49.Житс. Эпидемиологиясы. Патогенезі. Ағымдық варианттары. Диагностикасы. Алдын алу.

Спид (синдром приобретенного иммунного дефицита) (AIDS - Acguired Immunity Deficit Syndrome) – иммунды жүйе зақымдануымен жүретін,инфекция көзі вирус болып табылатын ауру.

Эпидемиологиясы.Антропонозды инфекция.Берілу жолдары-жыныстық қатынас,вертикальды берілу-анадан балага,қан арқылы,инъекциялар арқылы.

• Патогенезі.АИВ вирусы CD4+ клеткаларын зақымдайды (Т-лимфоциттердегі, моноцитті, макрофагтарды), CD4 молекуласы рецептор қызметін атқарады ;

• ЖИТС тің патогенезіндегі орталық звеносы– иммуносупрессия;

• Т клеткалардың санынығ төмендеуінің негізгі себебі – вирус репликациясы әсерінен цитопатический эффекттің пайда болуы.Цитоплазмада интеграцияланбаған ДНК вирусы аккумуляциясы әсерінен АИВ репликациясын шакырып клеткалардың өлуіне алып келеді.

• Мембранада вирусты гликопротеиндер көбейеді.Зақымдалған Т клеткалар аутоиммунды процесстің дамуына пусковой механизм болып табылады.

• АИВ инфекциясы тимустағы,сүйек кемігіндегі нысана жасушаларды инфицирлейді,ол өз кезегінде тромбоцито- и лейкопенияға алып келеді;

• Гуморальды және клеткалық иммунитет дефектісі Т- хелперлерге әсер етеді.В-клеткалар АИВ инфекциясына төмен спецификалы антидене түзеді.

• Диагностика. Иммуноферментный анализ (ИФА). Кровь на СПИД (ВИЧ) берется из вены. Благодаря высокой чувствительности удается выявить даже небольшое присутствие антител в пробах. Однако если с момента инфицирования прошло менее 3-х месяцев, результат ИФА может быть ложно-отрицательным даже при наличии вируса. Это происходит из-за отсутствия процесса сероконверсии. В то же время активность антигенов достигает пика в диапазоне 2-6 недели, после попадания возбудителя Human Immunodeficiency Virus (ВИЧ) в кровь.

• Иммуноблотинг является разновидностью серологического лабораторного исследования при сдаче крови на СПИД (ВИЧ) и выявляет специфические индивидуальные белки (антитела), указывающие на наличие вируса в организме. Анализ проводится при положительном или сомнительном результате ИФА.

• Полимеразная цепная реакция (ПЦР) - диагностика СПИДа на основании генетического детектора позволяет выявить качественное содержание РНК и ДНК ВИЧ. Определяет наличие вируса на ранних стадиях.Экспресс-тесты разработаны для применения в режиме чрезвычайных ситуаций (срочная операция, тестирование доноров, порез медработника при уходе за ВИЧ-инфицированным). Система используется также в родильных домах.

• Тест-системы представляют собой новейшие разработки и позволяют осуществлять комбинированную диагностику антигенов ВИЧ и антител к ВИЧ.

• Алдын алу.

• Арнайы алдын алу шарасы жок. Арнайы емес алдын алу шаралары ең алдымен эпидемиялық процесстің екінші звеносына, яғни берілу жолдарын үзуге бағытталған. Емдеу -диагностикалау мекемелерінде, қан құю станцияларында, қоздырғыштың берілу жолын үзуге бағытталған қатал эпидемиологиялық бақылау жүргізіледі. Бip рет колданылатын шприц қолдану мед құралдардың стерилділігін бақылау, барлық биологиялық материалдарды лабораториялық тексерістен өткізу міндетті болып саналады.

• Тұрмыстағы берілу жолын үзуге бағытталған шаралар кауіптілік топтары арасында санитарлық ағарту жұмысын жүргізу арқылы (жыныстық қатынастың қамтамасыз ету) жүзеге асады.Құлақ тесу, татуировка жасау, косметикалық қызмет сияқты тұрмыстағы терінің бүтіндігін бұзу арқылы жасалатын әрекеттер арқылы берілуді үзу.

• Құлақ тесуге, татуға, персингке, қырынуға стирилді емес саймандарды қолданбау керек

• . Кенеттік жыныстық қатынастан аулақ болу керек.

• Жыныстық қатынас кезінде сақтану шараларын (презерватив) қолданған жөн.

39-40-41.Балалар жасындағы ауруларды интегрирлі жүргізу. ЖІИ кезінде инвазивтік диареялармен науқастарды ДДҰ және ЮНИСЕФ бағдарламасы бойынша жүргізу.

Диареялық аурулармен күрес бойынша ДДҰ және UNICEF бағдарламасы

ЖIИ –ның µлiм және сырқаттылықтың жоғары деңгейi ДДҰ-ның ЖIИ-нан µлiмдi тµмендету үшiн ұсынған модель (бағдарлама), “Диарея” бағдарламасы бойынша жұмыс iстейтiн арнайы эксперттi топ құруға әсер еттi.

Бағдарламаның негiзiнде диареяның ауырлығын және типiн тез бағалап, емдеудi ерте бастау жатыр. Қазiргi кезде ЖIИ-ның этиологиялық жағдайларының барлығын, жауабын кеш алуына, сонымен қатар IИ патогенетикалық ерекшелiктерiн ескере отырып ДДҰ-ның эксперттiк комитетi диареялық ауруларды инвазивтi, секреторлы және тұрақты диарея деп бµлудi ұсынған.

Бағдарламада ұсынылған шараларды оқу мен қолдану ата-аналар мен барлық мед.қызметкерлерге арналған.

Басты назар баланың дұрыс тамақтануы мен оральдi регидратация жүргiзiлуiне бµлiну керек.

Бағдарлама сондай-ақ дәрiлiк заттарды, әсiресе, тек шигеллез, амебиаз, тырысқақ, инвазивтi эшерихиоз және қосарланған инфекциялар кезiнде ғана қолдануға тиiстi антибиотиктердiң пайдалануын шектейдi.

1. АЛДЫМЕН НАУҚАСТЫҢ ДЕГИДРАТАЦИЯ ДӘРЕЖЕСIН бағалау;

2. БАСҚА МӘСЕЛЕЛЕРДIҢ БОЛУын тексеру.

ЕГЕР НӘЖIСТЕ ҚАН БОЛСА:

• Сiздiң ауданда Shigella-ны емдеуге ұсынылған оральдi антибиотикпен 5 күн бойы емдеңiз.

• “А” емдеу жоспарында берiлген ұсыныстар бойынша баланы қалай тамақтандыру керектiгiн анасына үйрету.

• Баланы 2 күннен кейiн тексерiңiз егер:

• ол бiр жылға дейiнгi жаста;

• ол сусызданған;

• оның нәжiсiнде қан қоспасы бар;

• оның жағдайы жақсармайды.

• Егер 2 күннен кейiн нәжiсiнде қан сақталса, онда антибиотиктi басқа оральдiға ауыстырыңыз және 5 күн бойы емдеңiз.

ЕГЕР ДИАРЕЯ 14 КҮННЕН АРТЫҚ СОЗЫЛСА:

• Ауруханаға жатқызыңыз, егер:

• бала 6 айдан жас болса;

• бала сусызданған (алдымен регидратация жүргiзiп, кейiн госпитальдаңыз);

• Басқа жағдайларда “А” емдеу жоспарында берiлген ұсыныстар бойынша баланы қалай тамақтандыру керектiгiн анасына үйретiңiз, алайда:

• сүттiң әдеттегi кµлемiнiң тек жартысын берiңiз, немесе сүттi йогурт не айран сияқты ферменттелген сүт µнiмдерiне ауыстырыңыз;

• майлар, кµкµнiстер, ет, балықты қою ботқаларға қосып, күнiне 6 рет кем емес тағайындау арқылы энергетикалық толық құнды тамақпен қамтыңыз;

• Анасына баланы 5 күннен кейiн әкелуге кеңес берiңiз:

• егер диарея тиылмаса, науқасты госпитальдаңыз;

• егер диарея тиылса, анасына айтыңыз:

• әдеттегi диетаны бастау;

• бiр аптадан кейiн мал сүтiнiң әдеттегi кµлемiн берудi бастау;

• кем дегенде 1 ай бойы күнiне бiр рет қосымша тамақ беру.

ЕГЕР ДИАРЕЯ 14 КҮННЕН АРТЫҚ СОЗЫЛСА:

• Ауруханаға жатқызыңыз, егер:

• бала 6 айдан жас болса;

• бала сусызданған (алдымен регидратация жүргiзiп, кейiн госпитальдаңыз);

• Басқа жағдайларда “А” емдеу жоспарында берiлген ұсыныстар бойынша баланы қалай тамақтандыру керектiгiн анасына үйретiңiз, алайда:

• сүттiң әдеттегi кµлемiнiң тек жартысын берiңiз, немесе сүттi йогурт не айран сияқты ферменттелген сүт µнiмдерiне ауыстырыңыз;

• майлар, кµкµнiстер, ет, балықты қою ботқаларға қосып, күнiне 6 рет кем емес тағайындау арқылы энергетикалық толық құнды тамақпен қамтыңыз;

• Анасына баланы 5 күннен кейiн әкелуге кеңес берiңiз:

• егер диарея тиылмаса, науқасты госпитальдаңыз;

• егер диарея тиылса, анасына айтыңыз:

• әдеттегi диетаны бастау;

• бiр аптадан кейiн мал сүтiнiң әдеттегi кµлемiн берудi бастау;

• кем дегенде 1 ай бойы күнiне бiр рет қосымша тамақ беру.

ЕГЕР БАЛАДА ТАМАҚТАНУДЫҢ АУЫР БҰЗЫЛЫСТАРЫНЫҢ БЕЛГIЛЕРI БОЛСА:

• Регидратацияны жүргiзуге тырыспаңыз, науқасты госпитальдаңыз;

• Анасына ОРТ берiңiз және оны 5 мл/кг есебiнен, емдеу мекемесiне тасымалдау бойында, қалай беру керек екенiн кµрсетiңiз.

ЕГЕР БАЛА 2 АЙДАН КІШІ БОЛСА:

• ұсыныс бойынша регидратацияны жүргiзiңiз. Егер осыдан кейiн қызба сақталса (38⁰С және жоғары), онда баланы стационарға жолдаңыз. Парацетамол немесе безгекке қарсы дәрiлер сияқты дәрiлердi тағайындамаңыз.

ЕГЕР БАЛА 2 АЙДА ЖӘНЕ ЖОFАРЫ БОЛСА:

• Егер температура 39⁰С-тан жоғары болса, онда парацетамол сияқты дәрi берiңiз.

• Егер сiздiң ауданда безгек болса және баладағы қандайда бiр қызба (38⁰С және жоғары) немесе қызба 5 күн бойы сақталса, онда безгекке қарсы ем тағайындаңыз (немесе сiздiң безгекпен күрес бағдарламаңыздың ұсынуына сай әрекет жасаңыз).

“А” ЕМДЕУ ЖОСПАРЫ. ДИАРЕЯЛАРДЫ ҮЙДЕ ЕМДЕУ. АНАСЫН ҮЙРЕТУ ҮШIН ОСЫ ЖОСПАРДЫ ҚОЛДАНЫҢЫЗ:

• Диареялардың нағыз эпизодын емдеудi үйде жалғастыру.

• Диареялардың болашақ эпизодын емдеудi ерте бастауға дайын болу.

ҮЙ ЖАFДАЙЫНДА ДИАРЕЯЛАРДЫ ЕМДЕУДIҢ ҮШ ЕРЕЖЕСIН ТҮСIНДIРIҢIЗ:

1. Балаңызға сусыздануды болдырмау үшiн сүйықтықты әдеттегiден кµп берiңiз.

2. Балаға жеткiлiктi кµлемде тамақ берiңiз:

3. Денсаулық қорғау қызметкерiне қаралыңыз, егер баланың жағдайы 3 күн iшiнде жақсармаса немесе сiздiң балаңызда келесi белгiлердiң бiрi пайда болса:

БАЛАЛАР ОРТ ЕРIТIНДIСIН ҮЙДЕ АЛУ КЕРЕК ЕГЕР:

• Олар “Б” немесе “В” емдеу жоспарына сәйкес ем алған.

• Олар денсаулық қорғау қызметкерлерiне қайтып келе алмайды, егер диарея нашарласа.

Диареяны емдеу үшiн денсаулық қорғау қызметкерiне қаралатын барлық балаларға ОРТ-ды беру, ұлттық бағдарлама шегiнде шешiм қабылданған.

ЕГЕР БАЛА ОРТ ҮЙДЕ АЛАТЫН БОЛСА, ОНДА ӘР СҰЙЫҚ НӘЖIСТЕН КЕЙIН ҚАНША ОРТ БЕРУ КЕРЕКТIГIН АНАСЫНА ҮЙРЕТIҢIЗ ЖӘНЕ 2 ТӘУЛIККЕ ЖЕТЕТIНДЕЙ ОРТ ПАКЕТIН БЕРIҢIЗ:

Жасы	Әр сұйық нәжiстен кейiн берiлетiн ОРТ саны	Үйде қолдану үшiн анасына берiлетiн ОРТ саны
24 айдан жас 2-ден 10 жасқа дейiн 10 жаста және жоғары	50 – 100 мл 100 – 200 мл қанша iшкiсi келсе	тәулiгiне 500 мл тәулiгiне 1000 мл тәулiгiне 2000 мл

Жергiлiктi ыдысты қолдана отырып, ОРТ-дың қажеттi кµлемiн кµрсетiңiз және түсiндiрiңiз.

19.Жұқпалы мононуклеоз. Эпидемиологиясы. Патогенезі. Клиникасы. Диагностикасы. Емі. Алдын алу.

Жұқпалы мононуклеоз – қызбамен, барлық топтағы лимфа түйіндерінің ұлғаюымен, ауызжұтқыншақтың зақымдалуымен, гепатолиенальді синдроммен және шеткері қанда атипті мононуклеарлардың болуымен сипатталатын жедел жұқпалы ауру. Жұқпалы мононуклеоз қоздырғышы жай ұшық вирустарының тұқымдастығына жатады. Лимфоидты-ретикулярлы жүйесіне троптылыққа ие. Лимфогенді және гематогенді жолдармен лимфа түйіндеріне, бауырға және көкбауырға өтіп, вирус осы мүшелерде гиперпластикалық процестерді тудырады. Инкубациялық кезең 5-тен 21-ші күнге дейін және 1-2 айға дейін. Ең ерте және жиі кездесетін симптомдар қызба (93,9%), барлық шеткері лимфа түйіндерінің ұлғаюы, әсіресе мойын топтарының (97,8%), ауызжұтқыншақтың 99,5% және мұрынжұтқыншақтың зақымдалуы 87,9%, бауыр өлшемдерінің 98,1% және көкбауырдың ұлғаюы (93,5%), шеткері қанда мононуклеарлардың сандық және сапалық өзгеруі (100%) болып табылады. Осы ауру кезіндегі негізгі симптомды кешеннен басқа клиникалық көріністер байқалу мүмкін: экзантема мен энантема, бетінің домбығуы, қабақтарының пастоздығы, мұрыннан су ағу, диарея және т.б. Ауру көп жағдайда жедел басталады, температура жоғарғы сандарға көтеріледі, алайда барлық клиникалық симптомды кешен бірінші аптаның соңына қарай дамиды. Жеке жағдайларда ауру біртіндеп басталады. Бұл кезде бірнеше күн бойында (2-5) субфебрилитет, жалпы селқостық байқалады, жоғарғы тыныс алу жолдары жағынан аздаған катаральді көріністер болу мүмкін. Жұқпалы мононуклеоздың типті өтетін формаларымен қатар атипті формалары кездеседі:

Жасырын формасы – негізгі симптомдардың әлсіз айқындалуымен немесе жедел респираторлы ауру бетпердесімен өтетін жеңілдеу ауру. Тек эпидемиялық ошақтарда ғана диагнозделеді.

Симптомсыз формасы – аурудың клиникалық көріністерінің болмауымен сипатталады. Бұл форманың диагностикасы тек гематологиялық, серологиялық зерттеулер мен эпидемиологиялық мәліметтер қорытындыларында негізделеді.

Висцеральді формасы сирек кездеседі, сондықтан атипті формаға жатқызылған. Бұл аурудың өте ауыр формасы және жиі шетінеумен аяқталады. Бұл кезде жиі жүрек-тамыр жүйесі, орталық жүйке жүйесі, бүйрек, бауыр, бүйрек үсті бездері және т.б. өмірге маңызды мүшелер зақымдалады.

Жұқпалы мононуклеоз – бұл клинико-лабораторлық диагноз, ол шеткері қаннан лимфомоноцитоз бен атипті мононуклеарларды табу, гетерофилдьді антиденелермен серологиялық реакцияның оң болуы (Пауль-Буннель реакциясы) сияқты, клинико-лабораторлық нақтылауды талап етеді.

Эпидемиологиясы:Инфекция көзі науқас адам, вурусоноситель. Ауа- тамшылы жолмен жұғады, қан құю арқылы жұғуы мүмкін.Көбіне жастар ауырады.

Патогенезі: вирус организмге көбіне жоғарғы тыныс алу жолдары арқылы енеді. Мұрын қуысына енгеннен кейін ол онда активті көбейеді де қанға өтіп лайықты симптоматикамен көрінеді. Бастапқыда интоксикациялық симптомдар.

Клиникасы:инкубациялық кезең 21 күнге созылуы мүмкін көбіне 1 апта. Әлсіздік, катаральді трахеит, бронхит, жиі бас ауру, мигрень, бас айналу, буындар, бұлшықет ауырсынуы, ангина, лимфа түйіндерінің ұлғаюы, гепато спленомегалия, терінің герпеспен зақымдануы.

Диагностикасы:жқа, жза, қба, қанды антиденелерге тексеру,мазок микроскопиясы.

Емі:симптоматикалы,общеукрепляющее.жаропонижающие, шамалы физикалық нагузка, антибиотиктер.

Профилактикасы:спецификалы профилактикасы жоқ. Организмнің жалпы жағдайын, иммунитетті жоғарылату.