- •Введение
- •Основные правила по технике безопасности при работе в химической лаборатории
- •1.2 Основания
- •1.3 Кислоты
- •2 Вопросы для самоконтроля
- •3 Экспериментальная часть
- •3) Закон эквивалентов
- •4) Закон Авогадро
- •1.3 Растворы
- •1.2 Основные законы химии
- •1) Закон сохранения массы веществ
- •2) Закон сохранения энергии
- •Способы выражения концентрации растворов
- •3) Молярная концентрация эквивалента (нормальность)
- •2 Решение типовых задач
- •3 Вопросы для самоконтроля
- •4 Экспериментальная часть
- •1.2 Влияние площади соприкосновения на скорость реакции
- •1.3 Влияние температуры на скорость реакции
- •1.4 Влияние катализатора на скорость реакции
- •2. Примеры решения задач
- •3 Вопросы для самоконтроля
- •4 Экспериментальная часть
- •Лабораторная работа № 4 химическое равновесие
- •1 Теоретическая часть
- •1.1 Состояние химического равновесия, константа равновесия
- •1.2 Смещение химического равновесия
- •2 Примеры решения задач
- •3 Вопросы для самоконтроля
- •4 Экспериментальная часть
- •Лабораторная работа №5 растворы электролитов
- •1 Теоретическая часть
- •1.1 Диссоциация кислот и оснований
- •1.2 Произведение растворимости
- •1.3 Ионное произведение воды, водородный показатель
- •1.4 Составление уравнений реакций ионного обмена
- •2 Примеры решения задач
- •3 Вопросы для самоконтроля
- •4 Экспериментальная часть
- •Гидролиз солей
- •1 Теоретическая часть
- •1.1 Уравнения гидролиза
- •1.2 Константа гидролиза
- •2 Экспериментальная часть
- •Лабораторная работа № 7 окислительно-востановительные реакции
- •1 Теоретическая часть
- •1.1 Составление уравнений окислительно-восстановительных реакций
- •1.2 Типы окислительно-восстановительных реакций
- •1.3 Направленность окислительно-восстановительных реакций
- •2 Вопросы для самоконтроля
- •3 Экспериментальная часть
- •1.2 Последовательность электродных процессов
- •2 Вопросы для самоконтроля
- •3 Экспериментальная часть
- •3.1. Получение продуктов на катоде и аноде
- •3.2. Гальванотехника
- •3.3. Электрополирование
- •Номенклатура кислот и кислотных остатков
- •Содержание
- •Т.А. Иванова, о.Л. Шепелюк лабораторный практикум по химии
- •Часть 1
- •Издательство государственного образовательного учреждения высшего профессионального образования
- •625000, Тюмень, ул. Володарского, 38.
- •625039, Тюмень, ул. Киевская, 52.
Номенклатура кислот и кислотных остатков
Кислота |
Название кислоты |
Кислотный остаток |
Название кислотного остатка |
HCl
|
хлороводородная (соляная кислота) |
Cl−
|
хлорид
|
HF |
фтороводородная |
F - |
фторид |
HBr |
бромоводородная |
Br - |
бромид |
HI |
иодоводородная |
I - |
иодид |
H2S |
сероводородная |
S2− |
сульфид |
HNO3 |
азотная |
NO3− |
нитрат |
H2SO3 |
сернистая |
SO32− |
сульфит |
H2SO4 |
серная |
SO42− |
сульфат |
H3PO4 |
ортофосфорная |
PO43− |
ортофосфат |
H2SiO3 |
кремниевая |
SiO32− |
силикат |
H2CO3 |
угольная
|
CO32− |
карбонат |
CH3COOH |
уксусная |
CH3COO− |
ацетат |
ПРИЛОЖЕНИЕ 2
Стандартные электродные потенциалы в водной среде
Электродный процесс |
Потенциал, В |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
АЗОТ |
|
ВОДОРОД |
|
|
0,010 |
2Н¯ ⇄ Н2 + 2ē |
-2,251 |
NO2(г) + Н2О⇄ +2Н+ + ē |
0,775 |
Н2 ⇄ 2Н+ + 2ē |
0,000 |
N2O4
+ 2Н2О⇄
|
0,803 |
ЖЕЛЕЗО |
|
+ 2Н2О⇄ +2Н+ +2ē |
0,835 |
Fe +S2- ⇄ FeS +2ē |
-0,970 |
|
0,880 |
Fe +
|
-0,756 |
NO+ 2Н2О⇄ +4Н+ +3ē |
0,957 |
Fe(ОН)2 +ОН¯ ⇄ Fe(ОН)3 + ē |
- 0,530 |
NO+ Н2О⇄ NO2+2Н+ +2ē |
1,049 |
Fe ⇄ Fe2+ + 2ē |
-0,440 |
N2O +5Н2О⇄ +10Н+ +8ē |
1,116 |
3Fe + 4Н2О ⇄ Fe3О4 +8Н+ +8ē |
-0,085 |
N2 + 6Н2О⇄ +12Н+ +10ē |
1,246 |
2Fe + 3Н2О ⇄ Fe2О3 +6Н+ +6ē |
-0,051 |
АЛЮМИНИЙ |
|
Fe ⇄ Fe3+ + 3ē |
-0,037 |
Al+4ОН¯⇄
|
-2,350 |
Fe+3Н2О ⇄ Fe(ОН)3 +3Н+ +3ē |
0,059 |
Al+6F¯ ⇄ [Al F6]3- + 3ē |
-2,070 |
Fe(ОН)2+ Н2О⇄ Fe(ОН)3 +Н+ + ē |
0,271 |
Al ⇄ Al3+ + 3 ē |
-1,663 |
[Fe(CN)6]4- ⇄[Fe(CN)6]3- + ē |
0,356 |
Al +3Н2О⇄ Al(ОН)3 +3Н+ +3ē |
-1,471 |
Fe2+ ⇄ Fe3+ + ē |
0,771 |
Al
+2Н2О⇄
AlО |
-1,262 |
Fe+2Н2О⇄Fe(ОН)2+2Н++2ē |
-0,047 |
ВАНАДИЙ |
|
КАДМИЙ |
|
V ⇄ V2+ + 2ē |
-1,775 |
Cd + S2- ⇄ CdS + 2ē |
-1,240 |
V2+ ⇄ V3++ ē |
-0,255 |
Cd + 4CN¯ ⇄ [Cd (CN)4]2- +2ē |
-1,090 |
V3+ + Н2О ⇄ VО2+ + 2Н+ + ē |
0,337 |
Cd + 4NH3 ⇄ [Cd (NH3)4]2+ +2ē |
-0,610 |
2VО2+ + 3Н2О⇄V2О5 +6Н+ +2ē |
0,958 |
Cd ⇄ Cd2+ +2ē |
-0,403 |
VО+
+
3Н2О⇄
|
1,256 |
Cd +2 Н2О ⇄ Cd(ОН)2 + 2Н+ +2ē |
0,005 |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
КОБАЛЬТ |
|
Cu + S2- ⇄ CuS + 2ē |
-0,790 |
Co + S2- ⇄ β- CoS + 2ē |
-1,070 |
Cu + 2CN¯ ⇄ [Cu (CN)2] - + ē |
-0,430 |
Co + ⇄ CoCO3 + 2ē |
-0,640 |
Cu + I¯ ⇄ CuI + ē |
-0,185 |
Co ⇄ Co2+ +2ē |
-0,277 |
Cu + 2NH3 ⇄ [Cu (NH3)2]+ + ē |
-0,120 |
Co +Н2О⇄ Co(ОН)2 +2Н+ + 2ē |
0,095 |
Cu + 4NH3 ⇄ [Cu (NH3)4]2+ +2ē |
-0,050 |
Co + Н2О ⇄ CoО + 2Н+ +2ē |
0,166 |
Cu + Br¯ ⇄ CuBr + ē |
0,030 |
Co(ОН)2 +ОН¯ ⇄ Co(ОН)3 + ē |
0,170 |
Cu + Cl¯ ⇄ CuCl + ē |
0,137 |
Co2+ ⇄ Co3+ + ē |
1,808 |
Cu+ ⇄Cu2+ + ē |
0,153 |
МАГНИЙ |
|
Cu ⇄Cu2+ + 2ē |
0,337 |
Mg + 2ОН¯ ⇄ Mg(ОН)2 + 2ē |
-2,690 |
Cu ⇄ Cu+ + ē |
0,520 |
Mg ⇄
Mg2+
+2 |
-2,363 |
Cu + 2Н2О ⇄ CuO + 2Н+ + 2ē |
0,570 |
Mg + 2Н2О ⇄ Mg(ОН)2 +2Н+ + 2ē |
-1,862 |
Cu2O +Н2О ⇄ 2CuO + 2Н+ + 2ē |
0,669 |
МАРГАНЕЦ |
|
Cu +
2Н2О
⇄
|
1,515 |
Mn + ⇄ MnCO3 + 2ē |
-1,480 |
НИКЕЛЬ |
|
Mn ⇄ Mn2+ + 2ē |
-1,179 |
Ni + S2- ⇄ γ-NiS + 2ē |
-1,040 |
Mn +2Н2О ⇄ Mn(ОН)2 + 2Н+ +2ē |
-0,727 |
[Ni(CN)4]3- ⇄ [Ni(CN)4]2- + ē |
-0,820 |
|
0,564 |
Ni + ⇄ NiCO3 + 2ē |
-0,450 |
MnО2+4ОН⇄Mn(ОН)2+2H2O+3ē |
0,600 |
Ni ⇄ Ni2+ + 2ē |
-0,250 |
Mn2+ +2Н2О ⇄ MnО2 + 4Н+ +2ē |
1,228 |
Ni +2Н2О ⇄ Ni(ОН)2 + 2Н+ +2ē |
0,110 |
Mn2+
+4Н2О
⇄
|
1,507 |
Ni +Н2О ⇄ NiО + 2Н+ +2 ē |
0,116 |
MnО2 +2Н2О ⇄ + 4Н+ +3ē |
1,692 |
Ni(ОН)2 +ОН¯⇄ Ni(ОН)3 + ē |
0,490 |
MnО2 +2Н2О ⇄ + 4Н+ +2ē |
2,257 |
Ni2+ +2Н2О ⇄ NiО2 + 4Н+ +2ē |
1,593 |
MnО2 +4ОН¯⇄ +2Н2О+3ē |
0,60
|
ОЛОВО |
|
МЕДЬ |
|
Sn +2Н2О ⇄ SnО2 + 4Н+ + 4ē |
-1,106 |
2Cu + S2- ⇄ Cu2S + 2ē |
-0,930 |
Sn + S2- ⇄ SnS + 2ē |
-0,940 |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
Sn ⇄ Sn2+ + 2ē |
-0,136 |
СЕРА |
|
Sn +Н2О ⇄ SnО + 2Н+ +2ē |
-0,104 |
H2S(Г)+4H2O⇄ |
0,311 |
Sn +2Н2О ⇄ Sn(ОН)2 + 2Н+ +2ē |
-0,091 |
|
-0,930 |
Sn +4Н2О ⇄ Sn(ОН)4 + 4Н+ + 4ē |
-0,008 |
S2- ⇄ S +2ē |
-0,480 |
Sn2+ ⇄ Sn4+ +2ē |
-0,151 |
+ Н2О ⇄ + 2Н+ +2ē |
-0,112 |
ПЛАТИНА |
|
2S2-
+3Н2О
⇄
|
-0,006 |
Pt + S2- ⇄ Pt S + 2ē |
-0,950 |
S2- +4Н2О ⇄ + 8Н+ + 8ē |
0,149 |
Pt + 2OH¯ ⇄ Pt(OH)2 + 2ē |
0,150 |
SO2 (Г) + 2Н2О ⇄ + 4Н+ +2ē |
0,151 |
Pt + 4Br¯ ⇄ [Pt Br4]2- + 2ē |
0,580 |
H2S(Г) ⇄ S + 2Н+ +2ē |
0,171 |
Pt + 4Cl¯ ⇄ [Pt Cl4]2- + 2ē |
0,730 |
S2- + 3Н2О ⇄ 6Н+ + 6ē |
0,231 |
Pt +2Н2О ⇄ Pt(ОН)2 + 2Н+ + 2ē |
0,980 |
S+ 4Н2О ⇄ + 8Н+ + 6ē |
0,357 |
Pt ⇄ Pt2+ + 2ē |
1,188 |
S+ 2Н2О ⇄ SO2 + 4Н+ +4ē |
0,451 |
СВИНЕЦ |
|
+3Н2О⇄ |
0,705 |
Pb + S2- ⇄ PbS + 2ē |
-0,980 |
|
2,010 |
Pb + ⇄ PbCO3 + 2ē |
-0,506 |
СЕРЕБРО |
|
Pb + 2I¯ ⇄ PbI2+ 2ē |
-0,365 |
2Ag + S2- ⇄ Ag2 S +2ē |
-0,690 |
Pb + ⇄ PbSO4 + 2ē |
-0,356 |
Ag + 2CN¯ ⇄ [Ag (CN)2] - + ē |
-0,310 |
Pb + 2Br¯ ⇄ PbBr2 + 2ē |
- 0,280 |
Ag + I¯ ⇄ Ag I+ ē |
-0,152 |
Pb + 2Cl¯ ⇄ PbCl2 + 2ē |
-0,268 |
Ag
+ |
0,010 |
Pb ⇄ Pb2+ + 2ē |
-0,126 |
Ag + Br¯ ⇄ Ag Br + ē |
0,030 |
Pb +Н2О ⇄ PbО + 2Н+ +2ē |
0,248 |
Ag + Cl¯ ⇄Ag Cl + ē |
0,222 |
Pb +2Н2О ⇄ Pb(ОН)2 + 2Н+ +2ē |
0,277 |
2Ag
+
|
0,446 |
Pb2+ +2Н2О ⇄ PbО2 + 4Н+ +2ē |
1,449 |
Ag + ⇄ Ag NO2 + ē |
0,562 |
|
0,200 |
Ag ⇄Ag+ + ē |
0,799 |
Pb2+ ⇄ Pb4+ + 2ē |
1,694 |
2Ag +Н2О ⇄ Ag2О + 2Н+ +2ē |
1,173 |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
Электродный процесс |
Потенциал, В |
ТИТАН |
|
Cr
+4Н2О
⇄ |
0,366 |
Ti ⇄ Ti2+ + 2ē |
-1,630 |
|
0,945 |
Ti +Н2О ⇄ TiО + 2Н+ +2ē |
-1,306 |
Cr2+ +2Н2О ⇄ + 4Н+ + ē |
1,188 |
Ti2+ ⇄ Ti3+ + ē |
-0,368 |
2Cr3+
+7Н2О
⇄ |
1,333 |
Ti2+ +Н2О ⇄ Ti О2+ + 2Н+ +2ē |
-0,135 |
Cr3++ 4Н2О⇄Н2CrО4 + 6Н+ + 3ē |
1,335 |
Ti3+ +Н2О ⇄ Ti О2+ + 2Н+ + ē |
0,100 |
Cr3+ + 4Н2О ⇄ + 8Н+ + 3ē |
1,477 |
ХРОМ |
|
ЦИНК |
|
Cr ⇄Cr2+ + 2ē |
-0,913 |
Zn + S2- ⇄ ZnS + 2ē |
-1,440 |
Cr ⇄Cr3+ + 3ē |
-0,744 |
Zn + 4CN¯ ⇄ [Zn(CN)4] 2- +2ē |
-1,260 |
Cr +3Н2О ⇄Cr (ОН)3 + 3Н+ +3ē |
-0,654 |
Zn + 2ОН¯ ⇄ Zn(OH)2 +2ē |
-1,250 |
Cr2+ ⇄Cr3+ + ē |
-0,407 |
Zn+4ОН¯
⇄
|
-1,220 |
Cr +2Н2О ⇄ + 4Н+ +3ē |
-0,213 |
Zn + ⇄ ZnCO3 +2ē |
-1,060 |
2Cr +7Н2О ⇄ + 14Н+ +12ē |
0,294 |
Zn ⇄ Zn 2+ + 2ē |
-0,763 |
Cr +4Н2О ⇄ Н2CrО4 + 6Н+ + 6ē |
0,295 |
Zn + 2Н2О ⇄ + 4Н+ +2ē |
0,441 |
