- •Қ.Б. Хасенов, м.Е. Рахымбердина, ж.Қ. Қалиғожина
- •050711 «Геодезия және картография» мамандығында
- •Пәннің мақсаты мен міндеті
- •Пәннің мақсаты
- •1.2 Пәнді оқудағы міндеттер
- •1.3 Зертханалық сабақтардың тізімі және студенттердің оларды қорғауларына қойылатын талаптар
- •- Жергілікті жердің стереомоделі бойынша автожолды трассалау;
- •2 Аэросуреттерді стереоскопта бағдарлау. Тура, кері және нольдік стереоәсер. Фотосуреттерде жеке объектілерді және жер бедерін зерттеу
- •2.1 Тура, кері және нольдік стереоәсерлерді алу
- •2.2 Стереоскоптың құрылымы
- •2.3 Стереоскоппен аэросуреттерді бағдарлау
- •3.1 Аэротүсірістің негізгі көрсеткіштерін есептеп шығару
- •3.2 Жабылу монтажын құрастыру
- •3 Зертханалық жұмыс
- •4.1 Аэросуреттер нүктелерінің масштабтарын есептеу
- •4.2 Пландағы нүктенің ығысуын есептеу
- •4.3 Жер бедерінен пайда болған түзу сызықтар мен бұрыштардың ауытқу өлшемдерін аэросуреттен табу
- •6 Жергілікті жердің стереомоделі бойынша автожолды трассалау
- •6.1 Аэросурет бойынша автожолдарды трассалау
- •6.2 Өлшеу нәтижелерін өндеу тәртібі
- •6.3 Трассаның негізгі варианттарын салыстыру
- •6.4 Пикедаждық журналды құрастыру
- •6.5 Түзулер және қисықтар ведомосін толтыру
- •7 Стереометр, оның бөліктері. Стереометрде суреттерді бастапқы бағыт бойынша бағдарлау. Суреттерді стандартты орналасқан алты нүктелер бойынша бағдарлау
- •7.2 Стереометрде аэросуреттерді центрлеу
- •7.3 Бастапқы бағыты бойынша аэросуреттерді бағдарлау
- •7.4 Стандартты орналасқан алты нүктелер бойынша аэросуреттерді бағдарлау
- •8 Ылдилығы берілген сызықтарды жүргізу
- •2.1 Тапсырманы орындау реті
- •9 Фотограмметриялық нивелирлеу
- •10 Стереометрде горизонтальдарды суреттеу
- •10.1 Горизантальдарды жүргізу үшін бойлық параллакстар бұрандасы бойынша есепті анықтау
- •10.2 Горизонтальдарды бейнелеу
- •Зертханалық жұмыс 10
- •11.1 Жұмысты орындау реті
- •12 Аэросуреттерді пландық жӘне биіктік байланыстыру
- •11 Зертханалық жұмыс
- •Сурет 10
- •Түзулер және қисықтар ведомосі
6.3 Трассаның негізгі варианттарын салыстыру
Трассаның варианттарын салыстыруды 5-кестеде келтірілген көрсеткіштер арқылы орындайды.
Кестенің астында соңғы вариантының таңдауы бойынша қорытыны беріледі.
Кесте 5
-
Көрсеткіштердің атаулары
Өлшеу бөлінісі
Көрсеткішті бағалау
I-ші вариант
II-ші вариант
1 Ұзындығы
2 Құрылыстар саны:
а) үлкен
б) орташа
в) кіші
3 Бұрылу бұрыштар саны
4 Орташа бұрылу бұрыш
5 Орташа қисық радиусы
6 Негізгі құрылыстар саны
7 Күрделі шарттардағы бөлікшенің ұзындығы
8
9
10
км
дана
дана
град
км
дана
км
6.4 Пикедаждық журналды құрастыру
6.4.1 Аэросуреттердің масштабына және қисықтың негізгі элементтерінің мәндеріне сәйкес трассаның бағыты бойынша пикетаж бөлуді орындайды. Ең бірінші пикетаж түзу қосымшаларда, ал содан соң қисықтарда бөлінеді.
6.4.2 Трассаның басынан аралығы 100 м ҚБ-на дейін пикет нүктелер қарындашпен салынады. Содан соң ҚА-ның пикетаждық орнын ескере отырып, ҚБ2-ге дейін пикетаж бөлуді жалғастырады және с. с.
Қисықтардағы пикетажды қисықтың басы мен аяғынының пикетаждық орындарын ескере отырып бөледі.
Трассаның соңғы вариантына 1:10000 масштабтағы пикетаждық журналды құрастырады.
6.4.3 Пикетаждық журналда трассаның осі түзу сызық ретінде көрсетіледі. Ол әрбір бұрылу бұрыштың төбесінде түзу сызыққа жайылған. Түзу сызықта пикетаждық орындарын көрсете отырып, барлық пикетаждық нүктелері, трассаның бұрылу бұрыштары, горизонталь қисықтардың бастары мен аяқтары көрсетіледі. Бұрылу бұрыштар нұсқаумен белгіленеді, олар бағытты көрсетеді (сол жақтағы немесе оң жақтағы). Пикетаждық журналда трассаның екі жақтарына жер бетінің стереомоделін бажайлау нәтижелері бойынша жергілікті жердің топографиялық сипаттамасы беріледі.
6.5 Түзулер және қисықтар ведомосін толтыру
Жер бетінің стереомоделі бойынша автожолды трассалау кезіндегі алынған өлшеу және есептеу нәтижелері түзулер және қисықтар ведомосіне жазылады.
Есептеудің дұрыстығы трассаның барлық ұзындығын есептегенде анықталынады:
ΣР + ΣК=ΣS – ΣД
Дирекциондық бұрыштарды дұрыс есептеуін мына теңдік бойынша тексеріледі:
∑θоң - ∑θсол = αс – αб
Бақылау сұрақтары
қисықтың негізгі элементтерін атау;
ҚБ мен ҚА-ның пикеттік жағдайын есептеу;
түзу арқылы есептеу;
дирекциондық бұрыштарды есептеу;
қисық және түзу сызық ведомостегі есептеулерді тексеру.
Әдебиет: [1] – 153-165 б.;
[12] – 197-216 б.
