5. Семинар сабақ (машықтандыру сабақ) жоспары зертханалық жұмыс №1. Бір санау жүйесінен басқа санау жүйесіне санды ауыстыру. Екілік санау жүйесі. Екілік арифметика. Логикалық өрнектерді есептеу.

Сабақтың тақырыбы: Сандарды ондық санақ жүйесiнен екiлiк, сегiздiк, он алтылық санақ жүйелерiне және керiсiнше ауыстыру. Ақпаратты кодтау тәсілдері.

Сабақтың мақсаты: Екiлiк, сегiздiк және он алтылық, санау жүйелерiмен танысу. Сандарды бiр жүйеден екiншi санақ жүйесiне ауыстыруды үйрену.

Сұрақтар:

1. Санақ жүйесi дегенiмiз не?

2. Санақ жүйелерiнiң түрлерiн атаңыз

3. Позициалық және позициалық емес санақ жүйелерiнiң айырмашылығы.

4. Позициалық санақ жүйелерiне қандай санақ жүйелерi жатады?

5. Санақ жүйесiнiң негiзгi сандары деп қандай сандарды айтамыз?

6. Ондық санақ жүйесiндегi санды екiлiк санақ жүйесiне ауыстыру қалай жүзеге асады?

7. Ондық санақ жүйесiндегi санды сегiздiк санақ жүйесiне ауыстыру қалай жүзеге асады?

8. Ондық санақ жүйесiндегi санды он алтылық санақ жүйесiне ауыстыру қалай жүзеге асады?

9. Екiлiк санақ жүйесiндегi сандарды ондық санақ жүйесiне ауыстыру.

10. Сегiздiк санақ жүйесiндегi сандарды ондық санақ жүйесiне ауыстыру.

11. Он алтылық санақ жүйесiндегi сандарды ондық санақ жүйесiне ауыстыру.

12. ASCII-кодтау таблицасы арқылы ақпараттарды кодтау тәсілдері.

Тапсырмалар:

1. Сандарды сегiздiк санақ жүйесiне ауыстырыңыз

А) 3678₁₀ г) 1001₁₀

ә) 7,29083₁₀ д) 1,10001₁₀

б) 37000,0001₁₀ е) 0,000101₁₀

в) 324₁₀ ж) 1000,0001₁₀

2. Сандарды екiлiк жүйеде жазыңдар

А) 32₁₀

ә) 15,7006₁₀

б) 315,075₁₀

в) 8156₁₀

3. Екiлiк санақ жүйесiндегi сандарды ондық жүйеде жазыңдар

А 11111101

ә 10010101

б 11010001

в 1110111,101011

4. Сандарды он алтылық жүйеде жазыңдар

А) 45₁₀

ә) 1015₁₀

б) 78₁₀

в) 456₁₀

5. Ондық санақ жүйесiнде жазыңыз

А) 415₈

ә) 115₈

б) 78₈

в) 256₈

г) 7А1В₁₆

д) 32F₁₆

6. ASCII-кодтау таблицасын пайдаланып өз тегіңді, атыңды, тобыңның атын және номерін кодта.

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС № 2.

Алгоритмді сипаттап жазу түрлері. Сөздік, графикалық, кестелік. Алгоритмнің қадаммен орындалуы.

Мақсаты: Текстік құжаттарға суреттер, графиктік және т.б. объектілер қоюды үйрету.

Негізгі түсініктер:

Word құжатында суреттер салу. Word текстік процессорында қарапайым схемаларды, чертеждер мен суреттерді Вид->Панели инструментов->Рисование командасы арқылы іске қосылатын орнатылған графиктік редактор көмегімен салуға болады.

Графиктік объектілерді біріктіру. Түрлі бөліктерден құралған чертежді немесе схеманы біртұтас сурет ретінде қарастыру үшін ол бөліктерді Shift батырмасын баса отырып белгілейді де сол жерде контекстік мәзірден Действия->Группировать командасын орындайды. Объектілерді біріктіруді алып тастау үшін сол контекстік мәзірдегі Действия -> Разгруппировать командасы қолданылады.

Word процессорындағы графикамен жасалатын жұмыстарды үш бағытқа сәйкес қарастырады:

1. Басқа қосымшаларда (мысалы, Paint, Ms Drawing, Paintbrush, Excel және т. б.) салынған графиктік объектілерді құжатқа кірістіру;

2. Құжаттың өзінде Рисование панелінің құралдарын пайдаланып сурет салу;

3. Тексті көркемдеуде Clipart коллекциясының дайын суреттерін пайдалану.

Графиктік объектінің текстегі орналасуы.

1. Настройка изображения панелін іске қосыңыз. Ол үшін Вид -> Панели инструментов -> Настройка изображения командасы орындалады.

2. Пайда болған панелден Обтекание текстом батырмасына шертіледі. Пайда болған мәзірден өзіңізге қажет команда таңдалынып, сол командаға шертіледі. Егер По контуру командасы таңдалса терілген текст графиктік объект контурын жағалай орналасады.

OLE технология. Құжатта әртүрлі типке жататын объектілерді біріктіру үшін, айталық графиктік, музыкалық объектілер, электрондық кестелер секілді, Windows жүйесінде OLE технологиясы қолданылады. OLE технология – объектілерді кірістіру және байланыстыру. Осыған байланысты текстке енгізілетін объектілерді екі топқа бөлуге болады:

• Құжатқа кірістірілген объект құжаттың бөлігі ретінде есептеледі де бастапқы оригинал объектідегі өзгерістер құжаттағы объектіге берілмейді;

• Құжаттағы байланысқан объектілер оригиналдары өзгерген жағдайда қоса өзгеріп отырады.

OLE технологиясының терминдері:

• Клиент – объектіні қабылдайтын қосымша немесе программа;

• Сервер – объектінің өзі жасалатын қосымша немесе программа.

Құжатқа кірістірілген немесе байланысқан объектілерді сервер-қосымша көмегімен редакциялау үшін сол объектіде екі рет шертіледі.

OLE технологиясы екі түрлі әдіспен орындалады:

1. Алмастыру буфері, яғни қосымша мәзірінің Правка -> Специальная_вставка командасын пайдалануға болады. Бұл әдіс фрагмент үшін де, тұтас құжат үшін де орындалады.

2. Қосымша мәзірінің Вставка -> Объект командасын пайдалануға болады. Бұл әдіс тұтас құжат үшін ғана орындалады.

Жаттығу жұмыстары.

1 -жаттығу. Төменде берілген үлгіге сәйкес схема құрып ондағы барлық объектілерді біріктіріңіз.

1. ABB₁A₁ тіктөртбұрышын салыңыз;

2. A₁D₁ көлбеу сызығын жүргізіңіз;

3. A₁D₁ көшіріп алып үш рет ВС, B₁C₁ және AD үшін қайталап қойып шығыңыз;

4. CC₁, DD₁, DC және D₁C₁ сызықтарын жүргізіңіз;

5. қажет кесінділерді белгілеп алып сызықтың типін өзгертіңіз, Тип штриха – пунктир;

6. Линия құралын және Линия со стрелкой стилін пайдалана отырып координата осьтерін салыңыз. Автофигура стилін таңдау үшін сол объектінің контекстік мәзіріндегі Формат автофигуры командасы орындалады.

7. Әріптік белгілеулерді жазу үшін Рисование панеліндегі Надпись батырмасына шертіп, пайда болған рамканы қажет өлшемге дейін тышқан көмегімен созады;

8. Цвет линии батырмасына шертіліп (рамка белгіленген болуы керек ), пайда болған палитрадан Нет Линии, сол сияқты Цвет заливки палитрасынан Нет заливки таңдалынады, рамка түссіз болып шығады. Әрі қарай қажет әріпті рамкаға орналастыруға болады.

9. Өз рамкаңызды белгілеп, көшіріп алыңыз да он әріп үшін он рет қойып шығыңыз (буферге көшірілген рамканы жаңа жерге қоймас бұрын бастапқы рамкадағы белгілеуді алып тастаңыз). Новая рамка может, после вставки, поместиться поверх предыдущей. Рамкалар бірінің үстіне бірі орналасқан жағдайда үстіңгі рамканы жылжытып отырыңыз. Төменгі индекс Формат -> Шрифт командасы орындалғанда пайда болатын терезенің Шрифт жапсырмасындағы Нижний индекс бөлімін қосқаннан кейін қойылады.

10. Бұл сызықтардың барлығын біріктіріп тұтас бір графиктік объект жасау үшін Выбор объектов , батырмасына шертіледі де пайда болған пунктирлі рамка барлық объектілерді қамтығанша ұлғайтылады, Действия мәзірінен Группировать пункті орындалады.

2-жаттығу: Құжатқа графиктік объектіні (суретті) кірістіру.

1. С:\Мои документы\Ваша папка\Интеграция.doc құжатын құрыңыз;

2. Paint қосымшасын пайдаланып салған суретіңізді Рисунок.bmp файл түрінде сақтаңыз;

3. Суретті буферге көшіріп алыңыз яғни, суретті белгілеп алып Правка -> Копировать командасы орындалады;

4. Құжатқа объектіні кірістіру үшін :

• Miсrosoft Word программасында Интеграция.doc құжатының терезесін аашу керек;

• Курсорды сурет қойылатын орынға апарады, тақырып та жазуға болады;

• Объектіні кірістіру үшін Правка -> Специальная вставка командасы орындалады;

• Вставить таңдалынады;

• Рисунок форматы таңдалынып, диалогтық терезедегі В виде значка белгіленіп ОК басылады;

5. Кірістірілген объектілерді редакциялау.

• Суреттің белгісіне тышқанмен екі рет шертеді;

• Сурет өзгертіледі;

• Интеграция. doc құжатына қайтып ораласыз;

• Құжаттағы белгіге шертесіз. Пайда болған мәзірден Связанный объект рисунок -> Преобразовать командасын орындайсыз. Диалогтық терезедегі В виде значка белгісін алып тастап ОК басылады.

6. Бастапқы суретті редакцияланған суретпен салыстырыңыз.

• Рисунок.bmp құжатындағы бастапқы суретпен Интеграция.doc құжатындағы редакцияланған суретті салыстырыңыз.

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС № 3.

Windows –тың объектілі бағытталған платформасы. Файл, бума және жарлық –файлдық жүйелер объектісі. Қосымша және құжат – пайдаланушы деңгейіндегі объектілер. Пайдаланушы графиктік интерфейсі. Мәліметтер алмасуды ұйымдастыру. OLE объектілерін енгізу және байланыстыру технологиясы. Проводник программасы. Windows ортасын баптау. Қолданбалы Windows бағыттағы стандартты қосымшалар. Қызметке бағытталған стандартты қосымшалар.

Сабақтың тақырыбы: Windows операциалық жүйесi. Файлдармен жұмыс. Сiлтеуiш (проводник). Жарлықтар мен бумалар құру.

Сабақтың мақсаты: Файлдық құрылым туралы түсiнiк және олармен жұмыс iстеу операциаларын менгеру. Сiлтеуiшпен жұмыс iстей бiлу. Жарлықтар мен бумаларды құрып үйрену.

Windows операциалық жүйесi дискiлерде орналасқан файлдар мен бумаларға байланысты көптеген операциаларды (көшiру, өшiру, атын өзгерту, орын ауыстыру және т.б.) орындау үшiн қолданушыға ынғайлы интерфейс ұсынады.