5 Тақырып. Сертификаттаудың ұйымдастырушылық-әдістемелік принциптері

1. Негізгі қағидалар, өнімді сертификаттауды өткізудің тәртібі және ережесі

2. Міндетті сертификаттау кезінде қолданылатын үлгілер

3. Сапаны қамтамасыз ету жүйелерінің сертификациясы

4. Сертификаттауды дамыту бойынша негізгі міндеттер

5. Сапа жүйелерін және қызметтерді, өнімді сертификаттау бойынша жұмысты экономикалық бағалау.

1. Негізгі қағидалар, өнімді сертификаттауды өткізудің тәртібі және ережесі.

Сертификаттаудың негізгі қағидаларына жататындар:

• Сертификациялаудың обьектілері туралы мәліметтердің дұрыстығын қамтамасыз ету;

• Обьектілік және тәуелділік, өнімді дайындаушыдан сияқты тұтынушыдан;

• Сынаудың професионалдығы ;

• Шетел мәлімдеушілеріне қарым-қатынас бойынша дискриминацияны жою;

• Сынау лабораториясын және сертификаттау органын мәлімдеушінің таңдау құқығы;

• Мерзім тоқтатылу бойынша немесе сертификациялау нәтижелері туралы мәліметтердің ашықтығы;

• Сертификациялау обьектісі ерекшеліктерімен, оны өндірумен тұтылу және тағыда басқаларды есептеумен сынау әдістерінің көп түрлілігі.

Өз еркімен және міндетті түрде сертификаттау бойынша жұмыстың өткізілуінде және ұйымдастыруылында қолданылатын өнімді сертификациялау бойынша тәртіпті ортақ сипаттар құрады.

Сертификаттау бойынша өткізілетін жұмыс тәртібі, талас жағдайлардың пайда болу мүмкіншіліктерін қарастырады. Бұндай жағдайларда сертификаттаудың әр қатысушысы орталық органға, сертификаттау жүйесінің сапасы бойынша мемлекеттік басқарудың басқа да органдарына және мемлекеттік стандарттарға баруға құқықтары бар.

Сертификаттау бойынша органдар ролінде шығатын заңды тұлғалардың функцияларын ашық айтатын, өз еркімен сертификаттау бойынша жеке жағдайларды ұстау тәртібі.

2. Міндетті сертификаттау кезінде қолданылатын үлгілер.

Міндетті сертификаттау кезінде қолданылатын үлгілер бойынша жұмыс өткізу және заңдық актілермен ұйым тағайындалады, өздерінің құзыреттері шегінде басқа да мемлекеттік басқару органдарымен анықталады. Бұнымен сертификаттаудың дәлелдігін талап ету деңгейі және мәлімдеушінің шығындары, нақты өнімді сынау, өндірістің ерекшеліктері есепке алынады.

Сертификатттау бойынша оның қорғалуын болмайтын мәлімдеуші ерікті сертификаттаудың үлгісін анықтайды.

Үлгілерге мысал келтірейік:

1 және 1а үлгілері типті сынау, өндірістің жайын талдағанда қолданылады.

2 және 2а үлгілері типті сынау, сонымен қатар өндіріс қалыпын талдағанда қолданылады-сатушыдан алынған үлгілерді сынауды өндіреді.

3 және 3а үлгілер типі өндіріс қалыпын талдағанда қолданылады-сатушыдан алынған үлгілерді сынауды өндіреді.

3. Сапаны қамтамасыз ету жүйелерін сертификаттау

Сертификаттау бойынша орган-бұл белгілі-бір акредитация жолымен жеке қабылданған.

Сертификаттау кезінде қолданылатын нормативтік құжаттармен және өнімнің сертификатты номенклатурасына сәйкес аккредитация облысы құрылады.

Акредитацияға органдар ретінде меншіктің әр формасының тіркелген ұйымдары сертификация бойынша үміткер бола алады.

Бірыңғай өнімдерді сертификаттаудың әр жүйесінің құжаттамасында сертификаттау бойынша нақты функцияларды және органдардың ерекшеліктерін бекітеді.

Процедура және сертификация сызбасы;

• жүйеде қолданылатын, жинақтылық және қордың нормативтік құжаттардың үнемі шақыруы;

• өнімді сертификациядан өткізу, сертификат пен лицензияларды қолдану белгісіне сәйкес беру, олардың жұмыс істеуін тоқтату және жарттылай тоқтату;

• сәйкес сертификаттарды және шет ел сертификаттарын есепке алу, сынау хаттамаларын тіркеуден өткізу;

• сертификацияланған өнімді инспекциялық бақылау;

• сертификация нәтижесі туралы немесе сәйкес келмейтіндігін, қызуғышылық танымайтын тұлғаларды ақпаратпен қамтамасыз ету;

• орган ұсынған сертификация туралы ақпаратқа өтініш берушінің кедергісіз қол жеткізуі.

4. Сертификациялық дамудың негізгі тапсырмалары

Сертификациялық дамудың негізгі тапсырмалары келесі сәттерге сәйкестендіріледі:

• ұйымдық-әдістемелік басымдылық

• экспортқа шығарылатын тауарларды сертификациядан өткізу;

• салыстырмалы сынаудың дамуы;

Сертификат дамуының келешектегі негізгі бағыттары:

• заңшығарушы базаны жетілдіру;

• жұмыс істейтін негізгі құжаттарды нақтылау және жаңаларын дайындау;

• мелекеттік және мемлекет аралық стандарттарды дайындау және қайта қарастыру;

• органдар тізбегінің сертификация бойынша дамуы оларды нақты орналастыру және сынау лабораториясы;

• кадрларды дайындауды дамыту.

5. Өнімді, қызметті және сапа жүйесін сертификациялау бойынша жұмысқа экономикалық бағалау

Міндетті өнімді сертификациялау үшін төлем жүргізіледі:

• сертификация органымен орындалатын жұмыстар, құжаттарды сараптау, жұмысты ұйымдастыру бойынша шешімдер қабылдау, сәйкестік сертификациясын өңдеулермен байланысты;

• өнімді сынаумен байланысты жұмыстар;

• егер ол өнім сертификация сызбасымен қарастырылса, сынау жүйесін сертификациялау;

• нормативті құжаттар талабына сәйкес өнімді сертификациядан өткені туралы инспекциондық бақылау;

• қолдану белгісіне сәйкес лицензия;

Сертификация бойынша барлық жұмыстар төлемі келесі қағидаларына негізделеді:

• міндетті сертификат бойынша жұмыс рентабельділігінің деңгейі 35% аспау керек;

• сертификация органы мен сынау лабораториясы жетекшілігінде қалған міндетті сертификация жұмыстары бойынша түскен түсім нормативті-техникалық және сынау базасының, сонымен қатар мамандарды оқытуды дамыту мақсатында қолданылуы керек.

Біріншілікті сертификация құнын формула бойынша анықтайды:

С= Cм.с.+Сс.л.

Мұндағы Сс.л - элекредитивтіленген сынау лабораториясының, өнімді сынау құны.

См.с-нақты өнімнің сертификация органдарының жүргізген жұмыстылық құны.

Негізгі әдебиет: 4,6,8,12,14

Қосымша әдебиеттер:17,20,22