10.Хвқ қызметінің халықаралық құқықтық реттелуі

Халықаралық валюта қоры Халықаралық валюта қоры халықаралық ұйым болып табылады. Ол 1944 жылғы шілдеде өткен БҰҰ Халықаралық валюта-қаржы конференциясында қабылданған келісімге сәйкес құрылды. 1945 жылы желтоқсанда Бреттон-Вудсте (АҚШ) өз күшіне енді. ХВҚ 184 мемлекетті біріктіреді.

ХВҚ-ның ресми мақсаттары

• Валюталық-қаржылық саладағы халықаралық ынтымақтастыққа ат салысу;

• Өндірістікресурстардыдамыту, мүше-мемлекеттердіңжұмыспенқамтылуыжәнешынайыкірістерініңжоғарыдеңгейінежетуниетіндехалықаралықсауданыңкеңеюінежәнетеңдестірілгенөсугеатсалысу;

• Валютатұрақтылығынқамтамасызету, мүше-мемлекеттерарасындавалютасаласыныңреттелгенқарым-қатынасынқолдаужәнебәсекелестікартықшылықтарғаиеболумақсатындавалютаныңқұнсыздануынажолбермеу;

• Мүше-мемлекеттерарасындакөпжақтыесептержүйесінқұруға, соныменқатарвалюталықшектеулердіжоюғакөмеккөрсету;

• Мүше-мемлекеттергеолардыңтөлемдікбаланстарындағықателіктердітүзетугемүмкіндікберетіндейшетелдіквалютадақаражатбөлу.

ХВҚ-ның негізгі функциялары

• қаржысаясатындахалықаралықынтымақтастыққаатсалысу;

• дүниежүзіліксауданыкеңейту,несиелеу,қаржылықайырбастаукурстарынтұрақтандыру;

• дебитор мемлекеттерге кеңес беру;

• халықаралық қаржылық статистика стандарттарын жасау;

• халықаралық қаржылық статистиканы жинау және жариялау.

Халықаралық валюта қорының баскару жүйесі

• уақытша комитет. Атқарушы кеңестің шешімдерін іске асыру қызметін атқарады. Халықаралық валюталық қордың 24 басқарушысынан тұрады. Басқарушылар кеңесінің алдында істелінген жұмыс нәтижелері мен болашақ жоспарлар туралы жауап ұстайды.

• басқарушылар кеңесі - әрбір мүше-елдің бес жылға тағайындалатын өзінің басқарушысы мен оның орынбасарынан құралатын Халықаралық валюталық қордың жоғарғы басқару органы.

• даму комитеті. Халықаралық валюталық қордың 24 басқарушысынан тұрады және Халықаралық валюталық қордың Басқарушылар кеңесінің алдында жауап ұстайды.

• - атқарушы кеңес. Басқарушылар кеңесінің өкілеттіліктерінің едәуір бөлігін атқарады.

• басқарушы. Атқарушы кеңеспен ұйымның персоналына басшылық етеді.

ХВҚ-ға мүше болып кірген елдер

1. Өз ақшаларына қатысты құнын анықтау бойынша жасайтын қадамдары туралы басқа елдерді хабардар етеді.

2. Ұлттық ақшаларды шетел ақшаларыны айырбастауды шектеуден бас тартуға және осындай экономикалық саясатты бағыт етіп ұстануға міндеттенеді.

Халықаралық валюталық қорының директивті органдары

Директивті органы- губернаторлар кеңесі болып табылады, мұнда әрбір мемлекет губернатор және балама губернаторлардан тұрады. Губернатор кеңесі жылына 1 рет шақырылады, олардың қызметтері:

• халықаралық валюталық ұсыныстарды әзірлеу;

• экономиканы қайта құру жөнінде өте кедей елдерге кеңес беру, шаралар әзірлеу;

• жаңа мүшелерді қабылдау, квоталарды өзгерту, ХВҚ-ға мүше елдерді тексеру;

Кристин Лагард - Халықаралық валюта қорының  директоры

Халықаралық валюта қорының штаб- пәтері Жалпы ХВҚ-ның негізгі қызметкерлер Вашингтондағы штаб- пәтерінде орналасқан, бірақ шағын бөлігі Париждегі, Женевадағы және Нью-Йорктағы БҰҰ-ның жекелеген бөлімшелерінде немесе ХВҚ-ның мүшесі болып табылатые елдерде қызмет көрсетеді.

Халықаралық қаржы-қаражат жүйесі — Халықаралық экономикалық қатынастардың маңызды буындарының бірі. Халықаралық қаржы-қаражат қатынастары халықаралық нарық жүйесінің үш ірі құрылымының өзара әрекетінен туындайды. Олар валюталық, несиелік және инвестициялық (қаражат жұмсау) жүйелері болып табылады.

Халықаралық валюталық және Экономикалық Даму Институты .Халықаралық валюталық жүені бақылау және өздерінің мүшелерін қаржылық қолдаудан басқа, ХВҚ Вашингтондағы оқу институты – ЭДИ арқылы да көмектеседі, мұнда техникалық және білім беру арналары арқылы ХВҚ-ның мүшк елдері нарықтық экономиканың қалыпты қызмет етуіне қажетті институттар құру үшін ұсыныстар мен кеңестер алады.

Қазақстан Республикасы және Халықаралық валюталық қор

• Қазақстан 1992 жылдың шілде айында ХҚДБ мүшесі болып табылады. Бүкіләлемдік банктің Қазақстанға ғана берген кредиті 2002 жылы 1,89 млрд. АҚШ доллар құрады.

• ХВҚ Қазақстан 2003 жылы қосылған ДТАС(“Деректер таратудың арнайы стандарттары”) сәйкес 3 жылда 1 рет макроэкономикалық статистиканы, оның ішінде ақша- кредит статистиканы бағалауды жүргізеді.

• ҚР-ның Швецария шағын тобына кіруінің алғашқы қадамдарының бірі 2010 жылғы қыркүйекте Астана қ. ҚР Үкіметі мен Швейцария Конфедерация Үкіметі арасындағы Бреттон – Вуд мекемелерінде өзара түсіністік және ынтымақтастық туралы қол қойылды.

Теңгенің нығаюы бұрынырақ, яғни 2003-2007 жылдары мұнайдың әлемдік бағасы жоғарылаған кезде байқалған-тұғын. Сол кезде Ұлттық банк шетел валюталарын сатып алу бойынша валюталық операцияларды жүргізді. Қазір де теңгенің нығаюына орай Ұлттық банк ішкі валюта нарығында интервенция жүргізіп отыр, яғни шетел валютасын сатып алуды жүзеге асыруда. Қаңтарда Ұлттық банк – 1,8 млрд доллар, ақпанда – 2,7 млрд доллар, ал наурыздың басында шамамен 1 млрд доллар сатып алды. Еске түсірсек, 2010 жылғы Ұлттық банк интервенциясының жалпы көлемі шамамен 2 млрд долларды құраған еді.

«Биыл халықаралық валюта қоры» әлемдік экономиканың 2009 жылғы дамуы жөніндегі болжамды екі рет төмендетті.

Әлемдік экономикадағы жағдай әлі де тұрақсыз. Беделді сарапшылар өз болжамдарын қайта қарап шығуға мәжбүр. Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) қыркүйек айындағы болжамында 2011-2012 жылдары әлемдік экономиканың өсімі небәрі 4 пайызды құрайды деген болатын, бірақ ағымдағы жылдың қаңтар айында Қор бұл бұл болжамын тағы да төмендетті, деп хабарланған ҚР Премьер-министрі Кәрім Мәсімов. Кәрім Мәсімов Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) Қазақстандағы өкілімен кездесті.