- •1.Қаржы ұғымы: құндық экономикалық категориялар ретінде; қаржылардың қажеттілігі; қаржылардың маңызы; қаржылар туралы ілімдерді дамыту
- •2. Қаржылардың функциялары
- •Қаржылардың өзге экономикалық категориялармен (бағамен, еңбекақы төлеумен, несиемен) өзарабайланысы. Қаржы ресурстары және олардың көздері
- •Қаржылық қатынастарға қатысушылар және нарық жағдайындағы жаңа қаржылық қатынастардың дамуы
- •5. Қаржы жүйесіндегі негізгі буын болып саналады:
- •1. «Қаржы жүйесі» ұғымының мазмұны, оның жіктеуінің сипаттамасы
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Қаржылардың қысқаша анықтамасы:
- •2. Қаржылар мынадай себеп бойынша туындайтын өндірістік қатынастардың бір бөлігін білдіреді:
- •3. Қаржылар мен несие арасындағы айырмашылық:
- •4. Қаржылар нені зерделейді:
- •2. Қаржы жүйесінің құрылымы және оны құру принциптері
- •3. Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •Қаржы саясаты ұғымы, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатындағы оның орны. Қаржы саясатының міндеттері, мақсаттары мен принциптері
- •Қаржы тетігі, оның мазмұны мен құрылымы
- •3. Қаржы саясаты мен қаржы тетігінің өзарабайланысы
- •4. Қаржы аппараты, оның құрылымы. Қаржы менеджменті ұғымы
- •5. Нарықтық ортадағы қаржылық жоспарлау мен болжау және оны жетілдіру бағыттары
- •6. Қаржылық бақылау ұғымы, қаржылық бақылаудың принциптері, міндеттері, жіктеуі. Қаржылық бақылау органдары
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •Шаруашылық субъектілерінің қаржылары қаржы жүйесінің жетекші буыны ретінде, ұдайы өндіріс процесіндегі олардың рөлі
- •2. Шаруашылық субъектілерінің жіктеуі, белгілері. Материалдық өндіріс аялары мен өндірістік емес аялардың қаржылары
- •3. Әртүрлі меншік нысандарындағы шаруашылық органдары қызметінің ұйымдық-құқықтық аспектілері. Шаруашылық субъектілерінің қаржыларын ұйымдастыру принциптері
- •4. Коммерциялық шаруашылық субъектілерінің қаржы қорлары. Өндірістік қорларды қаржыландыру көздері
- •5. Коммерциялық емес қызметке сипаттама, оның түрлері. Ұйымдар мен мекемелерді қаржыландыру көздері мен принциптері
- •Мүліктің қалыптасу көздері
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •Мемлекеттік қаржылардың экономикалық және әлеуметтік қызметі. Мемлекеттік қаржылар ұғымы, қаржы қатынастары жүйесіндегі олардың орны мен рөлі. Мемлекеттік қаржылар мен олардың буындарының құрамы.
- •Мемлекеттік кірістердің құрамы мен құрылымы. Мемлекеттік кірістердің жіктеуі
- •3. Мемлекеттік шығыстар ұғымы, оларды ұйымдастыру принциптері
- •4. Мемлекеттік шығыстар жіктеуі. Қаржы резервтері және ел экономикасы үшін олардың маңызы
- •Өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Мемлекеттік қаржылар құрамында келесі буын таныстырылған:
- •Ұйымдастыру»
- •1. Мемлекеттік реттеу құралы ретіндегі салықтардың маңызы және нарықтық қатынастар жағдайларындағы олардың ұғымы
- •2. Салық жүйесі, оны құруға қойылатын талаптар. Қр салық жүйесі. Салық қызметінің жұмысы
- •2.Мемлекеттік баж;
- •3.Алымдар:
- •4. Төлемақылар:
- •Салықтардың жіктеуі және негізгі түрлерінің сипаттамасы. Салық элементтері. Жанама және тікелей салықтар
- •4. Меншікке салынатын салықтар, олардың тағайындалуы және жергілікті бюджеттердің кірістеріндегі рөлі
- •5. Арнаулы салық режимдері.
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңызы мен рөлі
- •2. Мемлекеттік бюджет кірістері, олардың құрамы мен құрылымы
- •3. Нарықтық үлгідегі экономикалық бюджет шығыстарының ерекшеліктері
- •4. Бюджет жүйесі және бюджет құрылымы. Бюджет жүйесін құру принципі және оның құқықтық негіздері
- •Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің сызбасы
- •5. Бюджет жіктеуі, бюджет процесі, оның кезеңдері. Бюджеттік бағдарламалар
- •6. Жергілікті қаржылардың маңызы, қаржы жүйесі құрамындағы оның орны
- •7. Арнайы экономикалық аймақтардың қаржыларын ұйымдастыру
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар, олардың рөлі және бюджеттен тыс қорлардың жіктеуі
- •2. Әлеуметтік бюджеттен тыс қорлар: жинақтаушы зейнетақы қоры, әлеуметтік сақтандыру қоры
- •3. Экономикалық мақсаттағы бюджеттен тыс қорлар: инвестициялық, инновациялық қорлар
- •Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры және оның экономикадағы алатын рөлі
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •Мемлекеттік қарыз»
- •1. Мемлекеттік несиенің мәні мен маңызы. Қаржы жүйесіндегі мемлекеттік несие
- •2. Мемлекеттік несиенің түрлері, формалары мен әдістері
- •3. Халықаралық мемлекеттік несие, оның формалары
- •4. Мемлекеттік қарыз ұғымы, оның түрлері. Мемлекеттік қарызды басқару
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Үй шаруашылықтары экономикалық қызмет субъектілері ретінде. Үй шаруашылықтарының қаржы ресурстары
- •2. Үй шаруашылықтарының бюджеті. Үй шаруашылықтарының кірістері және олардың жіктеуі
- •3. Халықтың өмір деңгейін мемлекеттік реттеу
- •4. Үй шаруашылықтарының шығыстары, олардың жіктеуі мен құрылымы
- •5. Азаматтардың кәсіпкерлік қызметі, оның түрлері. Кәсіпкерлік қызметтен алған кірісті бөлу
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1.Сақтандырудың экономикалық мәні мен маңызы
- •2.Сақтандырудың классификациясы
- •Міндетті әлеуметтік сақтандыру
- •Қр сақтандыру нарығының институционалды құрылымы
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Мемлекеттік қаржылық реттеу түсінігі, оның қажеттілігі
- •2. Макроэкономикалық тепе-теңдік және қаржылар
- •3. Фискалдық саясат нұсқалары
- •4. Қаржылар – экономикалық реттеу теорияларында
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Қаржы нарығы, экономиканы дамытудағы оның маңызы. Қаржы нарығының функциялары
- •2. Қаржы нарығының құрылымы және оның сегменттері
- •3. Қаржы нарықтарының типтері
- •4. Қаржы делдалдары және негізгі қатысушылары
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •Сыртқы экономикалық қызмет түрлері. ҚРсыртқы экономикалық қызметінің ерекшеліктері және оны дамыту перспективалары
- •2. Сыртқы экономикалық қызметті реттеу формалары мен әдістері
- •3. Мемлекеттің, жергілікті билік пен басқару органдарының, шаруашылық субъектілерінің валюталық ресурстарын қалыптастыру және пайдалану
- •4. Елдің төлем балансы, оның ерекшеліктері мен динамикасы
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •Инфляцияның мәні және оның қаржылармен өзара байланысы
- •2. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары
- •3. Қазақстандағы инфляцияның ерекшеліктері және оның қаржылық тұрақтылыққа тигізетін әсері
- •4. Мемлекеттің инфляцияға қарсы саясаты және қаржылық реттеудің рөлі
- •5. Сұраныс (тұтынушылар) инфляциясын төмендететін, қаржылық әдістерді атаңдар:
- •Глоссарий
- •Білімін өзін-өзі бақылау үшін тестілік сұрақтар
- •1. Инфляция – бұл:
- •2. Инфляцияның қаржыларға әсер ету факторларын атаңдар:
- •3. Қаржылардың инфляцияның өсуіне әсерін тигізетін факторларын атаңдар:
- •4. Инфляцияның келесі типтері бар:
- •Ұсынылатын әдебиеттер тізімі
- •Негізгі әдебиеттер қазақстан республикасының зандары
- •Қаржы пәнінен оқулықтар және оқу құралдары
- •Қосымша әдебиеттер мерзімді басылымдар
2. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары
Осы заманғы мемлекет, маңызды көлемде қаржы талап ететін, бірақ та оның негізгі бөлігі тауар айналымымен байланысты емес алуан түрлі функцияларды орындайды. Бұл – халықтың аз қамтамасыз етілген топтарын әлеуметтік қорғауға жұмсалатын шығыстар, денсаулыққа, мәдени-ақпараттық мақсаттарға, білімге, басқаруға, қорғанысқа жұмсалатын шығыстар. Сондықтан экономика жағдайында осындай шығыстарды көбейту оның өзін-өзі дамытуына көмектесуі мүмкін, өйткені ол олардың өндіруді көбейту мен ұлттық өндірістің өсуін ынталандыра отырып, тиісті өнімдерге, қызмет көрсетулер мен тауарларға қосымша төлем қабілетті сұраныс туғызады.
Тұралаған экономикада осындай іс-шараларды қаржыландыру үшін салық түсімдерінің, сондай-ақ займдар жолымен жұмылдырылуы мүмкін, халықтың және шаруашылық субъектілерінің уақытша жұмсалмай жатқан қаражаттарының жеткіліксіздігі сезіледі. Мұндай жағдайда қосымша ақша эмиссиясы, шығыстарды жабудың бірден-бір көзі болып саналады. Өндірістік емес салаларды қаржыландыру міндеттерінен өзге, мемлекет, дағдарыс жағдайларында бірінші қажетті тауарларға қатысты бағаларды төмен ұстап тұру қажеттілігінен шығынды (залалды) болып саналатын өмірлік қызметті қамтамасыз ететін өндірістік салаларға қолдау көрсетеді. Осындай қолдау көрсету шаруашылық субъектісіне тікелей қаржы бөлу немесе шығындарды (залалдарды) өтеуге дотациялар беруден немесе осындай субъектілерге жеңілдікпен несие беру кезінде банктердің төмендетілген пайыздық мөлшерлемелерінің орнын толтырудан көрінеді; сондай-ақ осы шаруашылық органының несиелеріне кепілдік беруі мүмкін.
Инфляция өндіріс саласына, халықтың басым көпшілік топтарының материалдық жағдайына, инвестициялық қызметке айта қаларлықтай кері әсерін тигізеді.
Тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағалардың көтерілуінен көрінетін ақшаның сатып алу қабілетінің төмен түсуі, бағалар құрылымының өзгеруі әсіресе төмен сондай-ақ белгіленген мөлшерде табыс табатын халық топтарының материалдық жағдайын нашарлатады.
Халықтың номинал табыстарының өсуінен, бағаның көтерілуінен артта қалып қоюы, нақты кірістердің қысқаруынан болады. Кірістердің тұрақты түрде инфляциямен құнсыздануы, халықтың барған сайын жаңа топтарын кедейшілік шегіне жеткізеді. Өндірістердің қысқаруы жұмыссыздар санының көбеюі есебінен әлеуметтік жағдайдың нашарлау процесін тереңдете түседі.
Инфляция инвестицияларға ауыр соққы жасайды: ұзақ мерзімді салымдар, қаржыландыру көздерінің құнсыздануынан жүзеге аспайтын болады. Оны жүзеге асыруға жұмсалатын алдағы шығындардың белгісіздігі жағдайында жобаның нақты құнын бағалау қиындыққа түседі. Инфляциялық тауарлар бағасының тоқтамай көтерілуі тапсырыс берушілер иелік ететін жинақтау қорларымен немесе жеке тұлғалардың жинақтарымен сәйкес келмейді. Инвестициялық белсенділік әлсірейді, бұл болашақта өндіріске қатер төндіреді, өйткені жұмыс істеп тұрған қорлар тозып, моральдық және физикалық жағынан ескіреді. Негізгі қорлар тозуының ұлғаюы өнімділіктің төмендеуіне және өнімдер шығарудың қысқаруына ұсынысты азайтуға әкеледі.
Осы процеспен параллель өндірісті ғылыми-техникалық жетілдіруге тосқауыл қойылады. Аталған сала, оның өзіндік ерекшеліктерінен инфляцияның бүлдірушілік әсерін бастан кешіреді: ғылыми-техникалық және технологиялық әзірлемелер жасау және енгізу салған қаражаттың тез арада қайтарым беруімен қоса жүрмейді және оларды қаржыландыру өзінің тиімсіздігін көрсетеді. Бұл, халықты ғылыми, техникалық және технологиялық тоқырауға әкеліп, артта қалдырып, әлеуметтік-экономикалық даму болашағынан айырады.