2. Маркетингтің негізгі функциясы мен қағидалары

Маркетингтің негізгі қағидасы — жалпыға бірдей саналығы, яғни тұтынушылардың қалаулары мен нақтылы талаптарына сай өндірістің түткілікті нәтижелеріне бағдарлануы.

Маркетингтің қағидалық әдіснамалына сәйкес кез келген процестерге тән басқару және өткізудің рыноктық тұжырымдамасының функциясын анықтайық.

Функция	Қызмет түрлері
Талдамалық	Маркетингтік ортаны талдау, тұтынушылар, тауар құрылымы, жабдықтау көздері, кәсіпорынның ішкі ортасы, бәсекелестер, нарық саралымын анықтау және зерделеу, жарнама саласы
Өндірістік	Талдаманы ұйымдастыру және жаңа тауарлар өндіру, әлуетті сатып алушылардың қажеттілігін қанағаттандыру, олардың ерекшелігі, орама, баға пайдалану сапасы.
Өткізушілік	Тауар қозғалысы жүйесін ұйымдастыру, өткізу арналарын таңдау, жинақтау, сұранысты калыптас-тыру, өндірісті ынталандыру және баға саясаты.
Басқару және бақылау	Маркетинг жоспарларын әзірлеу (бағдарламалар), оларды қаржыландыру, маркетингі ақпаратпен қамтамасыз ету, кадр саясаты, кәсіпорынның ұсыған мақсатының, жетістігі тәуелділікті бағалау, т.б.

Маркетингтің негізгі функциялары.

Талдамалық арнайы шартты екі қосалқы функцияға бөлуге болады: рынокты кешенді түрде зерттеу және кәсіпорынның ішкі ортасын талдау. Бұл екі қосалқы берне бір-бірімен өзара тығыз байланысты. Нарықтық жағдайда кәсіпорын маркетингтік зерттеуді үнемдеуге тиіс емес, өиткені, мақсатқа жетуді қамтамасыз ету үшін жұмысты көз жұмып істеуге болмайды.

Маркетингтің талдамалы берненің нәтижесі оның өндірістік бернесін және қосалкы бернесін іске асырудағы негізі болып табылады.

Шығарылған тауарлар, өндірілген өнімдер рынокқа келіп түседі. Мұндағы маркетингтің негізгі міндеті тиімді өткізу, оны тұтынушыларға жеткізу.

Нарықтық экономика жағдайында өндіріс қызметінің табысы басқару және бақылау бернесіне байланысты болады. Маркетингтің барлық бернелерін іске асыру, ойластырылмаған жоспарлау, маркетингтің ақпарат және коммуникациямен қамтамасыз етілмеуі, сол сияқты маркетингтік басқарудың соңғы сатысы – бақылаусыз мүмкін емес.

Маркетингтің негізгі принциптері мыналардан тұрады:

• тұтынушы мұқтажын, нарықтық жағдайды, кәсіпорынның нақты мүмкіндіктерін дәлмедәл білу арқылы өнім өндіру;

• тұтынушы мұқтажын мейлінше толық қанағаттандыру, нақтылы проблемаларды шешу үшін оны құралдармен немесе құрал-жабдықтар кешендерімен қамтамасыз ету, балама принцип — өнім өткізетін орындарды іздестіре отырып, өнім өндіру мен қызмет көрсету;

• нақтылы бір рынок жағдайына жоспарланған мөлшерде және белгілі мерзімде өнімді өткізумен қызмет көрсетуді тиімді жүзеге асыру;

• ғылыми-техникалық ойды және нарық жаңалықтарын пайдаланып, тауарларды өткізуді дайындау үшін зерттеулерді ұдайы қорыта отырып, кәсіпорынның өндірістік-коммерциялық қызметінің ұзақ мерзімді нәтижелілігінің пайдалылығын қамтамасыз ету;

• сұранысты қалыптастыру мен оған жағдай жасауға бір мерзім ішінде ыкпал ете отырып, тұтынушылардың үнемі өзгеріп отыратын талаптарына дағдыланудағы өндірушінің жүріс-тұрыс стратегиясы мен тактикасының тұтастығы.

Маркетинтегі бастысы — мақсатты бағдарлану және кешенділік, яғни кәсіпкерлік, шаруашылық, өндірістік және өткізу қызметтерінің косылуы. Маркетингтің мақсаты- өндірістің жоғары тиімділігін және өндірістік тауарларды сатуды қамтамасыз ету.

Кешенділік – маркетингті қолдануды іске асыру нәтижелілікке жеткізуді көрсетеді, егер де ол жүйе ретінде пайдаланылса, ал маркетингтің жекелеген әрекеттері шын мәнінде, оң нәтижелілікке жеткізбейді.