11. Физико-географическая характеристика Белорусской Поозерской провинции.

Паазерская правінцыя. (Падзвінне, Віцебскае, Браслаўскае, Нарачана-Ушацкае Паазер’е)

Плошча – 358.31 км2 (17,3 %)

Межы – Зах-Бел і Усх-Бел правінцыі. 4 акругі, 12 раёнаў

Тэкт стр-ры – Бел антэкліза (Вілейскі пах выступ),Латв седл, Арш ўпадзіна.

Глыб заляг фунд: -300 -1500 м

Платформавы чахол:

Pr (рыфей, венд): ад 200 да 800м;

Pz1(кембрый, ардовік, сілур) на захадзе – да 220 м;

D – акрамя пд-зах – да 400 м на ўсход

K– на крайнім пд-зах – некалькі метраў Q – ад 40 да 290 м, 5 зледзяненняў

Карысныя выкапні:пераваж Q, нешмат гаруч,няма метал

Даламіты – Руба.

Цагел і цэм гліны – Лукомскае, Заполле

Пяскі буд – Канашоўскае, Быстроўскае.

ПГС – Загузскае,Пліскае, Баравое.

Торф – Бяльмонцкае,Асвейскае, Асінторф.

Сапрапелі (каля 80 рад) – Дзікае, Улла.

Рэльеф

Ніз – 102-160 м Полац, Сураж, Лучосы;

Раўн – 150-200 м – Чашніц, Забор, Шуміл, Нарач;

Узв – 170 – 295 м – Віц, Брасл, Гарадоц, Свенц града, Ушац.

Генет тыпы: аз-лед, марэн-азёр, вод-лед з азёрамі,камы, градава-ўзгор краяв лед ўтв-ні.

Хар-я рысы: маладосць, першасныя формы, стромк схілы, невыпр рачн даліны.

Формы р-фа: азёр катл, камы, озы, абраз ўступы, званцы, пінга, масары, фл-гл дэльты

Клімат Ум цёплы вільг найбольш халодны

Гад сум сонеч рад – 3350-3700 МДж/м2 – мін

t ліп – +17,4 – +18 град.

t ст - -6,5 - -8,4 град.

600 – 700 мм і max - Свенц гр

Густ гідрагр сетка – 0,6 – 0,8 км/км2

Модуль сцёку – 6-8 л/с з 1км2

Рэкі – бас Зах. Дзвіны і Віліі

Тып жыўл – змеш з пераваг снег

max ўзр вады пад час разводдзя – да 12,68 м

на р.Зах Дзвіна ў г.п. Ула 9,29 м (ад 13,29 м да 4,0 м) - 28 красавіка 1931 г ,

Звыш 3000 азёр

Азёрнасць – да 10 % у межах азёрных груп

Д-п – 29,1 %

Д-п заб – 58,3 % (ад 69,2 % Дзісненская ніз да 47,6 Нарачанская р-на);

Тарф-бал ніз – 5,6 % (мелкаконтур, мелиярат неупарадк)

падзона дубова-цемнахвойных лясоў

Ворыва – 23 %

Лугі – 16,1 %

Лясы – 40,7 % (ад 59,4 % Нешчарда-Гарадоцкае ўзв. да 28,5 Дзісненская нізіна); пераваж сасн, мах ялов - 17 %, мин шыракалист, асин

Хмызнякі – 5,3 % мах у Бел

Балоты (адкрытыя) – 5,7 %

Землі пад вадой – 4,1 % у 3 разы> чум у РБ

Іншыя землі – 5,2 %

НП – Браслаўскія азёры і Нарачанскія азёры 152310 га;

Заказнікі – 26 -8 ланд, 7 біял, 11 гідрал;

Помнікі прыроды – батанічныя – 12, геалагічныя – 81.

12. Физико-географическая характеристика Западно-Белорусской провинции.

Заходне-Беларуская правінцыя 3 акругі (Цэнтральная Беларускай грады, Панямонне, Паўднёва-заходняя Беларускай грады).

Плошча – 46576 км2 (22,4 %) 3 акругі, 14 раёнаў

Межы – Бел-Пааз (поўнач), Усх-Бел (усx), Перадпалес (пд)

Тэкт стр-ры – Бел антэкл (Цэнтр-Бел масіў, Мазурскі, Віл пахав выступ, Валож грабен).

Гл заляг фунд: +108 - -500 м

Платф чахол:

Pr2: ад 0 да 300м;

Pz1 – пн раёны (кембрый, ардовік, сілур) – да 100 м;

D – на ўсходзе – да 100 м;

P,T – на поўначы – да 50 м;

J – на захадзе – да 50 м;

K – большая частка, акрамя ўсходняй – да 100 м;

Pg – паўднёвы-захад – некалькі метраў;

Q – ад 100 да 325 м, 5 зледзяненняў

Кар выкапні:

Жал руды – Акал, Навасёлк.

Цагя і цэмя гліны – Фаніп, Гайдук.

Пяскі буд – Гожаўскае, Смарг, Высокае.

ПГС – Індурскае,Слабодскае, Панізаўскае.

Торф – Зарэчча, Воўчае балота, Бярэзінскае.

Мел і мергель – (7 рад) Калядзіцкае.

Рэльеф. Ніз. – 80-160 м Азёрская, Скідал, Любчан;

Р-ны – 150-200 м – Лід, Стаўбц, Крывіц;

Узв– 190 – 345 м – Гродз, Ваўкав, Слонім, Навагр, Ашм, Мін.

Генет тыпы: град-ўзгор краяв лед ўтвар,аз-лед, другасныя марэнныя, вод-лед з азёрамі, другасныя вод-лед, камавыя масівы.

Хар-я рысы: макс вышыні, яры і балкі, палогія схілы, выпрац рачныя даліны, скразн даліны, глыб расчл да 100 м.

Формы р-фа: марэн ўзг, грады, азёр катл, камы, озы, скраз даліны, гляцыядысл, флювіягляц дэльты

Клімат Цэнтр і Пн аграклім вобл.

Цёплы ўм вільг клімат

Гад сум сон рад – 3700-3900 МДж/м2 – з пн на пд

Рад баланс – 1550 - 1850 МДж/м2 – з усх на зах

ліпень – +17,5 – +18 град.

студзень - - 4,5 - - 6,0 град.

650 – 750 мм і больш на Навагрудскім узв.

Вегетац перыяд 195 – 205 дней

Густ гідрагр сетка – 0,47 км/км2

Модуль сцёку – 5,5-7,5 л/с з 1км2

Рэкі – басейн Нёмана і Віліі

Тып жыўл – змеш з перавагай грунт

Невысокі ўзровень вады пад час разводдзя – да 3-5 м, Вадападзел

Азёры – на паўночным усходзе і паўночным захадзе

Вадасховішчы: Вілейскае, Заслаўскае, Зэльвенскае і інш.

Д-п – 46,8 % (ад 53,5 % Стаўбцоўская р-на да 32,5 Верхнябярэз ніз);

Д-п з – 30,6 %

Д заб – 9,3 %

Тарфяна-балотныя нізінныя – 8,9 %

Парушаныя– 1,9 % (у 2 разы менш РБ) Мах балы бонитэту РБ(няма дробнак, пясч и супясч)

– падзона грабава-дубова-цемнахвойных лясоў

Ворыва – 33,1 % (выш чым у РБ);

Лугі – 15,1 %;

Лясы – 37,0 % (ад 49,5 % Верхнябярэзінская нізіна да 18,5 Капыльская града);

Хмызнякі – 1,9 %

Балоты (адкрытыя) – 3,0 %

Землі пад вадой – 1,7 %

Іншыя землі – 8,2 %

Бярэзінскі запаведнік – 1 (100 %)

Заказнікі – 29 (29 %)

Помнікі прыроды – 148 (44 %)

Каэфіцыент забяспеч тэрыт прыродаах аб’ектамі – 1,098 (1,076 РБ). Паказчык прыродаах патэнц – 1,0 (1,11 – РБ)

40 % - ад агул к-ці ААПТ