Хқес 14 (іаs 14) «Сегменттік есеп»

1 мысал. Сегменттік есеп жасарда компания 3 шаруашылық сегментін бөліп алған:

Көрсеткіштер	Сегменттер				Жиынтығы
	1	2	3
Сатудан түскен табыстар, Оның ішінде. Сыртқы клиенттерден Басқа сегменттерден Нәтижесі Активтер	1000 600 400 50 1300	2000 1230 770 170 2900	2300 1100 1200 200 3100	5300 2930 2370 420 7300

Әрбір сегмент бойынша сыртқы клиенттерден түске табыстың жалпы түсімдегі үлесі анықталады:

• Бірінші сегмент үшін ол көрсеткіш 60 % (600 : 1000 х 100);

• Екінші сегмент үшін ол көрсеткіш 61,5 % (1230 : 2000 х 100);

• Үшінші сегмент үшін ол көрсеткіш 47,8 % (1100 : 2300 х 100).

Үшінші сегменттің сатудан түскен табыстағы үлесі аз болғандықтан, ол есепті сегмент ретінде қарастырылмайды.

2 мысал. Айталық, компания 6 шаруашылықтық сегментке бөлінді делік:

Мың теңге

Көрсеткіштер	Сегменттер						Жиынтығы
	1	2	3	4	5	6
Сатудан түскен табыс	2000	4000	4600	6000	5000	4200		25800
О.і. сыртқы компанияларға	1200	2460	2200	3300	3000	2200		14360
Басқа сегменттерге	800	1540	2400	2700	2000	2000		11440
Нәтижесі	100	340	400	-80	-200	240		800
Активтер	2600	5800	6100	4100	6240	2760		27700

Сыртқы компанияларға сатудан түскен табыстың үлесі жалпы табыстың ішінде:

(пайыз)

Сегменттер
1	2	3	4	5	6
60	61,5	47,8	55	60	52,4

Үшінші сегмент есепті сегмент есебінде қарастырылмайды, себебі оның үлесі жартысына тең.

Басқа сегменттер бойынша сатудан түскен табысқа қатысты оның 10 – пайыздық мөлшерден асқан аспағаны тексеріледі. Сатудан түскен жалпы табыстың 10-пайыздық мөлшерінің сомасы 2580 мың теңгеге тең.

Барлық сегменттер бойынша алынған табыс 1080 мың теңге, залал – 280 мың теңге. Табыс көлемі залал сомасынан артық болғандықтан, оның шектеулі мөлшері көп сома бойынша анықталады, яғни ол 108 мың теңге.

Активтер бойынша 10-пайыздық шектеулі мөлшер 2770 мың теңгені құрайды.

Аталған көрсеткіштерді салыстыра келе, бірінші сегменттің бекітілген жалпы табыстың шектеулі шеңберінен кем екенін көреміз, шектеулі меже 2580 мың теңге, ал оның мөлшері 2000 мың теңге; нәтижесі 100 мың теңге, ал бекітілген шектеулі мөлшер 108 мың теңге; активтердің сомасы 2600 мың теңге, ал бекітілген шектеулі көлемі 2770 мың теңге. Келтірілген мысал бойынша бірінші сегменттен басқа, қалған сегменттердің көрсеткіштері бекітілген мөлшерден асып тұр, себебі сегментті есепті сегменттердің қатарына жатқызу үшін, оның үлесі, ең болмаса бір көрсеткіші бойынша, 10- пайыздық көлемнен көп болуға тиіс. Осыған байланысты 2,4,5,6 сегменттер есепті сегменттер болып саналады, себебі, сатудан түскен табыстың 75-пайызынан астам үлесі, осыларға тиесілі: 2460 + 3300 + 3000 + 2200 =10960 мың теңге, немесе сыртқы компанияларға сатудан түскен табыстың жалпы сомасының 76,3% құрайды, немесе 10960 : 14360 х 100%.

Географиялық сегменттердің көрсеткіштері де осылай анықталады және бірінші, екінші форматы сегменттік есептер желісі бекітіледі.