36. Бел дэмакр жур-ка пераходнага перыяду

Другая палова 1980-ых – пачатак эпохі дэмакр-цыі, працэсы нац самавызн ва ўсіх краінах СССР. У БССР 12 рэсп газет, 6 абл. Яшчэ шмат рас газет распаўс у Бел.

Крызіс сав краіны. Сав. газеты стваралі карцінку “шчаслівай будучыні і таго, што ўсё добра”. Па інерцыі ўсё тая ж прапаганда.

Жур-ты падзяліліся на 2 групы: 1) за дэмакр перабудовы, сац-экан пераўтвар; 2) кансерватары. З’яўленне крытычных матэрыялаў (асабл наконт сав улады і партыйнай сістэмы), аналітыка. Выхад у свет замоўчаных тэм: рэпрэсіі (друкавалі спісы ахвяр), вафна ў Афганістане, Чарнобыльская катастрофа, Курапаты.

Новыя кірункі дзейнасці рэд-цый: прамыя лініі, адкрытыя вокны, інтэрв’ю з палітыкамі. Выданні БНФ (утвор у 1988) – “Навіны”, “Вольны Мазыр”, “Раніца”, “Шлях”, “Пагоня”.

Пагроза знікнення бел мовы. Зноў усё трымаецца на ЛіМе, Маладосці інш літ выданнях. 1990 – “Народная газета” (орган Вярхоўнага Савета БССР, лозунг “Дух абудзіўся ў народзе” Купала).

1 жніўня 1990 – Закон СССР “Аб друку і інш СМІ” – адмена цэнзуры і монапартыйнай сістэмы інфы. → вялікі штуршок да дэмакр-цыі.

Неафіц газеты і час: “Могил ведомости”, “Добры вечар” (Мінск), “24 гадзіны” (Гродна).

Демократизация и гласность, ставшие реальностью для средств массовой информации в середине 80-х гг. стали мощным рычагом начавшейся перестройки, проводником новых реалий в жизни общества. Вместе с тем журналистика до конца 80-х гг. оставалась органической структурой однопартийной политической системы. Несмотря на все деформации, происходившие в ее деятельности, она продолжала развиваться, а развернувшаяся перестройка привела к заметному росту тиражей печати, авторитета телевидения и радио. Изменения, происшедшие в информационной службе страны, способствовали возникновению новых информационных агентств. Важнейшей закономерностью, обусловившей положение СМИ в демократизирующемся обществе, стало их воздействие на внедрение в сознание масс нового политического и экономического мышления как во внутренней жизни страны, так и в международных отношениях, содействие активизации действий людей по слому административно-командной системы. Перестройка в прессе оказала воздействие на перестройку сознания всего общества. Курс на перестройку, демократизацию и гласность привел к отказу от традиционной однопартийности и переходу к новой, демократической, системе печати. Важнейшей закономерностью функционирования прессы в условиях демократизации и гласности явилось развитие неформальной и альтернативной печати, возникновение изданий новых партий и политических образований, положивших начало формированию системы многопартийной журналистики.

38. Стварэнне і дзейнасць новых бел газет у 90-ыя

1 жніўня 1990 – Закон СССР “Аб друку і інш СМІ”- адмена партыйнай цэнзуры і манаполіі кампартыі на стварэнне СМІ. Перыяды станаўлення бел СМІ:

1) пачатак ўзнікнення дэмакр прэсы (з кан 80-ых): ствар выданні паліт партый, маладз суполак. Сав улада яшчэ імкнецца захаваць уладу над СМІ.

2) 1991- 1996. Распад СССР. Вылучэнне грам-паліт выданняў “Звязда”, “СБ”, “Магіл, Мінск, Гомелькс, Гродзен праўды”, час “Бел думка”. Новыя: 1990 “Народная газета”, 1991 “Рэспубліка” (заснав Кабінет Міністраў РБ; лозунг “Не народ для ўрада, а ўрад для народа”- Каліноўскі). Новыя абл: “Магіл ведамасці”, “Народнае слова” (Віц), “Народная трыбуна” (Бр).

У раёнак мяняецца заснав- калектыў рэд-цыі або раённыя Саветы. Іх тыраж паменш, але роля ў мясцов інфарм прасторы па-ранейш вялікая. Многія змянілі свае партыйныя назвы. Тыповыя назвы: со словам голас (Голас Веткаўшчыны), зара (Зара над Нёманам), край (Лепельскі край), навіны (Навіны Палесся), родны (Родны край).

Захаваліся шматтыражн заводскія газеты і газеты вну. Аўтазаводзец, Металлург, Калийщик Солигорска; Універсітэт, Весці БНТУ.

Большая дыферынц СМІ: для дзяцей, жанч, літ-ныя, ваен, рэкл, экал і г. д.

Газеты партый: БНФ “Навіны” (рэзкая крытыка партыйнай улады).

Памянш колькасці газет з Расіі.

Панізіўся прафес узровень ж-таў. 30% выданняў забяспечана ж-тамі.

3) З 1996 1996- Усебеларускі рэферэндум, змены ў Канстыт 1994. 1995- “Закон аб друку і інш СМІ”, 1996- “Аб аўт праве і сумежных правах”, 1997- “Аб рэкламе”, Указ “Аб рэагаванні”. → створана прававая база.

Пачала дзейніч нарамальная канкурэнцыя.1998- расійскі дэфолт → кошт паперы павял у 3-4 р, тыражы ўпалі, некат выданні спынілі існаванне.

Папул рас выданні “АиФ в Бел», «КП в Бел», «Труд».

З неафіц. найбольш значн. “Бел рынок”, “Бел деловая газета”.

Процессы демократизации оказали огромное воздействие на рост национального самосознания. Десятилетиями прятавшиеся вглубь противоречия требовали откровенного признания. Деформации в межнациональных отношениях стали одной из ведущих тем всей многонациональной советской журналистики. В публикациях центральной и местной печати говорилось о том, что в союзных республиках остро встали проблемы изучения родного языка, развития сети национальных школ, что союзные и автономные республики и области, лишенные какой бы то ни было самостоятельности, не могут решить вопрос о выпуске новых изданий на национальном или русском языках, не обладают правом увеличить объем теле- и радиопередач.

У 90-я гг. з набыццём суверынітэту і свабоды слова з’яўляюцца і незалежныя газеты і часопісы: Рэспубліка, БДГ, Народная воля, Народная газета, Мінскій курьер, Прессбол, АвтоБизнес Weekly, Компьютерная газета, Абажур, Асамблея, Belarus Headlines, Гістарычны Альманах, Дзеяслоў, Літаратурная Беларусь, Калосьсе, Новы Час, Рунь, Студэнцкая думка, 7 дней, Обозреватель, Все о футболе і інш.