- •1. Қатты жəне сұйық орталарда өсірілген бактериялар
- •2. Тірі бактериялардан препарат қалай даярланады жəне
- •3. Бактерияларды жай əдіспен бояу дегеніміз не жəне қандай
- •90Х объективпен микроскоптайды.
- •2. Өсіп __________шыққан таза өсіндінің биохимиялық белсенділігін
- •3. Биохимиялық белсенділіктің нəтежиесін есепке алу келесі
- •100° С температурада қыздырылған топырақ езіндісін шайқап
- •1. Микробтардың морфологиялық жəне тинкторалды қасиеттері.
- •2. Қатты жəне сүйық қоректік оталарда өскен
- •3. Микробтардың биохимиялық қасиеттерін қалай анықтайды?
- •1. Ауа микрофлорасын бөліп алу əдісі арқылы колониялардан
- •4. Ақырында бөлініп алынған таза өсіндіге толық сипаттама
- •1. Ауаның микроорганизмдермен ластану көздері
- •2. Ауа микрофлорасын анықтау əдістері (бактеиялардың жалпы
- •3. Ауа микрофлорасының мəні не?
- •2) Тең орта бетіне 5 минут аралығында өсетін микробтар саны
- •1. Жалпы бактериялармен ластануды (микробтардың 1 мл
- •2. Мембранды сүзгімен Coli – титр мен Coli – индексті
- •1. Судың жалпы микробтармен ластануын, олардың 1 мл –
- •2. Судың коли – титрін анықтау. Судың жас нəжіспен
- •60°С температурасы бар дистелденгенсуға салады да, 10 – 15 минут
- •1: 10000 Қатынасында сұйылтып, езіндінің 1 мл-ін стерильді Петри
- •1. Топырақта қандай микроорганизмдердің түрлері кездеседі?
- •2. Топырақта кездесетін аэробтар мен анаэробтарды анықтау
- •3. Топырақтағы микроорганизмдердің жалпы санын қалай
- •100°С температурады қыздырылған топырақ езіндісін шайқап
- •1. Эпифит микроорганизмдерді табу үшін 5г тұқымды
- •2. Ризосфера мзерттеу үшін топырақтың бір бүтін кесегін
- •99 Мл залалсыздандырылған дистелденген суы бар колбаға
- •30°С термостатқа қояды, 3 – 5 күннен кейін өсіп шыққан
- •1. Өсімдікті сүрлемдеудің мəні неде?
- •2. Сүрлемнен жəне дрожжалған мал азығынан препаратты қалай
- •3. Азықтың санитарлық бағасы
- •1. Малдың терісіндегі, көзіндегі, тыныс жолдарындағы,
- •2. Малдың ішек – қарнындағы микроорганизмдерге жалпы
- •0,3% Кристалды карбол қышқылын қосып физиологиялық ерітіндіні
- •10°С – тан жоғарғы температурада жылдам дамиды. Бұл шіру
- •100000, 1 : 1000000. Пастерланген сүт 1 : 10, 1 : 100, 1 : 10000.
- •15 Мл 45°с дейін балқытылып салқындатылған агарды құяды.
- •37°С термостатта екі тəулік бойы ұстайды. Бактериялардың жалпы
- •1 Мл колониялар санын тиісті сұйылту дəрежесіне көбейту керек.
- •1. Салмағы 25 – 30 гр өнімнің ортаңғы сынамасынан езінді
- •15 Минут тұндырылған тұнба үстіндегі мөлдір сұйықтықты
- •2. Сұйылтындыны даярлау. Өнімнен алынған езіндіден немесе
- •10% Сұйықтығынан 5 мл – ін алып, залалсыздандырылған 10 мл
- •37 °С температурадағы термостатқа пробиркаларды тігінен 18 – 24
- •1. Меланжды микробиологиялық тексеру үшін əр
- •3% Зерттелінетін материалды ыдысымен бірге алады. Асептика
- •2. Əр түрлі мөлшердегі жұмыртқа өнімдеріндегі ішек
- •3. Жұмыртқа __________немесе меланж сынамаларындағы
- •4. Протеус тобына жататын бактерияларды бөліп алу үшін
- •50 Мл стерильді физиологиялық ерітіндіге малынған
- •3000 Айналым жасайтын центрафигурада 20 минут аралығында
- •84Бақылау сұрақтар
- •1. Преципитация реакциясынның мəні неде?
- •2. Преципитация реакциясын қою техникасы.
- •1. Бактериофагтар дегеніміз не? Олардың түрлерін атаңыз.
- •2. Бактериофагтарды анықтау.
- •3. Фагтарды практикада қолдану.
- •1 Тапсырма
- •2 Тапсырма
- •100°С – та сол сəтте қырылады. Тұздалған жəне қақталған
- •1 Тапсырма
- •2 Тапсырма
- •7,4 Епа мен епс – ға себінді жасайды. Əсіресе қаннан жасалған
- •1 Тапсырма
- •2 Тапсырма
- •3 Тапсырма
1: 10000 Қатынасында сұйылтып, езіндінің 1 мл-ін стерильді Петри
аяқшасына құяды. Содан соң пробиркада ерітілген 400
С
салқындатылған агарды езіндінің үстіне құяды. Бактериялар өсуі
үшін 370
С термостатқа қояды. Нəтижесінде өсіп шыққан
бактерияларға сандық жəне сапалық баға береді.
Қажетті материалдар мен құрал – жабдықтар
Зерттелетін судың əр түрлі үлгілері, залалсыздандырылған
пробиркалар, залалсыздандырылған Петри аяқшасы, белгі
салынған залалсыздандырылған түтікшелер балқытылған ЕПА,
мембранды сүзгілер, Зейц сүзгісінің аппарты, Эндо ортасы,
бояулар, колонияларды автоматты түрде есептейтін есеп – шоттар.
Комовский насосы.
37
Тақырып. Топырақ микрофлорасы
Сабақтың мақсаты. Топырақтағы бактериялардың, саңырауқұ-
лақтардың жəне актиномицеттердің сандық
құрамын тексеруді үйрену.
Бақылау сұрақтары
1. Топырақта қандай микроорганизмдердің түрлері кездеседі?
2. Топырақта кездесетін аэробтар мен анаэробтарды анықтау
үшін қандай қоректік орталар қолданылады?
3. Топырақтағы микроорганизмдердің жалпы санын қалай
анықтайды?
Сабақтың мазмұны
Топырақ микроорганизмдердің дамуы үшін қолайлы табиғи
орта болып есептеледі. Онда органикалық жəне минералдық заттар
мөлшері жеткілікті, қажетті реакция мен ылғалдылық бар,
оттегімен қамтамасыз етілген жəне тіклей əсер ететін күн
сəулесінен қорғалған. Топырақ микробтарға бай келеді жəне
олардың таралуының біоден – бір көзі болып табылады.
Топырақтағы микроорганизмдердің аэробты минералды
органикалық заттардың мөлшері 1 г зерттелетін топырақтағы оның
өнімділігін анықтауға көмектеседі.
Топырақта кездесетін аэробты микробтарды зерттеу үшін
көбінесе əмбебап қатты қоректік орта ет – пептонды агар
қолданылады. Бұл қоректік орта Петри аяқшасының түбіне қатқан
кезде тығыз пластинка түзеді, бұл аэробтарды санау үшін қолайлы.
Бұл əдісті қолдану үшін микроорганизмдерді санау
барысында 1 г зерттелетін топырақты алып заласыздандырылған
сумен 10000 – 100000 жəне т. б. Дəрежеде яғни түзілген
колонияларды санау қолайлы болу үшін сүйылтады. Бактерияларды
себу үшін топырақты сұйылту дəрежесі ондағы органикалық
заттардың санына жəне оның іріп – шіру жағдайына,
температурасына жəне т. б. байланысты болады.
Студенттердің өзіндік жұмысы
Бір грамм топырақ үлгісін ішінде 99 мл
залалсыздандырылған суы бар колбаға салады. Осы колбадан 1 мл
сұйылтындыны алып ішінде 9 мл залалс,ыздандырылған суы бар
38
пробиркаға құяды. Сонда сұйылту дəрежесі 1 : 1000 болады.
сұйылтуды осылай жүргізе береді.
Сұйылтындыны дарялау үлгісі
- 1 г топырақ + 99 мл залалсыздандырылған су – 1. 100
- 1 мл сұйылтынды 1 : 100 + 9 мл залалсыздандырылған су
1: 1000
- 1 мл сұйылтынды 1 : 1000 + 9 мл залалсыздандырылған су
- 1 : 10000
- 1 мл сұйылтынды 1 : 10000 + 9 мл залалсыздандырылған су
- 1 : 100000
Соңғы сұйылтындыдан 1 мл алып Петри аяқшасына құяды
оның үстіне 45°С дейін балқытып салқындатылған 10 – 15 мл ЕПА
– ды құйып шайқай отырып, жақсылап араластырады да тегіс жерге
қояды. Қоректік орта қатқан соң, аяқшаны төңкеріп термостатқа
қояды, 3 – 4 күн өткеннен соң, шыққан микробтар колониясын
санап, алынған санды сұйылту дəрежесіне көбейтеді.