16 Билет

1. Менің кіші Отаным – Семей қаласы. Өйткені бұл қалада мен туып-өстім. Алғаш рет мектеп табалдырығын аттап, қолыма әліппе ұстадым және бұл қалада менің сүйікті достарым, сыныптастырым, туыстарым тұрады. Ол Қазақстанның шығысында Ертіс өзенінің бойында орналасқан.Семей – ежелгі қала, ол 1718 жылы қаланған. Семейдің тарихы өте бай. Семейде ұлы ақын Абай, Мұхтар Әуезов, Шәкірім, Шоқан Уәлиханов, Ф.М.Достоевский, Әміре Қашаубаев, Қаныш Сатпаев, Бибігүл Төлегенова, Роза Рымбаева, Дәулет Тұрлыханов сияқты атақты адамдар тұрған. Семейде Абайдын, Достоевскийдің мұражайлары; Абайдың, Әуезовтің, Шәкәрімнің, Достоевский мен Шоқан Уәлихановтың ескерткіштері, Абай мен Достоевский атындағы театрлар бар.

2.Зат есімнің жалғаулары. Зат есімнің 4 жалғауы бар. Олар: көптік, тәуелдік, жіктік, септік. Көптік жалғаулары: лар/лер, дар/дер, тар/тер. М: балалар, кісілер, қыздар, кітаптар.Тәуелдік жалғауы:

Жекеше (ед.ч.)	Көпше (мн.ч.)
І жақ – ым/ім, м ІІ жақ – ын/ін, н ІІ жақ – ыңыз/ініз, ңыз/ңіз ІІІ жақ – ы/і, сы/сі	І жақ -мыз/міз, ымыз/іміз ІІ жақ қ.ж. + ын/ін ІІ жақ қ.ж. + ыңыз/ініз ІІІ жақ қ.ж. + ы/і
Жекеше	Көпше
І жақ – менің анам ІІ жақ – сенін анаң ІІ жақ – сіздің анаңыз ІІІ жақ – оның анасы	І жақ – біздің анамыз ІІ жақ – сендердің аналарын ІІ жақ - сендердін аналарыңыз ІІІ жақ – олардың аналары

Жіктік жалғауы: ( личные местоимения)

Жекеше	Көпше
І жақ – мын/мін, бын/бін, пын/пін ІІ жақ – сың/сің ІІ жақ –сыз/сіз ІІІ жақ -	І жақ – мыз/міз, быз/біз, пыз/піз ІІ жақ – сындар/сіңдер ІІ жақ – сыздар/сіздер ІІІ жақ -
І жақ – мен оқушымын ІІ жақ – сен оқушысын ІІ жақ – сіз оқушысыз ІІІ жақ – ол оқушы	І жақ – біз оқушымыз ІІ жақ – сендер оқушысындар ІІ жақ – сіздер оқушысыздар ІІІ жақ – олар оқушылар

5. Отан туралы мақал-мәтел айт.

1.Отан оттан да ыстық,  жалыны бар шоқтан да ыстық.   2.Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.

 3. Отансыздың оты жанбайды.

4.Отанын сатқан оңбас. 

5.Отанын сүйген: отқа жанбайды, суға батпайды.

Егеменді - фонетикалық талдау жаса

Е-ге-мен-ді, 8 дыбыс,8 әріп, е-а.б, ге-а.б, мен-б.б, ді-а.б

Е-

Г-

Е-

М-

Е-

Н-

Д-

І

17-билет

1.Қазақстанның мемлекеттік қорықтары (государственные заповедники)

Қазақстанның мемлекеттік қорықтары:Ақсу-Жабағылы,Наурызым,Алматы,Барсакелмес,Қорғалжын

Ақсу-Жабағалы қорығы 1926жылы табиғатты қорғау үшін (для защиты природы) құрылған (создан).Батыс Тянь-Шаньның солтүстігінде (на севере Западного Тянь-Шаня) орналасқан.Мұнда ғылыми-зерттеу жұмыстары (научно-исследовательские) жүргізіледі (проводятся).

Наурызым қорығы 1930 жылы табиғатты қорғау үшін (для защиты природы) құрылған.Ол орманды далада Торғай облысында орналасқан.

Алматы қорығы 1935 жылы құрылған.Мұнда барыс,қоңыр аю,марал,елік (косуля),құстардың 200-дей (около 200 )түрі тоқылдақ (дятел),бұлбұл (соловей) бар.

Барсакелмес қорығы 1939 жылы құрылған.Ол Арал теңізінде (Аральское море) Барсакелмес аралында (расположен на острове Барсакелмес,переводится как «пойдешь-не вернешься») орналасқан.Бұрын мұнда аққу (лебедь), бірқазан (пеликан) ұялаған( гнездились).

2.Септік.Қазақ тілінде 7 септік бар:

Атау септік	Кім ?Не?	-
Ілік септік	Кімнің?Ненің?	Нын/ің,дын/дін,тын/гін
Барыс септік	Кімге?Неге?Қайда?	Ға/ге,қа/ке,
Табыс септік	Кімді?Нені?	Ны,ні,нды,ді
Жатыс септік	Кімде?Неде?Қайда?	Да,де,та,те
Шығыс септік	Кімнен?Неден?Қайдан?	Нан,нен,дан,ден,тан,ген
Қөмектес септік	Кіммен?Немен?	Мен,бен,пен

3.Тіл туралы мақал айт Тіл туралы мақал-мәтел айт. 1.Айтпас жерде тілің тарт. 2.Әдеп басы – тіл. 3.Бас кеспек бар, тіл кеспек жоқ. 4.Басқа пәле – тілден. 5.Өнер алды – қызыл тіл. 6.Тіл жүйрік емес, ой жүйрік.

Еркін сөйлеу, үйрену, үйрету – сөйлем құрастыру

1.Еркін сөйлеу тыңдаушылардың көңілін жаулап алудың ең нәтижелі жолы болып табылады.

2.Ол машина жүргізуді үйренді

18-билет