- •§ 1.2. Даь сухурларында эярэинликляр
- •§ 1.3. Баш эярэинликляр, баш охлар
- •§ 1.4. Ъисмин щярякятинин дифференсиал тянликляри
- •§ 2.1. Деформасийаларла йердяйишмяляр арасында ялагя
- •§ 2.2. Цмумиляшмиш Щук гануну
- •§ 2.3. Еластики деформасийанын потенсиал енержиси
- •§ 3.1. Ляме тянликляри
- •§ 3.2. Гейри мящдуд еластики мцщитдя бойуна
- •§ 4.1. Мцстяви деформасийа
- •§ 4.2. Мцстяви эярэинлик вязиййяти
- •§ 4.3. Цмумиляшмиш мцстяви эярэинлик вязиййяти
- •§ 4.4. Ери эярэинлик функсийасы
- •§ 4.5. Мцстяви мясялянин полйар координатларда цмуми тянликляри
- •§ 4.6. Полйар координатларда Ери функсийасы Ляме мясяляси
- •§ 5.1. Лимит эярэинлик вязиййятинин ясас щипотезляри
- •§ 5.2. Йени енерэетик мющкямлик шярти. Ахма сятщи
- •§ 5.3. Даь сухурларынын сцртцнмядян йейилмяси
- •§ 5.4. Даь сухурларынын йорьунлугдан даьылмаьа щесабы
- •§ 6.1. Даь сухурлары сынагларынын садя нювляри
- •§ 6.2. Минералларын деформасийа олунма хцсусиййятляри вя механики хассяляринин эюстяриъиляри
- •§ 6.3. Даь сухурларынын еластики хассяляринин эюстяриъиляри
- •§ 6.4. Даь сухурларынын мющкямлик эюстяриъиляри
- •§ 6.5. Щяртяряфли сыхылмада даь сухурлары
- •§ 6.6. Даь сухурларынын мцнтязям щяртяряфли сыхылмасы. Сухурларын сыхылма ямсалы.
- •§ 6.7. Даь сухурларынын гейри-мцнтязям сыхылмасы
- •§1.2. Даь сухурларында эярэинликляр…………………….9
- •§ 1.2. Gярэинликляр.
- •§ 1.3. Баш эярэинликляр, баш охлар
- •§ 1.4. Ъисмин щярякятинин дифференсиал тянликляри
- •§ 2.1. Деформасийаларла йердяйишмяляр арасында ялагя
- •§ 2.2. Цмумиляшмиш Щук гануну
- •§ 2.3. Еластики деформасийанын потенсиал енержиси
- •§ 3.1. Ляме тянликляри
- •§ 3.2. Гейри мящдуд еластики мцщитдя бойуна
- •§ 4.1. Мцстяви деформасийа
- •§ 4.2. Мцстяви эярэинлик вязиййяти
- •§ 4.3. Цмумиляшмиш мцстяви эярэинлик вязиййяти
- •§ 4.4. Ери эярэинлик функсийасы
- •§ 4.5. Мцстяви мясялянин полйар координатларда цмуми тянликляри
- •§ 4.6. Полйар координатларда Ери функсийасы Ляме мясяляси
§ 6.4. Даь сухурларынын мющкямлик эюстяриъиляри
Даь сухурларынын мющкямлик эюстяриъиляри щагда фикир сюйлямяк цчцн яввялъя бязи сухурларын сыхылмадакы мющкямлик щядляриня нязяр салаг.
Бязи сухурларын сыхылмадакы мющкямлик щядди [13].
-
Политоморф ящянэ
80-130 МПа
Кичиккристаллы ящянэ
100-170 МПа
Цзвцэенли парчаланмыш ящянэ
130-200 МПа
Дашлашмыш ящянэ
200-260 МПа
Кичик кристаллы доломит
245 МПа
Алевролит
40-120 МПа
Гумсаллыг
28-80 МПа
Алевритист мергел
130-170 МПа
Анщидрит
150-190 МПа
Эюрцндцйц
кими ейниадлы сухурлар цчцн
эениш диапазонда дяйишир. Ейни заманда
мцхтялиф минерал тяркибли сухурларын
мющкямлийи ейнидир. Бу верилянлярдян
эюрцндцйц кими мющкямлик эюстяриъисинин
гиймяти тякъя сухурун минерал тяркибиндян
дейил щям дя диэяр факторлардан,
структурундан, щансы дяринликдя
йерляшмясиндян вя с. асылыдыр. Ашаьыдакы
ЫЫЫ ъядвялдя мцхтялиф ъцр йцклямялярдя
бязи сухурларын мющкямлик щядди
верилмишдир [13].
Ъядвял 6.3.
Даь сухурларынын нювц мющкямлийи (%-ля)
Даь сухуру |
Сыхылма |
Сцрцшмя |
Яйилмя |
Дартылма |
Эилли тябягяляр |
100 |
- |
28 |
12 |
Гумсаллар |
100 |
10-12 |
6-20 |
2-5 |
Эипсляр |
100 |
- |
35 |
11 |
Ящянэляр |
100 |
15 |
8-10 |
4-10 |
(6.3)
ъядвялиндян эюрцндцйц кими сухурлар
цчцн ян бюйцк мющкямлик щядди сыхылмада
олур, диэяр йцклянмя нювляриндя ися
хейли ашаьы олур вя
.
Даьылма нюгтейи-нязяриндян даь сухурлары цчцн ян ялверишли йцклянмя нювц дартылмадыр вя сухур даьыдыъы яламятляри щазырлайаркян бу факты нязяря алмаг лазымдыр.
олмасы,
щямчинин мющкямлик вя еластиклик
эюстяриъиляринин бир сыра факторлардан
асылы олмасы, классик мющкямлик
нязяриййяляринин даь механикасы
мясяляляринин кямиййятъя щяллиня тятбиг
едилмясиня имкан вермир. Она эюря дя бу
вя йа диэяр мющкямлик нязяриййясини
даь механикасы мясяляляринин щяллиня
тятбиг едяркян механики эюстяриъилярин
конкрет шяраитдяки гиймятляри нязяря
алынмалыдыр.
§ 6.5. Щяртяряфли сыхылмада даь сухурлары
сынагларынын ясас схемляри
Щяртяряфли сыхылмада даь сухурларынын деформасийа олунмасы вя даьылмасынын юйрянилмяси схемляри шякил 23-дя эюстярилмишдир.
Карман
схеминя эюря силиндрик сынаг нцмуняси
габагъадан
тязйиги иля щяртяряфли сыхылыр вя
мцяййян
температуруна гядяр гыздырылыр. Сынаг
вахты
галмаг шярти иля нцмунянин уъларында
тязйиг артырылыр. Йцклянмя вя щяртяряфли
тязйиг, нцмунядя ашаьыдакы нормал
эярэинликляри йарадыр
Бурада
тохунан
эярэинликляр интенсивлийидир.
Яэяр
оларса Карман схеми бирохлу сыхылма
схеминя кечир.
Шякил
23
Бокер схеминя эюря (шякил 23 б) щяртяряфли сыхылмайа мяруз галмыш нцмуня, йан сятщин сыхылмасы нятиъясиндя дартылмайа мяруз галыр. Сынаг вахты галыр вя силиндрин отураъагларына олан тязйиг азалдылыр. Бу вахт нцмунядя ашаьыдакы эярэинликляр йараныр
Сынаг
мцддятиндя тохунан эярэинликляр
интенсивлийи
-нин
нцмунянин
деформасийасындан асылылыг графики
чякилир. Сынаг нятиъяляринин ишлянмяси
бирохлу дартылма синаьындакы нятиъялярин
ишлянмясиня аналожидир вя даь сухурларынын
еластики, пластик вя мющкямлик
эюстяриъилярини алмаьа имкан верир.
Эярэинлийин дяйишян топлананынын сынагларда ясас эюстяриъи кими истифадя едилмяси она эюрядир ки, щяртяряфли сыхылма шяраитиндя бу топланан тохунан эярэинликляр интенсивлийи иля цст-цстя дцшцр.
а) вя б) щалларында орта эярэинлик уйьун олараг
(6.16)
вя
(6.17)
дцстурлары иля щесабланыр.
Цчцнъц схемдя (шякил 23 ъ) ичи бош силиндрляр сынагдан кечирилирляр. Бу схем нцмунянин галынлыьы (радиусу) бойу гейрибиръинс эярэинлик вязиййяти алмаьа имкан верир.
