15. Физико-географическая характеристика Восточно-Белорусской провинции.

Усходне-Беларуская правінцыя (Падняпроўе)

Плошча – 22 829 км2 (11 %)

Межы – на пн – Паазерская, зах -Зах-Бел і Перадпалес правінцыі

1 акруга, 4 раёны

Геалагічная будова

2 геаструктур вобл крышт фунд: Віц гранул масіў і Осніцка-Мікаш вулк-плут пояс

Тэкт стр-ры – Арш ўпадз (Віц і Магіл мульды, Цэнтральнаарш горст),

Варонеж антэкл (Суражскі пахав выступ).

Глыб заляг фунд: ад -1500 м да -300 м.

Мах магут зямной кары – звыш 55 км; Нерасчл компл архея.

Геалагічная будова

2 геастр вобл крыштал фунд: Віц гранул масіў і Осніцка-Мікаш вулк-плут пояс

Тэкт стр-ры – Арш ўпадз (Віц і Магіл мульды, Цэнтральнаарш горст),

Варонеж антэкл (Сураж пахав выступ).

Гл заляг фунд: ад -1500 м да -300.

Мах магут зям кары – звыш 55 км; Нерасчл комплексы архея.

Платф чахол: Pr2: па ўсёй тэрыторыі акрамя поўдня ад 200 да 1000м;

Pz1 (кембрый, ардовік, сілур) - адсутнічаюць;

D – па ўсёй тэрыторыі – ад 200 да 500 м;

J – паўднёвая частка да 70 м;

K – акрамя паўночнай часткі да 70 м;

Q – ад 20 да 80 м, мах – 220 м; 3 - 4 зледзяненні;

Пераваж SZ марэнныя адклады

Карысныя выкапні:

Даламіты – некалькі радовішчаў на поўдні;

Фасфарыты – Лабковіцкае і Мсціслаўскае радовішчы;

мел– Каменкаўскае, Пясчаная Гара, Вусцеўскае, Сожскае;

Мергелю – Камунарскае;

Трэпела – Стальное;

Цагел і цэмент гліны – толькі малыя радовішчы;

Пяскі буд – Манькавіцкае, Пясчаная Гара, Ніжнепалавіналогаўскае.

ПUC – Каханаўскае, Дуброўскае і інш.

Торф – Гадылёва, Зімнік (параўнальна мала)

Раўніны – 150-200 м – Аршанска-Магілёўская, Касцюковіцкая;

Узвышшы – 180 – 262 м – Аршанскае, Горацка-Мсціслаўскае.

Генет тыпы: лёсавыя, другасныя марэнныя, водна-ледавіковыя, градава-ўзгорыстыя краявыя ледавіковыя ўтварэнні.

Хар рысы: наяўнасць лёсаў, платападобны характар.

Формы рэльефа: яры, балкі, суфазійныя западзіны

Клімат

ПН і Цэнтр агракл вобласці

Гад сум сонеч рад – 3800-3950 МДж/м2

Рад баланс – 1600 – 1700 МДж/м2

ліпень – +17,0 – +18,5 град.

студзень - -6,5 - -7,5 град. (-7 - -8,2 град.)

Мін. тэмпер за ўвесь тэрмін назір у Бел (-42,2оС) была адзн на метэастанцыі Слаўнае (Талочын) 17.01.1940 г.

Мах. - ампл тэмпер

ВегетаЦ перыяд 190 – 195 дзён, Сумы тэмп – 2450-2650

Ападкі: 550 – 650 мм

Гідрагр: Верхнедняпр гідрал раён

Густая гідрагр сетка – 0,36 – 0,40 км/км2

Модуль сцёку – 5-6 л/с з 1км2

Рэкі – басейн Дняпра і Сожа

Тып жыўл – змешаны з перавагай снегавога

Высокі ўзр вады пад час разводдзя –р. Дняпро ў г. Орша 23 красавіка 1931 г. – да 9,49 м ад 0 графіка (7,24 м)

Павыш мутнасць рэк

Азёрнасць – да 0,1 %

Вадасх – Цяцерынскае – звыш 10 млн. м3

Д-п заб – 42,7 % (ад 49,3 % Касцюковіцкая раўніна да 37,8 Аршанска-Магіл раўніна);

Д-п – 42,4 %

мала т-б и забалоч, больш поймав - 6,7 %

Расл-ць – падзона дубова-цемнахв лясоў, Арш-Магіл акруга

Ворыва – 37,9 % - мах у РБ ;

Лугі – 17,9 % ;

Лясы – 30,5 % =((;

сам низ доля хв- 35%,сам выс доля ял-шыр-25%, другас дробналист -20%

Шмат асінавых, дубровы і ліпавыя лясы

НП і запаведнікі

Заказнікі рэспубліканскага значэння – ;

Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння – 20 (441,48) – батанічныя – 5, геалагічныя – 13, гідралагічныя - 2.