Бақылау сұрақтары:

1. Тұздығы, пайда болуы және гидрогеологиялық тәртібі бойынша колдердің түрлерін атаныз.

2. Тұщы және ащы көлдерде қандай тұнбалар бөлінеді?

3. Батпақты көлдер дегеніміз не? Оның пайда болуының себебі қандай?

4. Көл және көлді- батпақты көлдердің түзілулердегі пайдалы қазбаларды атаныз.

5. Нәтижесінде теңіздер мен мұхиттар түбінде тұнба пайда болуы жүретін геологиялық экзотектік үрдістерді атаныз.

6. Диагенез деп нені айтамыз?

7. Теңіздің тас келбеттері қандай топтарға бөлінеді?

8. Континенті суқоймалардың тас келбеттері немен түсіндіріледі?

9. Тас келбеттер және формациялар дегенісіз не?

Тақырып 4.9 Экзогенді үрдістердің геологиялық нәтижелері

Экзогенді үрдістер кезіндегі құрлық бедерінің өзгеруі. Таулы елдерді тегістелуі, жазықтарды бөлу. Теңіздік және континенталдық шөгінді жиналудың қатынасы. Экзогенді геологиялық үрдістердің бағыттылығы мен ұзақтығы. Теңіз шөгінділерінің құрамына физикалық-географиялық жағдайлардың және бассейн тереңдігінің ықпалы.

Шөгінділердің диагенезі. Шөгінді тау жыныстарының түзілуі. Диагенез үрдісінде шөгінділердің өзгеру сипаты. Химиялық өзгерістер, керіштелу, қайта кристалдану, тығыздалу. Псевдоморфоздар. Катагенез. Фациялар туралы түсінік. Фациялардың түрлері. Теңіз фацияларының негізгі белгілері. Формациялар.

Тақырып біткен соң оқушылар міндетті:

Білу:

-бассейндін терендігі мен физико-географиялық жағдайы теңіз тұнбелердың құрамына қалай әсер етеді

- диагенез, катагенез, таскелбеттер және олардың түрлері, формациялар.

- көне теңіздер мен континенттредің шекараларың анықтау әдістері

Меңгеру:

- бассейндін терендігі мен физико-географиялық жағдайы теңіз тұнбелердың құрамына қалай әсер етедуін түсіндіру;

- таскелбеттер және олардың түрлеріне, формацияларға мысал келтіру.

Қалыптастыралатын құзырлықтар:

Базалық:

- нәтижеге сапалы жұмыс істеу;

- жұмыс уақытты жоспарлау;

Бақылау сұрақтары:

1. Теңіздер мен мұхит түбінде тұнбалану пайда болуына әсер ететін геологиялық экзогенді процесстерді атаныз.

2. Диагенез дегеніміз не?

3. Сілтілену, цементелу, псевдоморфозды сипаттаныз.

4. Теңіздік таскелбеттер қандай топтарға бөлінеді?

5. Таскелбеттер мен формация дегеніміз не?

6. Экзогенді процесстердің нәтижесінде қандай пайдалы қазбалар пайда болады?

5 Бөлім Эндогенді геологиялық үрдістер Тақырып 5.1 Магматизм

Эндогенді үрдістер туралы түсінік. Эндогенді үрдістердің масштабтары мен жіктелуі. Жер қыртысының және мантияның жылу режимі. Магмалық ошақтардың түзілуі. Магма және лава, олардың химиялы құрамы. Перидотиттік, базальтты, толеритті, андезиттік магма. Магманың миграциясы. Интрузивтік және эффузиялық магматизм.

Интузивтік магматизм. Магмалық жыныстардың көптүрлілігінің себебі ретіндегі магманың ассимиляция және дифференциация үрдістері. Абиссаль және гипабиссаль интрузиялар. Постмагмалық үрдістер.

Тақырып біткен соң оқушылар міндетті:

Білу:

-эндогенді процестердің масштабы мен бағытталануын;

-магмалық ошақтары пайда болу себептері;

-магманың дифференциациясын және магмалық таужыныстары

пайда болуын;

-постмагмалық процестер;

Менгеру:

- магма және лаванын пайда болу процесін түсіндіру;

-олардың химиялық құрамын баяндау, ассимиляция, дифференциация, ликвация, постмагмалық процестерді;

-жанартауларды және жанартау әрекеттердің нәтижесін жіктеу.

Қалыптастыралатын құзырлықтар:

Базалық:

- нәтижеге сапалы жұмыс істеу;

- коммуникативтік қабілеттерге ие болу;

Кәсиби:

- кәсіби терминдарды дұрыс пайдалану, тәжірибе жұмыстарда ой-өрістерді қалыптастыру үшін геологиялық ақпараттарды жинау және жүйелеу;