Материалдардың сығылу диаграммасы

Сығылу деформациясына сынауға куб немесе цилиндр пішінді үлгілер пайдаланылады .

Цилиндр пішінді үлгі бойлык, сығушы күш әсерінен иіліп деформацияланып, орнықтылығын жоғалтпас үшін онын биіктігін диаметрінен үш есе үлкен немесе одан шамалы кіші eтiп қабылдайды.

Үлгілер арнайы сығу престерінде сыналады. Пластикалық (созымды) материал — аз көміртектi болаттын сығу диаграммасы 3а-суретте көрсетілген. Сығылу диаграммасынан алынатын серпімділік және 6epiктік сипаттамалары - б_пц, б_сш, б_аш созылу диаграммасынан алынатын дәл осындай сипаттамалармен өзара бірдей.

.

3-сурет

Кернеу аққыштық шегінен өткеннен кейін үлгі қирамай, үлкен пластикалық деформацияға ұшырап, бастапқы пішінін өзгертеді. (3-сурет).Бұл диаграммадан 6epiктік шeгi, қалдық салыстырмалы сығылу сияқты механикалық сипаттамаларды алуға мүмкіндік жоқ.

Шойын сынаманын сығылу (1-диаграмма) және созылу (2-диаграмма) диаграммалары 3-суретте көрсетілген. Бұл диаграммаларға қарап, барлық морт материалдарға тән қасиет, сығу 6epiктік шегін созу 6epіктік шегінен біршама үлкен екенін байқауға болады. Сыртқы сығатын күштің әсерінен шойын сынама ең үлкен жанама кернеу жазықтығында ығыса деформацияланып, екіге бөлінеді (3-сурет), ал жанасу беттеріне парафин жағылған және сыланбаған тас үлгінің қирау ерекшеліктері әртүрлі болады.

Құрылыста кеңінен колданылатын ағаш анизотропты материалдарға жатады, яғни қасиеттері бағытқа байланысты әр түрлі болып келеді.

Созылу-сығылу кезіндегі беріктік шарты және беріктік есептері.

Созылу-сығылу кезіндегі беріктіктің шарты:

σ _max = ≤ [σ] (3.8)

мұндағы [σ] – мүмкін тік кернеу.

Осы шарттан шығатын беріктіктің 3 есебін қарастырамыз:

1.Тексеру есебі: (3.8) шартын қолданып, беріктігін тексереміз:

Формуладан σ _max = анықтап, оны [σ]-пен салыстырмыз.

2. Жобалау есебі: беріктіктің шартынан брустың көлденең қима ауданын және өлшемдерін таңдай аламыз:

А (3.9)

3. Брустың күш көтеру қабілетін анықтау: беріктіктің шартынан брустың жүк көтеру қабілетін теңсіздік арқылы табамыз:

N≤ A[σ] (3.10)

Қауіпті және қауіпсіз кернеулер. Қор коэффициенті. Рұқсат етілетін кернеулер

Диаграммалардан пластиқалық материалдар үшін аққыштық шегі σ_{а ш} қауіпті кернеу, морт сынатын материалдардың қауіпті кернеуі- беріктік шегі σ_{б ш}. екенін анықтаймыз.

Конструкция элементтері қызметін сенімді атқару үшін оның көлденең қимасындағы ең үлкен кернеу қауіпті кернеуден біршама кіші болуы қажет. Бұл кернеу мына формуламен анықталады:

σ_max = [σ] = σ_қ / n , (13)

мұндағы [σ] – мүмкіндік кернеу, элементтің сенімді қызмет атқару қабілетін сипаттайды.

n- беріктік қоры коэффициенті , мүмкіндік кернеудің қауіпті кернеуден неше есе кіші екенін көрсетеді,

σ_қ - қауіпті кернеу.

4- ДӘРІС