Хқес 7 (іаs 7) «Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп»

Тікелей тәсіл бойынша есеп жасау

Тікелей тәсілмен есеп жасау сатылай жүргізіледі. Алдымен таза өсім немесе ақшаның кемуін, кезеңнің басындағы және аяғындағы қалған қаражаттың айырмасы ретінде анықтап алады.

Одан кейін операциялық қызметтің нәтижесінде алынған, пайда және залал (табыс және шығыс) есебінде көрсетілген, нәтижесі кассалық тәсілмен алынып, барабарлық тәсілмен әрбір көрсеткіш бойынша есептелген таза ақша қаражатының көлемі анықталады. Мысалы, пайда және залал есебінде түсім сомасы 240 мың теңге деп көрсетілген, дебиторлық қарыздың өсуі 40 мың теңге болды. Осыған орай ақшалай түсім 200 мың теңге. Айталық, пайда және залал есебінде операциялық шығындар 120 мың теңге деп көрсетілген, есептелген шығындардың сомасы 24 мың теңгеге өскен. Бұл жағдайда операциялық қаржылық шығындар 96 мың теңге болады.

Сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден түскен қаржының есебі төмендегі сүлбе бойынша жүргізіледі:

Сатудан түскен түсім + дебиторлық қарызды азайту; немесе

Сатудан түскен түсім – дебиторлық қарызды көбейту.

Жеткізушілермен есептесу төмендегі сүлбе бойынша жүргізіледі:

Сатылған тауарлардың өзіндік құны + құндылықтарды көбейту немесе – құндылықтарды азайту;

Сатылған тауарлардың өзіндік құны + кредиторлық қарыздың көбеюі немесе – кредиторлық қарыздың азаюы.

Операциялық шығындар бойынша есептесу мына сүлбемен жасалады:

Операциялық шығындар (амортизациясыз) + алдағы кезең шығындарын көбейту немесе – алдағы кезең шығындарын азайту;

Операциялық шығындар (амортизациясыз) + есептелген шығындар қарызын азайту немесе – есептелген шығындар қарызын көбейту.

Корпорациялық табыс салығын есептеу төмендегі сүлбе бойынша жүргізіледі:

Салық + салық қарызын азайту немесе – салық қарызын көбейту.

Ең соңында инвестициялық және қаржылық қызметтен түсетін таза ақшалай қаржылар анықталады. Олар негізінен бухгалтерлік баланстың ұзақ мерзімді активтері мен міндеттемелерінің баптары және басқа да мәліметтер бойынша анықталады.

Баланс

Көрсеткіштер	Бастапқы кезең	Соңғы кезең	Өзгерісі
А	Б	В	Г
Қысқа мерзімді активтер: Дебиторлар Алдағы кезеңдер шығыны (жалдау) Қорлар Ұзақ мерзімді міндеттемелер Кредиторлар Сыйақы бойынша қарыз Салық қарызы	78 000 20 000 36 000 24 000 4 000 10 000	60 000 30 000 000 36 000 12 000 6 000	-18 000 +10000 +4000 +12000 +8000 4000

Пайда мен залал есебі

Табыс Тауарды өткізуден Басқа да сатудан (НҚ) Жиынтығы Шығыс Сатылған тауарлардың өзіндік құны Операциялық шығындар Негізгі құралдар амортизациясы Сыйақы шығындары Салық шығындары Жиынтығы Таза пайда (таза табыс)

800 000 40 000 560 000 150 000 30 000 16 000 14 000

840 000 770 000 70 000