- •1. Қатты жəне сұйық орталарда өсірілген бактериялар
- •2. Тірі бактериялардан препарат қалай даярланады жəне
- •3. Бактерияларды жай əдіспен бояу дегеніміз не жəне қандай
- •90Х объективпен микроскоптайды.
- •2. Өсіп __________шыққан таза өсіндінің биохимиялық белсенділігін
- •3. Биохимиялық белсенділіктің нəтежиесін есепке алу келесі
- •100° С температурада қыздырылған топырақ езіндісін шайқап
- •1. Микробтардың морфологиялық жəне тинкторалды қасиеттері.
- •2. Қатты жəне сүйық қоректік оталарда өскен
- •3. Микробтардың биохимиялық қасиеттерін қалай анықтайды?
- •1. Ауа микрофлорасын бөліп алу əдісі арқылы колониялардан
- •4. Ақырында бөлініп алынған таза өсіндіге толық сипаттама
- •1. Ауаның микроорганизмдермен ластану көздері
- •2. Ауа микрофлорасын анықтау əдістері (бактеиялардың жалпы
- •3. Ауа микрофлорасының мəні не?
- •2) Тең орта бетіне 5 минут аралығында өсетін микробтар саны
- •1. Жалпы бактериялармен ластануды (микробтардың 1 мл
- •2. Мембранды сүзгімен Coli – титр мен Coli – индексті
- •1. Судың жалпы микробтармен ластануын, олардың 1 мл –
- •2. Судың коли – титрін анықтау. Судың жас нəжіспен
- •60°С температурасы бар дистелденгенсуға салады да, 10 – 15 минут
- •1: 10000 Қатынасында сұйылтып, езіндінің 1 мл-ін стерильді Петри
- •1. Топырақта қандай микроорганизмдердің түрлері кездеседі?
- •2. Топырақта кездесетін аэробтар мен анаэробтарды анықтау
- •3. Топырақтағы микроорганизмдердің жалпы санын қалай
- •100°С температурады қыздырылған топырақ езіндісін шайқап
- •1. Эпифит микроорганизмдерді табу үшін 5г тұқымды
- •2. Ризосфера мзерттеу үшін топырақтың бір бүтін кесегін
- •99 Мл залалсыздандырылған дистелденген суы бар колбаға
- •30°С термостатқа қояды, 3 – 5 күннен кейін өсіп шыққан
- •1. Өсімдікті сүрлемдеудің мəні неде?
- •2. Сүрлемнен жəне дрожжалған мал азығынан препаратты қалай
- •3. Азықтың санитарлық бағасы
- •1. Малдың терісіндегі, көзіндегі, тыныс жолдарындағы,
- •2. Малдың ішек – қарнындағы микроорганизмдерге жалпы
- •0,3% Кристалды карбол қышқылын қосып физиологиялық ерітіндіні
- •10°С – тан жоғарғы температурада жылдам дамиды. Бұл шіру
- •100000, 1 : 1000000. Пастерланген сүт 1 : 10, 1 : 100, 1 : 10000.
- •15 Мл 45°с дейін балқытылып салқындатылған агарды құяды.
- •37°С термостатта екі тəулік бойы ұстайды. Бактериялардың жалпы
- •1 Мл колониялар санын тиісті сұйылту дəрежесіне көбейту керек.
- •1. Салмағы 25 – 30 гр өнімнің ортаңғы сынамасынан езінді
- •15 Минут тұндырылған тұнба үстіндегі мөлдір сұйықтықты
- •2. Сұйылтындыны даярлау. Өнімнен алынған езіндіден немесе
- •10% Сұйықтығынан 5 мл – ін алып, залалсыздандырылған 10 мл
- •37 °С температурадағы термостатқа пробиркаларды тігінен 18 – 24
- •1. Меланжды микробиологиялық тексеру үшін əр
- •3% Зерттелінетін материалды ыдысымен бірге алады. Асептика
- •2. Əр түрлі мөлшердегі жұмыртқа өнімдеріндегі ішек
- •3. Жұмыртқа __________немесе меланж сынамаларындағы
- •4. Протеус тобына жататын бактерияларды бөліп алу үшін
- •50 Мл стерильді физиологиялық ерітіндіге малынған
- •3000 Айналым жасайтын центрафигурада 20 минут аралығында
- •84Бақылау сұрақтар
- •1. Преципитация реакциясынның мəні неде?
- •2. Преципитация реакциясын қою техникасы.
- •1. Бактериофагтар дегеніміз не? Олардың түрлерін атаңыз.
- •2. Бактериофагтарды анықтау.
- •3. Фагтарды практикада қолдану.
- •1 Тапсырма
- •2 Тапсырма
- •100°С – та сол сəтте қырылады. Тұздалған жəне қақталған
- •1 Тапсырма
- •2 Тапсырма
- •7,4 Епа мен епс – ға себінді жасайды. Əсіресе қаннан жасалған
- •1 Тапсырма
- •2 Тапсырма
- •3 Тапсырма
7,4 Епа мен епс – ға себінді жасайды. Əсіресе қаннан жасалған
себіндіге көп көңіл бөледі, содан кейін одан беркелкі өскен таза
өсіндіні бөліп алады. Жекелеген колонияларды бөліп алу үшін
алдымен алғашқы культураны ЕПА – ға себеді, одан соң көмірсу
қосылған ортаға, ЕПЖ – ға лакмус қосылған сүтке, ЕПС – ға жəне
басқа да дифференциалды орталарға қайталап себеді. Бөлініп
алынған культураның зардаптылық жəне уыттылық қасиеттерін
анықтау үшін салмағы 100 гр мөлшердегі тұқы балықтарға
биосынама қояды.
Көктемгі вирус ауруы – балықтың дене қимылын меңгере
алмай, көзі бадырайып, іші кеуіп, терісі зақымдануымен
сипатталатын жіті өтетін жұқпалы ауру.
Қоздырғышы – рабдовирустар құрамында РНҚ – лы бар
вирустар тобына жатады. пішіні оқ тəрізді, мөлшері 105 – 125 х 70
– 85 нм. Вирус тұқы балықтан жасалған алғашқы трипсинделген
клетка өсіндісінде жəне қайта – себілмелі клетка линиясында
көбейеді. Вирустың көбеюі 2 – 4 күн аралығында айқын көрінетін
цитопатогендік əсер ету арқылы байқалады. Вирус клетка
өсіндісіне 19 – 22 °С – тан 25°С – қа дейін көбейеді, ал 4°С – та ол
өзінің көбеюін тоқтатады. Эфир мен хлороформға сезімтал,
қышқыл ортаға төзімді. Вирус 60°С – та қыздырғанда 30 минут
аралығында өледі, рН = 7,4 – 7,6 ортада 4°С – та бір жылға жуық,
50% - ті глицериннің фосфатты буферлі ерітіндісімен
108
консервіленген ауру балықтың мүшелерінде 6 айға жуық
сақталады.
Балау. Зертханалық зерттеулер нəтижесі вирусты бөліп алу
негізінде жүргізіледі. Қажет болғанда биологиялық сынама
қойылады.
Студенттің өзіндік жұмыстары
1 Тапсырма
Студенттер аэромоноз қоздырғышының морфологиялық жəне
биологиялық қасиеттерін, қоректік ортада өсуін анықтайды. ЕПА –
да өсірілген аэромонодалар өсіндісінен жағынды жасап, Грам əдісі
бойынша бояйды, микроскоптайды. Микроскоптық бейненің
суретін дəптерге салады.
2 Тапсырма
Студенттер Pseudomonas capsulta, Pseudomonas cyprinisepticum
– түрлерінен препарат даярлап, микроскоппен көреді. Суретн
салады.
3 Тапсырма
Студенттер вирусологиялық зерттеу үшін балықтың
зақымдалған мүшелерінің кесіндісін алып, ішінде 2 – 3 мл
стерильді физиологиялық ерітіндісі бар фарфор түйгішке салады.
Қайшымен кескілейді, одан соң түйгішке стерильді құм қосып
ұнтақтайды, оған 1 : 10 есебімен Хенкс ерітіндісін немесе
физиологиялық ерітінді қосады, минутына 2000 – 3000 айналым
жасайтын центрифигамен 10 – 15 минут айналдырады. Тұнба
үстіндегі мөлдір езіндіден вирус іздейді.
Қажетті материалдар мен құрал – жабдықтар
ЕПА, ЕПС – да өскен аэромонадалар мен псевдомоноз
қоздырғышының өсінділері, балықтың зақымдалған терісі мен ішкі
мүшелері, фарфор түйгіштер, қайшылар. Құм, физиологиялық
ерітінді, центрафуга, пробиркалар, бактериологиялық ілмешектер,
спиртовкалар, бояулар, микроскоптар.
109
Л И Т Е Р А Т У Р А
1. Толысбаев жəне басқалар. Мал дəрігерлік микробиология.
Алматы, 1999
2. Сайдулдин Т.С. Ветеринариялық індеттану. Алматы, 1999.
3. МырзабековаШ.Б. Ветеринариялық вирусология. Алматы,2004
4. Мишустин Е.Н., Емцев В.Т. Микробиология. М; Агропромиздат,
1987, 347 с.
5. Егоров Н.С. Промышленная микробиология. М. Высш.шк., 1989,
688 с.
6. Теппер Е.З., Шильникова В.К., Переверзева Г.И. Практикум по
микробиологии. М., Агропромиздат, 1987.
7. Канетере В.М. Теортеические основы технологии микро-
биологических производст. М.: Агропромиздат, 1990, 271 с.
8. Толысбаев Б.Т., Иванова Г.М., Музапбаров Б., Тулемисова Ж.К.
Практикум по микробиологии и ветеринарной санитарии.
Алматы, РИМЦ Минсельхоз РК 1996.
9. Загребельный С.Н. Биотехнология. Учебное пособие.
Новосибирск, 2001.
10. Тулемисова Ж.К. Учебное пособия по сельскохозяйственной
микробиологии. Алматы., Издательский Центр АГУ им.Абая
2001.
11. Сюрин В.Н. и др. Ветеринарная вирусология, изд. Колос,1984
с.107-110.
12. Справочник. Методы лабораторной диагностики вирусных
болезней животных. М.Агропромиздат,1986, с.66-78.
13. Горский Б.В., Нуриев Г.Г., Гумеров Н.К. Основы общей
ветеринарной вирусологии. М., Колос, 1978 с.172-173.
14. Троценко Н.И., Белоусова Р.В., Преображенская __________Э.А.
Практикум по ветеринарной вирусологии М.ВО
«Агропромиздат», 1989 с. 59-79.
15. Ш.Б.Мырзабекова. Общая вирусология. Алматы, 1993.__
