- •Қ.Б. Хасенов, м.Е. Рахымбердина, ж.Қ. Қалиғожина
- •050711 «Геодезия және картография» мамандығында
- •Пәннің мақсаты мен міндеті
- •Пәннің мақсаты
- •1.2 Пәнді оқудағы міндеттер
- •1.3 Зертханалық сабақтардың тізімі және студенттердің оларды қорғауларына қойылатын талаптар
- •- Жергілікті жердің стереомоделі бойынша автожолды трассалау;
- •2 Аэросуреттерді стереоскопта бағдарлау. Тура, кері және нольдік стереоәсер. Фотосуреттерде жеке объектілерді және жер бедерін зерттеу
- •2.1 Тура, кері және нольдік стереоәсерлерді алу
- •2.2 Стереоскоптың құрылымы
- •2.3 Стереоскоппен аэросуреттерді бағдарлау
- •3.1 Аэротүсірістің негізгі көрсеткіштерін есептеп шығару
- •3.2 Жабылу монтажын құрастыру
- •3 Зертханалық жұмыс
- •4.1 Аэросуреттер нүктелерінің масштабтарын есептеу
- •4.2 Пландағы нүктенің ығысуын есептеу
- •4.3 Жер бедерінен пайда болған түзу сызықтар мен бұрыштардың ауытқу өлшемдерін аэросуреттен табу
- •6 Жергілікті жердің стереомоделі бойынша автожолды трассалау
- •6.1 Аэросурет бойынша автожолдарды трассалау
- •6.2 Өлшеу нәтижелерін өндеу тәртібі
- •6.3 Трассаның негізгі варианттарын салыстыру
- •6.4 Пикедаждық журналды құрастыру
- •6.5 Түзулер және қисықтар ведомосін толтыру
- •7 Стереометр, оның бөліктері. Стереометрде суреттерді бастапқы бағыт бойынша бағдарлау. Суреттерді стандартты орналасқан алты нүктелер бойынша бағдарлау
- •7.2 Стереометрде аэросуреттерді центрлеу
- •7.3 Бастапқы бағыты бойынша аэросуреттерді бағдарлау
- •7.4 Стандартты орналасқан алты нүктелер бойынша аэросуреттерді бағдарлау
- •8 Ылдилығы берілген сызықтарды жүргізу
- •2.1 Тапсырманы орындау реті
- •9 Фотограмметриялық нивелирлеу
- •10 Стереометрде горизонтальдарды суреттеу
- •10.1 Горизантальдарды жүргізу үшін бойлық параллакстар бұрандасы бойынша есепті анықтау
- •10.2 Горизонтальдарды бейнелеу
- •Зертханалық жұмыс 10
- •11.1 Жұмысты орындау реті
- •12 Аэросуреттерді пландық жӘне биіктік байланыстыру
- •11 Зертханалық жұмыс
- •Сурет 10
- •Түзулер және қисықтар ведомосі
3 Зертханалық жұмыс
Жұмысты орындау үшін студентке аэросурет және вариант бойынша бастапқы мәліметтер (2 кесте) беріледі.
Жұмыстың мақсаты: фотосуреттірдің нүктелерінің масштабтарын, жер бедерінен кейінгі нүктелердің ауысуын анықтауға және түзу сызықтар мен бұрыштар ұзындығы бұрмалануының өлшемдерін анықтауды үйрену.
Тапсырма:
1 Аэросуретте белгіленген үш нүктенің фотобейнесінің масштабтарын анықтау.
2 Осы нүктелердің пландағы жер бедерінен пайда болған ығысуын анықтап, олардың горизонтальды проекцияларын аэросуретке салу.
3 Аэросуреттегі жер бедерінен пайда болған сызықтардың және бұрыштардың ауытқу өлшемдерін табу.
4.1 Аэросуреттер нүктелерінің масштабтарын есептеу
Аэросуреттерде нүктелердің бейнесі ортогональді планға қатысты және жер бедері әсерінен түрлі масштабты болып шығады. Аэросуретте жекелеген нүктелер бейнесінің масштабы мына формуламен анықталады:
Жұмысқа
берілген аэросуретте 3 нүкте белгіленеді
(аэросуреттің шетіне жақын болғаны
дұрыс). Бастапқы мәліметтерді пайдалана
отырып (кесте 4.1), вариант бойынша осы
нүктелердің фотосуреттерінің масштабтары
,
,
есептеледі.
Фокустың ара қашықтық мәнін осы кезде
мм-ден м-ге ауыстыру керек.
Кесте 2 – Варианттар бойынша бастапқы берілгендер
Атауы |
Белгісі |
Өлшем бірлігі |
Тапсырма варианттары |
||||||||||
1/6 |
2/7 |
3/8 |
4/9 |
5/10 |
|||||||||
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
||||||
Фотосуретке түсіру биіктігі |
Но |
м |
1000 |
1100 |
1200 |
1300 |
1400 |
||||||
Фокустық қашықтық |
fK |
мм |
70 |
100 |
150 |
120 |
200 |
||||||
2-кестенің жалғасы
|
|||||||||||||
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
||||||
Берілген жергілікті жерден 1-ші нүктенің биіктік өсімшесі |
h1 |
м |
+50 |
+60 |
+40 |
+70 |
60 |
||||||
Берілген жергілікті жерден 2-ші нүктенің өсімшесі |
h2 |
м |
-30 |
-40 |
-50 |
-20 |
-60 |
||||||
Берілген жергілікті жерден 3-ші нүктенің өсімшесі |
h3 |
м |
+20 |
+30 |
+40 |
+30 |
+20 |
||||||
1-нүктенің негізгі нүктеден қашықтығы |
r1 |
мм |
|
|
|
|
|
||||||
2-ші нүктенің негізгі нүктеден қашықтығы |
r2 |
мм |
|
|
|
|
|
||||||
3- ші нүктенің негізгі нүктеден қашықтығы |
r3 |
мм |
|
|
|
|
|
||||||
