Кетоацидоздыº кома - инсулин тапшылы¹ыны» ¼ршуiмен ºатар ж¾ретiн гипергликемиямен, глюкозуриямен, гиперкетонемия және кетонуриямен, ацидозбен, сусызданумен жүретін ºант диабетiнi» асºынуы.

Гиперосмостûº êîìà – кетоацидоз жоº жа¹дайда¹ы ауыр гипергликемиямен / 55 ммоль/, ºанны» осмостыº ºысымының жоғарылауымен / 300 ммоль жоғары/, гиперазотемиямен сипатталатын ºант диабетiнi» асºынуы

Гиперлактацидемиялыº кома – гликогенiң к¼п ºолдануының салдарынан, с¾т ºышºылыны» артық түзілуінен / 1,33 ммоль жоғары/ дамитын ºантты диабеттi» асºынуы. Гиперкетонемия ж¸не кетонурия жоº

Гипогликемиялық кома- қан плазмасындағы глюкозаның мөлшері бірден азаюынан, мидағы глюкозаның пайдалануының тез арада төмендеуінен дамитын гипогликемия көрінісінің соңғы сатысы

Қантты емес диабет- вазопрессин гормонының өндірілуінің жеткіліксіздігінен немесе бүйрек өзекшелерінің сезімталдығының төмендеуінен, зәрдің көп мөлшерде бөлінуі.

Бүйрек диабеті- бүйрек өзекшелерінің патологиясынан глюкоза реабсорбциясының бұзылуы нәтижесінде полиурия, глюкозурия дамиды.

Майлар алмасуыны» б½зылыстары

Гиперлипемия /ãð. hyper- ê¼ï, ¾ñòåì +lipos- ìàé +haimà- ºàí/- ºанда майлардың м¼лшерiнi» жо¹арылауы /ºалыпты жа¹дайда¹ы м¼лшерi

Липурия / гр. lipos- май+uron- з¸рге ºатысты/- майларды» з¸рде болуы

Стеаторея / гр. stear, atos- май+ rhoe- а¹у/- н¸жiсте майды» к¼п м¼лшерде болуы

Майлы инфильтрация /лат. in-iш, iшiнде+filtratio-с¾зу/- май тiнiне ºатысы жоº жасушаларда майларды» арты¹ымен жиналуы

Майлы дистрофия /гр. dys- б½зылу + trophe- ºоректену/- май жасушаларының протоплазмасы º½рылысыны» б½зылуына ¸келетiн май тiнiне ºатысы жоº жасушаларда майлардың арты¹ымен жиналуы

Майлы декомпозиция- ( лат. decompositio) ақуыздыº-липидтiк кешендердi» б½зылуынан жасушада майды» жиналуы

Кетоз- кетонды денелердi» /ацетон, ацетосiрке ж¸не бетта-гидроксимай ºышºылдары/ бауырда т¾зiлуi оларды» тiндердегi тоты¹уынан басым болуымен сипатталатын аралыº май алмасуыны» б½зылысы

Ñåìiðó- май тiнiнде майды» арты¹ымен жиналуы

Гиперпластикалыº семiру /гр. hyper- к¼п, ¾стем/- май жасушаларыны» саны к¼беюiне байланысты май тiндерінде майды» арты¹ымен жиналуы

Гипертрофиялыº семiру /гр. hyper- к¼п, ¾стем+ trophe- ºоректену/- май жасушаларыны» к¼лемi ½л¹аюымен байланысты май тiндерінде майды» арты¹ымен жиналуы

Атеросклероз /гр. athere-ботºа+scleros- ºатты/- кальций, д¸некер тiннi» ¼нiмдерi, ºан элементтерi, айналымда¹ы ¼нiмдер, к¼мiрсуларды» ºосындылары ж¸не липидтердi» ошаºты жиналуымен ºатар ж¾ретiн артериялар интимасындағы к¼птеген ¼згерiстердің жиынтығы.

Дислипопротеинемиялар /гр. dys- б½зылу+lipos- май+haima- ºан/- әр түрлі типтегі липопротеидтер арасында¹ы ºатынастарды» б½зылысы.

Атерогендi липопротеидтер-( гр. athere - ботқа + genēs - дамуы) атеросклероз дамуына ықпал ететін липопротейдтер. Оларға ты¹ызды¹ы т¼мен ж¸не ¼те т¼мен липопротеидтер кiредi.

Антиатерогендiк /атеросклероз¹а ºарсы/ липопротеидтер -, атеросклероз дамуына кедергi жасайтын липопротейдтер. Оларға ты¹ызды¹ы жо¹ары липопротеидтер жатады.

Атерогендiк коэффициентi-

Жалпы холестерин- ТЖЛП-дi» холестеринi

Ê= ____________________________________________

ТЖЛП-дi» холестеринi

²алыпты жа¹дайда 3-ке тең. Осы коэффициент жо¹арыла¹ан сайын ж¾ректiң ишемиялыº ауруының даму ºауiпi ¼седi

Ксантоматоз /гр. xant-сары+oma-iсiк+os-дерт/ - сары iсiктiң денеге жайылуы

Ақуыздар алмасуыны» б½зылыстары

Азоттыº тепе-те»дiк- организмнен шы¹арылатын азоттыº заттарды» м¼лшерi та¹аммен т¾сетiн м¼лшерге те» болатын жа¹дайы

О» азоттыº балансы- организмдегi º½рамына азот кiретiн ақуыз ыдырауыны» ¼нiмдерiнен та¹аммен бiрге т¾сетiн азотты» м¼лшерi басым бол¹анда¹ы жа¹дайы

Терiс азоттыº балансы- организмнен шы¹арылатын азоттыº ¼нiмдерi та¹аммен бiрге т¾сетiн азотты» м¼лшерiнен артыº бол¹анда¹ы жа¹дай

Алмаспайтын, амин ºышºылдары- организмде пайда болмайтын /т¾зiлмейтiн/ ж¸не тек ºана та¹аммен бiрге т¾сетiн аминºышºылдары /фенилаланин, валин, триптофан, метионин, лизин, треонин, изолейцин/

Дезаминделу- аминºышºылдар аралыº алмасуыны» сатысы. Аминооксидазалар ¸серiнен аминºышºылдары аминтоптарынан азотты жо¹алтады, ал ол аммиак т¾рiнде б¼лiнедi

Переаминделу /трансаминделу/- аминºышºылдар аралыº алмасуыны» сатысы. Трансаминазалар ¸серiнен /бос аммиакты т¾зусiз ¼тетiн/ аминºышºылында¹ы аминтоптарды альфа- кетоºышºылына ºайтымды тасымалдау процесi

Декарбоксилдену- аминºышºылдар аралыº алмасуыны» сатысы. Декарбоксилаза ферментi ¸серiнен карбоксильдi топтан СО2 жо¹алту салдарынан биогендi амин т¾зiледi

Алиментарлыº /тамаºтыº/ белоктыº жеткiлiксiздiк- организмге та¹аммен бiрге белокты» жеткiлiксiз т¾суi, оларды» ºорытылуы мен сi»iрiлуiнi» б½зылуы

Гипераминоацидемия /hyper-ê¼ï, ¾ñòåì, àðòûº+acidum- ºûøºûë+haima- ºàí/- ºанда аминºышºылдар м¼лшерiнi» к¼п болуы

Гиперазотемия /hyper-ê¼ï, ¾ñòåì, àðòûº+azot-àçîò +haima- ºàí/- ºанда ºалдыº азот м¼лшерiнi» жо¹арылауы

²àëäûº àçîò- мочевина азотынан /50%/, аминºышºылдар азотынан /25%/ ж¸не басºа азоттыº ¼нiмдерден /25%/ т½ратын ºанда¹ы жасушалық емес азот.

´нiмдi /бауырлыº/ гиперазотемия /hyper-ê¼ï, ¾ñòåì, àðòûº+ azot-àçîò +haima- ºàí/- бауырда мочевинаны» т¾зiлуi б½зылуынан ºанда ºалдыº азот м¼лшерiнi» жо¹арылауы

Ретенциялыº /б¾йректiк/ гиперазотемия - б¾йректi» б¼лу ºызметiнi» б½зылуынан ºанда ºалдыº азот м¼лшерiнi» жо¹арылауы

Гиперурикемия /гр. hyper-ê¼ï, ¾ñòåì, àðòûº+ uricos-з¸р ºышºылына ºатысты+haima- ºàí/- з¸р ºышºылыны» ºанда¹ы м¼лшерiнi» жо¹арылауы

Подагра /гр. podos- аяº+agra- табыс/- з¸р ºышºылы т¾зiлуiнi» ж¸не б¼лiнуiнi» б½зылуынан зәр қышқылы т½здарыны» буындарда, сi»iрлерде жиналуымен сипатталатын ауру

Гипопротеинемия/гр. hypо-аз, т¼мен+proteo-белокºа ºатысы бар+haima- ºан/- ºанда¹ы нәруыздың жалпы м¼лшерiнi» т¼мендеуi / 60 г-нан аз/

Гиперпротеинемия /hyper-ê¼ï, ¾ñòåì, àðòûº+ proteo-белокºа ºатысы бар+haima- ºан/- ºанда¹ы нәруыздың жалпы м¼лшерiнi» жо¹арылауы / 85 г-нан к¼п/

Диспротеинемия /гр. dys-á½çûëó+ proteo-белокºа ºатысы бар+haima- ºан/- нәруыздардың жалпы м¼лшерi ºалыпты бол¹анымен, б¼лек нәруыздардың фракциялары ºатынасыны» б½зылуы

Парапротеиндер /гр. para-ауытºу, с¸йкес келмеу/- сапасы ¼згерген гамма-глобулиндер. Антидене т¾зетiн жасушаларды» б¼лек клондарыны» ¼нiмдерi болып саналады

Криоглобулиндер /гр. kryos- ñóûº, ì½ç, àÿç+ëàò. globulus-øàð/- суытºан жа¹дайда преципитациялайтын, иммуноглобулиндiк ерекшелiктерi бар патологиялыº нәруыздар.

Ақаулықпротейнемия- қандағы плазмалық нәруыздың жоқтығы. Қанда бір ақуызды фракцияның жоқтығы тұқым қуалайтын патология болып табылады. ( М:ы агаммаглобулинемия- Брутон ауруы.)