Рмқк «марат оспанов атындағы батыс қазақстан мемлекеттік медициналық университеті» практикалық сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулар

Мамандығы: жалпы медицина, стоматология

Пән: қазақ тілі

Кафедра: тілдер

Курс І

№ 84 тақырып: Жаһандану процесінде менің тілімнің тағдыры қандай болмақ?

Құрастырушы: аға оқытушылар Абдуллина Л.Н., Сәбитбекова М.М..

Ақтөбе 2010 ж.

Кафедра отырысында бекітілген

«____»___________ 200_ж.

№ __ хаттамасы

Кафедра (курс) жетекшісі ____________________

Тақырыбы: Жаһандану процесінде менің тілімнің тағдыры қандай болмақ ( пікір алысу, болжам жасау).

Мақсаты: Қазақ тілінің қоғамдық өмірден өз орнын алғандығын, енді студенттерге осы тілді меңгеру басты мұраттардың бірі болуы керектігін түсіндіру.

Өткізілу түрі: пікір алысу, талдау.

ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАР:

1. «Тіл тағдыры – ел тағдыры» дегенімізді қалай түсінесіз?

2. «Сөз қадірі - өз қадірім» деген ұғым туралы өз ойларыңызды айтыңыз.

1 - тапсырма. Ұлылардың сөзін оқып, өз ойларыңызды айтыңыз.

1. Білімділіктің ең басты факторы туған тілінде сөйлеу мен оны сыйлаудан басталады.

Г.Гегель.

2. Анамыздың ақ сүтімен бойымызға дарыған тілімізді ұмыту – бүкіл ата-бабамызды, тарихымызды ұмыту.

Б.Момышұлы

2 - тапсырма. Өлеңнен үзінді жаттау.

Ана тілің арың бұл, Ана тілің, біліп қой,

Ұятың боп тұр бетте. Еркіндігің, теңдігің.

Өзге тілдің бәрін біл, Ана тілің, біліп қой,

Өз тіліңді құрметте. Мақтанышың, елдігің.

Қ.Мырзалиев

3 - тапсырма. Ұлағатты ойларды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз.

Қазақтардың тілі әуезді де әсем, шебер де шешен, әсіресе, сөз сайысына келгенде олардың алғырлығы мен өткірлігі, тауып сөйлейтін тапқырлығы таң қалдырады.

В.В.Радлов ( 1837-1918, Шығыстанушы, академик)

Ғылыми, әдеби тілдік және тарихи тұрғыдан қарағанда қазақ тілі - түркі тілдерінің ішіндегі өте әсем, өте бай тілдің бірі.

И.Бенцинг (Шығыстанушы).

Халық мәңгі ғұмыры – оның тілінде. Әрбір тіл өзінің халқы үшін ұлы.

Ш.Айтматов.

4 - тапсырма. Берілген өлеңдерді оқып, өз ойыңызды айтыңыз.

ТІЛ ТУРАЛЫ АСЫЛ СӨЗ

Асыл сөзді іздесең, Ана тілін сүймеген,

Абайды оқы, ерінбе. Ақылы жоқ желікбас.

Адамдықты көздесең, Ана тілін сүймеген

Жад тоқып ал көңілге. Халқын сүйіп жарытпас.

С.Торайғыров Б.Сарноғаев.

Су түбінде асыл тас, Аталы сөзге

Жел толқытса шығады. Арсыз жауап қайырар,

Ой түбінде асыл сөз, Ақ пен қараны

Шер толқытса шығады.. Шындық айырар.

Асан Қайғы. (Халық мақалы)

Қазақ халқының тілі- Анам берген туған тілі,

әрі бай, әрі көркем тіл. Атам берген құрал тілім.

М.Әуезов. (Халық мақалы)

Ана тілім- күшім менің, қуатым, Ана сүті бой өсіреді,

Жырым сендік жүрегімнен туатын. Ана тілі ой өсіреді

Ғ.Қайырбеков. (Халық мақалы)

Әдебиеттер:

1. М. Ә. Қараев «Қазақ тілі», Алматы, «Ана тілі», 1993 ж., 179 бет.

2. Б. Ж. Доскеева «Қазақ тілі», Мед.ЖОО арналған, А., «Қайнар», 2002, 91-92 беттер.

3. Бектурова А.Ш. Казахский язык для всех: учебник/ А.Ш.Бектурова, Ш.К.Бектуров. – Алматы: Атамұра, 2004ж. – 720 с.

4. Берікұлы Н. Қолданбалы қазақ тілі: оқу құралы/Н.Берікұлы, Ж.С.Есқарина. – Ақтөбе, 2005ж. – 320 б.

5. Қазақ тілі: оқу құралы/Мурзалина Б. ж.б. – Алматы: Ана тілі, 2003ж, - 264 б.

6. Оразақынова Н.А. Қазақ тілі (Сөзжасам. Морфология): оқу-әдістемелік/ Н.А. Оразақынова. – Алматы: Арыс, 2004, -176 б.

7. Күзекова З.С. Қазақ тілі: практикалық курсы/З.С. Күзекова. – Алматы, 2003ж.

8. З.Рахмет, Г.Ж.Тайсюганова «Қызықты грамматика», Алматы, 2005 ж, 6-7 беттер.

Бақылау сұрақтары:

1. Жаһандану процесі туралы не білесіз?

2. Тіліміздің мәдениеті туралы ойыңызды айтыңыз.

3. Қазақ тілінің тағдыры қандай болмақ?

4. «Мемлекеттік тіл мәртебесі – менің елімнің мәртебесі» шағын әңгіме жазыңыз.