Зертханалық жұмыс №9

Тақырыбы: Таңдау командасы.

Мақсаты: Тармақталушы алгоритмдерді Delphi ортасында таңдау командасының көмегімен бағдарламалау дағдыларын қалыптастыру, өзіндік тапсырмаларды орындау.

Қажетті құралдар: 1. ДК /Pentium 3,4 Windows /

2. Borland Delphi 7.0

Негізгі ұғымдар.

Тармақталу командасының денесінде тағы тармақталу командалары кездескен жағдайда, яғыни шарттың ішінде шарттар қойылған есептердің шешімін іздеуде таңдау командалары қолданылады. Таңдау командасы бұл Турбо Паскальдағыдай Case (жағдай) операторындай құрылады.

Таңдау операторының жалпы жазылуы:

Case <өрнек> of

1-тізім: begin

S1

end;

2-тізім: begin

S1

end;

…

n-тізім: begin

Sn

end;

end;

1-мысал.

Таңдау командасын пайдаланып берілген санға екі еселісін, немесе квадратын, немесе кері санын, немесе қарама-қарсы санын анықтайтын бағдарлама құру.

Шешуі.

Берілген санды TEdit компоненті арқылы немесе TScroolBar-дың көмегімен енгізіп, ал орындалатын амалдар TComboBox-тің Items қасиеті арқылы таңдалып және ComboBox-тің Itemindex-тің мәніне сәйкес есептеп, нәтижені TStaticText компонентінің өрісіне шығарамыз. Формаға компоненттер палитрасының Standart бетінде орналасқан TEdit, TLabel, TComboBox, TScroolBar және Additional бетіндегі TBitBtn, TStaticText компонентін орналастырып сәйкес мәндерін меншіктейміз. Бастапқы мәліметі, яғыни х айнымалысының мәнін Edit1 компонентінің өрісіне енгізіп немесе ScroolBar1-дің өрісінен көрсетіп, ал шешімін StaticText1 компонентінің өрісіне шығарайық.

Есеп шешімін BitBtn1 компонентінің OnClick оқиғасында жүзеге асырамыз. Қосымша интерфейсі 1-суретте келтірілген.

Форма мен оның компоненттерінің қасиеттерін төмендегідей орнату қажет.

Компонеттер	Қасиеттер	Меншіктелетін мән
Form1	Caption	Қысқаша көбейту формуласы
Form1	Name	Form1
Label1	Caption	Сан енгіз:
Edit1	Text	Тазалау
Label2	Caption	Амалды таңда
ComboBox1	Items	Екі еселегенде Квадраттағанда Кері саны Карама-қарсы сан
StaticText1	Caption	Тазалау
Label3	Caption	Санды таңда
ScroolBar1	Min	-100
ScroolBar1	Max	100
BitBtn1	Kind	bkOK
BitBtn2	Kind	bkClose

1-сурет. Қосымша интерфейсі.

« » батырмасын екі рет шертіп бағдарлама коды терезесіне көшіңіз. Click оқиғасы процедураның дайындамасы көрінеді. Төменде BitBtn1 компонентінің OnClick оқиғасының коды келтірілген.

var

Form1: TForm1;

x,y:real;

implementation

{$R *.dfm}

procedure TForm1.BitBtn1Click(Sender: TObject);

begin

x:=strtofloat(Edit1.Text);

Case ComboBox1.ItemIndex of

0:begin y:=2*x;

StaticText1.Caption:=

ComboBox1.Items[ComboBox1.Itemindex]+'жауабы'+'='+floattostr(y,ffgeneral,5,2);

end;

1:begin y:=sqr(x);

StaticText1.Caption:=

ComboBox1.Items[ComboBox1.Itemindex]+' жауабы'+'='+floattostr(y,ffgeneral,5,2);

end;

2:begin y:=1/x;

StaticText1.Caption:=

ComboBox1.Items[ComboBox1.Itemindex]+' жауабы'+'='+floattostr(y,ffgeneral,5,2);

end;

3:begin y:=-x;

StaticText1.Caption:=

ComboBox1.Items[ComboBox1.Itemindex]+' жауабы '+'='+floattostr(y,ffgeneral,5,2);

end;

end;

end;

procedure TForm1.ScrollBar1Scroll(Sender: TObject; ScrollCode: TScrollCode;

var ScrollPos: Integer);

begin

x:=ScrollBar1.Position;

Edit1.Text:=floattostr(x);

end;

end.

Өзіндік жұмыс

Бір өлшем бірлігінен екіншісіне өтетін қосымша құрыңыз.

Нұсқалар	Алғашқы мәліметтер
	Берілген жыл мен ай нөміріне байланысты осы айдағы күндер санын анықтайтын бағдарлама құру.
	Әрбір енгізілген (0-9) цифрға байланысты оның ағылшынша атауын шығаратын бағдарлама құру.
	Ай нөміріне байланысты одан кейінгі айдың атын шығаратын бағдарлама құру.
	Жыл мезгілінің енгізілген номеріне байланысты оған сәйкес ай аттарын және әрбір айдағы күндер санын шығаратын бағдарлама құру.
	Апта күндерінің реттік нөмірі бойынша сабақ кестесін шығару

Бақылау сұрақтары:

1. Таңдау командасының жазылуы?

2. StaticText компонентінің қызметі қандай?

3. TscroolBar компонентінің қасиеттерін ата?

4 StaticText компонентінің қасиеттерін ата?

5. TscroolBar компонентінің қызметі қандай?

Әдебиеттер:

1. А. Я. Архангельский. Delphi 7.

2. М.М. Ерекешова, Т.А.Әмірғалиева Delphi ортасында программалау негіздері

3. Ю.А.Шпак Delphi 7 на примерах

К.З.Халықова Программалау тілдерін оқыту (Delphi)