; қайта бөлу кезіндегі ақшалай түсім\р. Қарж\қ ресур\дың бастапқы қалыптасуы кәсіпор\ң құрылуы кезіндегі жарғылық капиталдың пайда болуымен қатар жүреді. Жарғылық капитал-бұл құраушылар\ң салымдары есебінен құрылған кәсіпор.мүлкі. жарғылық капиталдың мини\ды мөлшері заңмен бел\ді. Қарж\қ ресурс\р басты негіз бен табыстардың есебінен, сондай ақ шығып қалған мүлікті, тұрақты пассив\ді, алуан түрлі мақсаттық түсімдерді, еңбек үжымы мүшелерінің үлестік ж\е басқа да жарналарын сатудан түскен түсімдердің есебінен құрылады. Қкәсіпорынның қарж\қ ресурстарын пайдалану келесі бағыттар б\ша жүзеге асырылады: -өнімді (жұмыс, қызмет) сату мен өндіруге кететін ағымдық шығындар; -өндірісті кеңейтуге ж\е оны техникалық жаңартуға, матер\емес актив\ді пайдалануға б\ты капиталдық салымға құралдарды иныестициялау; қарж\қ ресурс\ды құнды қағаздарға инвестициялау; -қарж\қ, банктік жүйелерге төлемдер, бюджеттен тыс қорларға жарна енгізу; -әр түрлі ақша қорларын ж\е резервтерді (дамыту үшін, сондай-ақ кеңейту мақсатымен ж\е әлеуметтік сипатта) құру; -қайырымдылық мақсаттар, демеушілік ж\е т.с.с.