Автомобильдердің тқк мен жөндеу сапасын басқару

Жылжымалы құрамның жұмысқа қабілеттілік деңгейін және АТК техникалық қызметінің жұмысының тиімділігін жоғарылату резервтерінің бірі автомобильдердің ТҚК мен жөндеу сапасын жоғарылату болып табылады.

Нарықтық экономика жағдайында орындалған жұмыс және еңбекақы арасындағы тәуелділік көп жағдайда АТК-да қолданылатын жылжымалы құрамның ТҚК мен жөндеуінің сапасын басқару жүйесінен байланысты болады.

Жобамен АТК-да автомобильдердің ТҚК мен жөндеу сапасын қолма-қол болжау жүйесін қолдану ұсынады. Бұл жүйе келесі принциптерге сүйенеді. Персоналдың еңбегінің сапасы шапшаңдылық принципі бойынша бағаланады. Жұмысты орындағаннан соң жеткілікті қысқа мерзім ішінде кәсіпорынның жөндеуші жұмысшысының еңбек сапасының деңгейі болжанады.

Персонал жұмысының сапасы комплекстік бригада немесе жұмысшылар тобы қызмет көрсететін нақты агрегаттар бойынша жүргізіледі.

Еңбек бригадалық әдіспен ұйымдастырылған кезде сапаны басқару жүйесі персонал жұмысының сапасын екі рет ескеруге мүмкіндік береді.

Бірінші жағдайда, бригаданың еңбекақы қорын қалыптастыру кезінде, екінші рет-бригада қорын орындаушыларға үлестіру кезінде. Бригаданың еңбек сапасын есептеу негізіне бірінші кезекте бригадаға бекітілген агрегаттар мен жүйелердің белгіленген уақыт мерзімі ішінде тоқтаусыз жұмыс істеу көрсеткіштері алынады. Осы кезде ТҚК мен жөндеуді орындағаннан соң наработка немесе тоқтаусыз жұмыс істеу ықтималдығы көрсеткіштері қолданылады.

Жалақыны аударуды ыңғайлы ету үшін техника-құндық кестелерді пайдаланады.

Еңбек сапасын бағалауды ақпарат жүйесімен қамтамасыз ету үшін жалпы қабылданған АТК құжаттары (есепке алу қағазы, бақылау талоны, агрегатты жөндеуге берілетін карточка, қосалқы бөлшектер мен материалдарға талап қағазы).

Жөндеу сапасын шапшаң бағалап, орындаушыларға аралық төлем жүргізіп отыру керек. Сапаны шапшаң бағалау мәнісі тоқтаусыз жұмыс істеу ықтималдығын және күтілетін орташа наработканы агрегаттардың жөндеуден кейінгі бағалау мерзімі ішінде бірінші істен шығулары саны бойынша бағалау жатады.

2. Әр түрлі пайдалану жағдайына лайықтап АЖ еңбек сыйымдылығын өңдеу коэффициентін есептеу.

ТҚ көрсету және АЖ жүргізу жұмысының жылдық көлемін (еңбек сыйымдылығын) есептеу.

Жұмыстың мазмұны

АКК бойынша жылдық жұмыс көлемін адам ∙ сағ – пен өлшейді. Оған КТҚ, 1-ТҚ, 2-ТҚ, АЖ және кәсіпорынның өзін өзі күтіп – қағу жұмысының (самообслуживание) көлемі кіреді. Жұмыс көлемі негізінде өндіріс аймағындағы учаске саны мен ондағы жұмысшы санын анықтайды.

Еңбексыйымдылық нормативін қабылдау және оны коррекциялау

КТҚ – ның есептік (коррекциялаған) еңбек сыйымдылығы:

0,6∙1,0∙1,1=0,66 адам ∙ сағ (1)

Мұндағы - КТҚ еңбек сыйымдылығының нормативі, адам ∙ сағ; К₂ - еңбек сыйымдылық нормасын көшпелі құрамның модификациясына байланысты коррекциялау коэффициенті; К₅ - еңбек сыйымдылық нормасын АКК – дегі автомобил саны мен көшпелі құрамның технологиялық сыйысымды топ санына қарай коррекциялау коэффициенті.

1-ТҚ мен 2-ТҚ еңбек сыйымдылығының коррекциялаған нормативі:

3,1∙1,0∙1,1=3,41 адам ∙ сағ (2)

12,0∙1,0∙1,1=13,2 адам ∙ сағ (3)

Мұндағы , - 1-ТҚ мен 2-ТҚ еңбек сыйымдылығының нормативі, адам ∙ сағ.

АЖ еңбек сыйымдылығының коррекцияланған үлестік нормативі:

4,2∙1,2∙1,0∙1,1∙0,7∙1,1=

=4,27адам∙сағ/1000 км (4)

Мұндағы - АЖ – ның үлестік еңбек сыйымдылық нормативі, адам ∙ сағ/1000 км; К₁ – нормативті пайдалану жағдаятына байланысты коррекциялау коэффициенті; К₃ – нормативті табиғат – климат жағдайына қарай коррекциялау коэффициенті; К₄ – нормативті автомобилдің пайдалана бастағалы бергі жортуына байланысты коррекциялау коэффициенті.

АКК өндіріс аймағының жылдық жұмыс көлемі (еңбек сыйымдылығы)

Бір жыл ішіндегі КТҚ, 1-ТҚ, 2-ТҚ көлемін анықтау үшін оның әрқайсысының жылдық санын біреуінің коррекциялаған еңбек сыйымдылығына көбейтеді.

=46600∙0,66=30756 адам ∙ сағ (5)

=5000∙3,41=17050 адам ∙ сағ (6)

=1600∙13,2=21120 адам ∙ сағ (7)

АЖ – ның жылдық көлемін мына өрнектен табамыз:

67508 адам ∙ сағ (8)

1-ТҚ мен 2-ТҚ кезінде олардың технологиялық операциясымен қатар АЖ – ның да кейбір операциясын орындауға тура келеді. Оның нормалық көлемі ретінде 1-ТҚ кезінде 5...7 адам ∙ мин, 2-ТҚ кезінде 20...30 адам ∙ мин жөндеу жұмысы жүреді деп қабылдайды. Соны ескеріп ТҚ мен АЖ – ның шын (действительный) жұмыс көлемін былай есептейді:

=17050+2899=19949 адам ∙ сағ (9)

=21120+3590=24710 адам ∙ сағ (10)

=67508 - (2899+3590) =

=61019 адам ∙ сағ (11)

Мұндағы Т_1АЖ , Т_2АЖ - 1-ТҚ және 2-ТҚ операциясымен қабаттасқан (сопутствующий) АЖ операциясының еңбек сыйымдылығы, адам ∙ сағ

Т_1АЖ =С_АЖ ∙ Т₁ =0,17 ∙17050 = 2899 адам ∙ сағ (12)

Т_2АЖ =С_АЖ ∙ Т₂ =0,17 ∙ 21120 =3590 адам ∙ сағ (13)

Мұндағы С_АЖ = 0,15...0,20 – ТҚ – мен қабаттасқан АЖ операциясының автомобилдің «жасына» («возраст») байланысты үлесі (15...20 %).

Ескерту. ТҚ – мен қабаттасқан АЖ операциясының сомарлық еңбек сыйымдылығы ТҚ түрінің еңбек сыйымдылығының ТҚ – ны жекелеген бекетте орындағанда 15...20 % - ынан, ал оны тасқынды желіде жүргізгенде 30 % - ынан аспауы керек.

3. Автокөлік кәсіпорнында жүргізушілердің санын есептеу

Өндірістік жұмысшылар санын есептеу

Өндірістік жұмысшылар саны станция өзіндік қызмет көрсететін болғандықтан шартты түрде ғана анықталады.

Технологиялық қажет жұмысшының жылдық уақыт қоры келесі теңдеумен анықталады/1/:

(2.7)

мұндағы Д_КГ – бір жылдағы күнтізбектік күндер саны;

Д_В – бір жылдағы демалыс күндер саны;

Д_П – бір жылдағы мерекелік күндер саны;

7 – смена ұзақтылығы, сағат;

Д_П.П – бір жылдағы сенбі және мереке алдындағы күндер саны;

1 - демалыс күндері алдындағы жұмыс күнінің қысқаруы.

Сонда:

Ф_Т = (365 – 52 - 8)*7 – 60*1 = 2075 сағат

Штаттық жұмысшының жылдық уақыт қоры/2/:

(2.8)

мұндағы Д_ОТ – жұмысшының мерзімді демалысы күндері саны;

Д_У.П. – белгілі себептерге байланысты жұмысқа шықпау күндері саны.

Д_У.П. = 0,02Ф_Т = 0,02 * 2075 = 41,5 сағат

Сонда:

Ф_Ш = 2075 – 19*7 - 41,5 = 1900 сағат

Технологиялық қажет жұмысшылар саны:

(2.9)

мұндағы Т_Г - ТҚК мен АЖ жалпы жылдық еңбек көлемі, ад-сағ.

Жұмысшылардың штаттық саны/2/:

(2.10)

Сонда:

Көмекші жұмысшылардың саны өндірістік жұмысшылар санынан 15-20 пайыз алынады:

Р_всп = (0,15-0,2)*Р_Т = 0,15*29 = 4 адам

Инженерлік-техникалық қызметкерлер саны саны өндірістік жұмысшылар санынан 20-25 пайыз алынады:

Р_ИТР = (0,2-0,25)*Р_Т = 0,2*29 = 6 адам

№ 14 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. Көлік саласындағы жұмыстың сапасын басқару. Көлік техникасына техникалық қызмет көр-сету және жөндеу сапасын қолма-қол болжау жүйесі.

2. Әр түрлі автокөлік кәсіпорны (АКК) көшпелі құрамасының маркісі мен саны бойынша жыл-дық жұмыс бағдарламасын құру.

3. Техникалық күтім бекетінің қажетті санын есептеу

1. Автокөліктің үздіксіз жұмысы техникалық қызмет көрсетудің сапалы және уақытылы болуына да тәуелді. Автокөлікті пайдалану кезінде автокөлік иесі бақылау-өлшегіш аспаптарына, бақылау шамдарының дабылына, барлық механизмнің жұмысына, түйіндері мен жүйесіне, олардың қалыпты жұмыс жағдайынан өзгермеуіне назар аударуы тиіс.Көлікті өндіруші-зауыттар кеңес беретін жанар-жағармай және басқа да материалдарды пайдаланып отыру қажет. автомобильмен 99,38% электрмен Автокөіктің пайдалануға техникалық дайын болуы көлік жүргізуішінің өзіне, оның біліктілігіне, автокөліктің бөлшектерін және техникалық қолдану ережелерін білуіне де байланысты. Автокөлік құралдарын және техникалық қызмет ережелерін білу автокөлікті

сәтті пайдалануға және пайдалану мерзімін созуға көмектеседі. Техникалық қызмет көрсету орталықтарында автокөліктердің агрегаттарының техникалық жағдайын электронды аспаптарды қолдану арқылы диагностикалау әдістері кеңінен қолданылады. Бұл диагностика автокөлік жүйесін және агрегаттардың ақауларын уақытында білуге көмектеседі және автокөлік жұмысының бұзылуының алдын алуға себеп болады.

2. АКМ өндірістік-техникалық қызметінің басты мәселелерінің бірі автокөлік жылжымалы құрамының ТБ жұмыстарының көлемін төмендету және оны орындауға кететін материалдық және еңбек шығындарын азайту болып табылады.

Жөндеу жұмыстары оның сипаты мен қызметіне қаарй күрделі және ағымдық болып бөлінеді. Техникалық бөлім еңбекті ғылыми ұйымдастыру, жаңа техника мен өндірістік процесстердің жаңа технологияларын енгізу жоспарлар дайындап, шараларды жүзеге асырады, олардың орындалуын бақылайды, еңбекті қорғау шараларын дайындап өткізеді, өндірістік жарақат алу себептерін зерттеп, олардын алдын алу шараларын өткізеді, жаңа кадрларды дайындау, жұмыскерлердің квалификациясын көтеру үшін техникалық оқу өткізеді, техникалық нормативтер мен нұсқауларды құрастырады,стандартқа сәкес келмейтін құрал-жабдықтарды конструкциялайды.

Бас механик бөлімі техникалық құрал-жабдықты, құрылысты, ғимараттарды, энерго-күштік және санитарлық-техникалық шаруашылықты техникалық ақаусыз күйінде сақтауды қамтамасыз етеді, өндірістік құрал-жабдықты, инструментті бпатау және жөндеу жұмыстарын жүзеге асырады, олардың дұрыс қолданылуын бақылайды, стандартқа сай келмейтін құрал-жабдықтардың дайындалуын бақылайды.

Материалдық-техникалық жабдықтау бөлімі автокөлік кәсіпорындарының үздіксіз материалдық-техникалық жабдықталуын қамтамасыз етеді, материалдық-техникалық жабдықтау бойынша сұраным құрастырады, қоймалық шаруашылықтың жұмысын дұрыс ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.

Техникалық бақылау бөлімі барлық өндірістік бөлімшелер орындайтын жұмыстардың сапасын бақылауды жүзеге асырады, жылжымалы құрамның техникалық күйін бақылап отырады, жылжымалы құрамда ақаулардың пайда болу себептерін зерттейді.

Автокөлік кәсіпорыны (АКК)-нің техникалық қызметі баптап және жөндеу жүйесінің жұмысын ұымдастырып, басқарады, жылжымалы құрамға техникалық баптау жасау және жөндеу жұмыстары, құрал-саймандармен жабдықтау, жанармай материалдармен жабдықтау, жылжымалы құрамды сақтау және т.б. шараларды жүзеге асырады.

3. машиналарды тұрақты техникалық дайындықта ұстау мақсатында оларды күтуге байланысты белгілі жұмыстар атқару. Қарулы күштерде машиналарға техникалық күтім жасаудын жоспарлы алдын алу жүйесі белгіленген. Ол машиналарды пайдалану барысында да, сақтаулы тұрғанда да міндетті күтім жұмыстарын орындауға негізделген. Машиналарға техникалық қызмет көрсетуге машиналарды жанар-жағармай заттарымен қамтамасыз ету, салкындатқыш, тежегіш және амортизаторлық сұйықтармен жабдыктау, машинаны жинау, тазалау және жуу, агрегаттардың, тетіктер мен машина құралдарының түгелдігін, бекітілуі мен калпын тексеру кіреді.

15- билет

1. Көлік техникасын техникалық жаратудың баты мақсаты – жасау кезінде оның бойына дарытқан потенциалдық (әлеуеттік) қасиетті пайдалану барысында іс жүзіне асыруды қамтамасыз ету һәм көліктің техникалық себеппен тоқтап тұруын азайту, жұмыс өнімділігін өз деңгейінде ұстау, оны ұқсатып ұстауға шығынды көбейтпеу

Көлік техникасы жыл өткен сайын сан жағынан өсумен бірге, конструкциясы да күрделіленіп келеді. Соған сәйкес оған көрсететін техникалық қызметтің (ТҚ) шығыны да көбеюде. Осыған байланысты көлік техникасын техникалық жарату жұмысын механикаландырылған және автоматтандырылған қызмет көрсету құралымен қамсыздандырудың, техникалық жарату нормативін анықтауды ғылыми негізге қоюда

2. Өндірістік жұмысшылар саны станция өзіндік қызмет көрсететін болғандықтан шартты түрде ғана анықталады.

Технологиялық қажет жұмысшының жылдық уақыт қоры келесі теңдеумен анықталады/1/:

(2.7)

мұндағы Д_КГ – бір жылдағы күнтізбектік күндер саны;

Д_В – бір жылдағы демалыс күндер саны;

Д_П – бір жылдағы мерекелік күндер саны;

7 – смена ұзақтылығы, сағат;

Д_П.П – бір жылдағы сенбі және мереке алдындағы күндер саны;

1 - демалыс күндері алдындағы жұмыс күнінің қысқаруы.

Сонда: Ф_Т = (365 – 52 - 8)*7 – 60*1 = 2075 сағат

Штаттық жұмысшының жылдық уақыт қоры/2/:

(2.8)

мұндағы Д_ОТ – жұмысшының мерзімді демалысы күндері саны;

Д_У.П. – белгілі себептерге байланысты жұмысқа шықпау күндері саны.

Д_У.П. = 0,02Ф_Т = 0,02 * 2075 = 41,5 сағат

Сонда:Ф_Ш = 2075 – 19*7 - 41,5 = 1900 сағат

Технологиялық қажет жұмысшылар саны:

(2.9)

мұндағы Т_Г - ТҚК мен АЖ жалпы жылдық еңбек көлемі, ад-сағ.

Жұмысшылардың штаттық саны/2/:

(2.10)

Сонда:

Көмекші жұмысшылардың саны өндірістік жұмысшылар санынан 15-20 пайыз алынады:Р_всп = (0,15-0,2)*Р_Т = 0,15*29 = 4 адам

Инженерлік-техникалық қызметкерлер саны саны өндірістік жұмысшылар санынан 20-25 пайыз алынады:

Р_ИТР = (0,2-0,25)*Р_Т = 0,2*29 = 6 адам

3. Есептеулер арқылы жұмыс бекеттерінің санын, көмекші бекеттер саны мен күту мен сақтаудың автомобиль-орындары саны анықтаймыз.

ТҚК мен АЖ берілген түрлері үшін жұмыс бекеттерінің саны келесі теңдеумен анықталады/1/:

(2.11)

мұндағы Т_П – бекеттік жұмыстардың жылдық көлемі, адам-сағ;

- автомобильдердің ТҚК станциясына келуінің бірқалыпсыздығы коэффициенті;

Ф_П – бекеттің жұмыс уақытының жылдық қоры, сағат;

Р_СР – бекетте бір мезгілде жұмыс істейтін орташа жұмысшылар саны.

Бекеттің жұмыс уақытының жылдық қоры/1/:

(2.12)

мұндағы Д_жұм.ж – қызмет көрсету станциясының бір жылдағы жұмыс күндері саны;

Т_см – смена ұзақтылығы, сағат;

С – смена саны;

=0,9 – бекеттің жұмыс уақытын қолдану коэффициенті.

ТҚК мен АЖ бір бекетіндегі орташа жұмысшылар саны 1,5-2,5, ал кузов және бояу жұмыстары бекетінде 1-1,5 адам деп қабылданады.

Ф_п = 357*7*1,5*0,9 = 3373,65 сағат

(2.13)

мұндағы - жуу-тазалау жұмыстарын орындау үшін автомобильдердің кіру саны;

- автомобильдердің жуу-тазалау учаскесіне келуінің бірқалыпсыздық коэффициенті, (1,2 – 1,3);

- жуу-тазалау учаскесінің жұмысының тәуліктік ұзақтылығы;

- жуу қондырғысының өнімділігі;

= 0,9 - бекеттің жұмыс уақытын қолдану коэффициенті.

Автомобильдердің ТҚК станциясына кіру саны/1/:

(2.14)

мұндағы N_CTOi – жобаланатын ТҚК станциясында жылдық қызмет көрсетілетін автомобильдер саны;

d - бір автомобильдің жыл ішінде ТҚК станциясына кіруінің саны.

Сонда:

Жуу-тазалау бекеттерінің саны:

Өзіндік қызмет көрсету бекеттері/1/:

(2.14)

мұндағы d_сам - өзіндік қызмет көрсетуге автомобильдердің кіруінің үлесі, % (d_сам =40).

Сонда:

Көмекші бекеттердің санын есептейміз. Автомобильдерді қабылдау учаскесіндегі бекеттер саны келесі теңдеумен анықталады/1/:

(2.15)

мұндағы - автомобильдердің түсуінің бірқалыпсыздығы коэффициенті;

Т_ПР – автомобильдерді қабылдау учаскесінің жұмысының тәуліктік ұзақтылығы, сағат;

А_ПР = 2 – 3 – қабылдау бекетінің өткізу қабілеті, авт-сағ.

Автомобильдерді босату бекеттерінің санын шартты түрде босатылатын автомобильдер саны күнделікті кіргізілетін автомобильдер санына тең деп алып, анықтайды/1/:

Қызмет көрсету мен жөндеуден кейінгі бақылау бекеттерінің саны станция қуатына байланысты алынып, бақылау ұзақтылығына байланысты анықталады:

Жуу-тазалау жұмыстары учаскесінде автомобильдерді кептіру бекетінің саны берілген бекеттің өткізу қабілетіне байланысты анықталады:

Бояудан кейінгі кептіру бекетінің саны өндірістік бағдарламаға және жабдықтың өткізу қабілетіне байланысты анықталады. Техникалық сипаттамаға сәйкес кептіру камерасы бар жеке бояу камерасының өткізу қабілеті сменада 12 автомобильді құрайды. Сонда:

Көмекші бекеттердің жалпы саны ОНТП-АТП-СТО-80 сәйкес бір бекетке 0,25 – 0,5 құрайды:

Х_ВСП = (0,25 – 0,5 )X_ТҚК,,АЖ = 0,3*14 = 1 бекет

Өндірістік учаскелердегі күтуге арналған автомобиль-орындардың жалпы саны бір жұмыс бекетінің 0,3 – 0,5 үлесін құрайды:

Х_ож = (0,3 – 0,5) Х_ТҚК,АЖ = 0,3*14=4 бекет

Дайын автомобильдерді сақтауға арналған автомобиль-орын саны/1/:

(2.16)

мұндағы Т_В - тәулік ішіндегі автомобильдерді босату учаскесінің жұмыс ұзақтылығы, сағат;

Т_пр – станцияда қызмет көрсетілгеннен кейін иесіне берілгенше автомобилдің тұру уақыты, (шамамен 4 сағат).

Автомобильдерді сақтауға, қызмет көрсетуді күтуге және дайындарын беруге арналған автомобиль-орындардың саны бір жұмыс бекетіне 4-5 болады деген шартпен анықталады:

Х_хр,ож = 8 бекет

Клиенттердің және қызметкерлердің автомобильдеріне арналған ашық тұрақтар 10 жұмыс бекетіне 7 – 10 автомобиль-орын қажет деген шарттан анықталады:

Х_ст =

16-билет

1) Көлік техникасының күйі мен көлік техникасын техникалық жаратудың тиімділік көрсеткішін сандық бағалау. Көлік техникасының техникалық даярлық коэффициенті мен оның сенімділік көрсеткіші арасындағы байланыс.

Автомобильдің нақты уақыт аралығындағы жұмыс істемей тұру саны n санының соммасынан құралады.Әр сынуға үстінен жұмыс істеу: x_пр=L_K/n

Егер орташа тұрып қалудың ұзақтығы t_пр болса жалпы циклдағы ұзақтығы:Др= t_пр*n

Бұдан: Демек:

Жоғарыда келтірілген мәліметтен автомобильдің жұмыс істеу қабілеттілігімен басқаруға болады.Ол үшін тура және кері есептерді шығару керек.Тура есепте техникалық даярлық коэффициенті тасымалдау көлемінің өсуі мен автомобильдің өндіргіштігімен байланысты:

Кері есептің мәні нақты іс-шараларды қарастырады.Ол іс-шаралар даярлық коэффициенті мен автомобиль өндіргіштігіне әсер етеді:

Бұндай іс-шаралар тұрып қалудың санын және уақыт бойынша ұзақтығын азайту керек.

Сенімділік – бұл объектінің бірелген режимдер мен қолдану шарттарынада, ТБ, жөндеуде, сақтау мен тасымалдауда талап етілетін функцияларды орындау қабілетін сипаттайтын барлық параметрлдердің шамаларын берілген шектерде ұзақ уақыт бойына сақтау қабілеті болып табылады. Сенімділік көрсеткіштері автомбиль жұмысының ұзақтылығына байланысты қарастырылады, ол мыңдаған километр жүруімен немесе сағат жұмыс істеуімен өлшенеді.

Автомбильдің қалыптылығына ебіршама уақытқа немесе бірша ажүруіне дейін жұмыс істеу қабілетін сақтау жатады.

Автомобиль, оның агрегаттары және бөлшектері жұмысының мәңгілігі деп берілген ТБ мен жөндеу кезіндегі шекті күйіне дейін жұмыс істеу қабілетін сақтауды айтады. Бұл қабілет техникалық ресурспен бағаланады.

2) Көлік техникасының әр түрлі пайдалану жағдайына арнап ТҚ және АЖ бекетінің қажетті санын есептеу.ТБ-1 және ТБ-2 тасқынды желілері үшін әр желіге бір тосу бекетін қабылдайды.

3) Техникалық күтім жұмыстары үшін тасқынды желісін есептеу.Баптау желілері әр техникалық сәйкес жылжымалы құрамның тобына есептелінеді.

Тасқынды желілердің санын есептеу үшін өндіру ритмі мен желілер тактын табу қажет:

мұндағы -і желі үшін баптау жұмысының сыйымдылығы.(адам-сағ).ТБ-1 мен ТБ-2 жылдық жұмыс сыйымдылығының жылдық өндіріс бағдарламасына қатынасы.

-желідегі бекеттер саны,технологиялық көз-қарастан туады. (ТО-1 желісі үшін, , ТО-2 желісі үшін, );

-бекеттегі жұмыскерлердің орташа саны (2-6 адам) жеңіл автокөліктер үшін аз,поездар үшін көбірек.

-автомобильдің бекеттен бекетке конвейер арқылы өту уақыты,мин.

-ТБ түрі бойынша тәуліктің ішінде жұмыс істеу уақыты,сағ.

-тәулік ішінде күтімнің саны.

Автомобильдің конвейер арқылы өту уақыты:

-автомобильдің конвейер арқылы өту жылдамдығы,м/мин (10-15 м/мин)

-автомобильдің габариттік өлшемі,м.

-автомобильдер арасындағы интервал,м( =1,2-2,0 м)

Баптау бекеттерінің желі саны :

Есептеу кезінде / қатынасы бүтін сан немесе соған жақын сан болуы керек.Егер бұл шарт орындалмаса санын қайта санау қажет.

№17 Емтихан билеті

1 .Автокөлік кәсіп орны техникалық қызыметінің негізгі міндеті және ұйымдастырушылық міндеті. Автокөлік кәсіпорыны (АКК)-нің техникалық қызметінің негізгі міндеті көлікті баптап және жөндеу жүйесінің жұмысын ұымдастырып, басқару, жылжымалы құрамға техникалық баптау жасау және жөндеу жұмыстары, құрал-саймандармен жабдықтау, жанармай материалдармен жабдықтау, жылжымалы құрамды сақтау және т.б. шараларды жүзеге асыру.

Техникалық қызмет міндеттеріне мыналар жатады:

1. Ұйымдастыру және басқару бағытында – техникалық баптау зоналарының ырғақты

жұмысын қамтамасыз ету үшін автомобильдерге техникалық баптау жасау жоспарын дайындау.

Осы мақсатпен мына шаралар жүзеге асырылады:

* жылжымалы құрамның техникалық баптау мен күрделі жөндеу жүйесіне енгізудің жылдық, кварталдық, айлық жоспарлары дайындалады.

* жұмыс сапасын көтеру және жылжымалы құрамның техникалық баптау және жөндеу зоналарында бос тұрып қалу уақытының ұзақтылығын қысқарту мақсаттарымен қызмет етудің технологиялық процесі мен ұйымдастырылуын жетілдіру.

* пайдалану барысында автомобильдердің сынып қалмай жұмыс істеуін қамтамасыз ету, оның ішінде қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін механизмдер мен агрегаттардың ақаусыз болуын қамтамасыз ету шараларын жүргізеді,

* жүргізушілердің техникалық дайындығын жетілдіру.

* техникалық баптау және жөндеу жұмыстарының сапасын үздіксіз басқару.

Технология бағытында мына шаралар жүзеге асырылады:

* жылжымалы құрамға техникалық баптау жасаудың технологиялық процесін бекіту және оны жетілдіру

* өндірістік процесстерді механикаландыру мен автоматтандыру жаңа құралдарын енгізу және олардың тиімді жұмысын қамтамасыз ету.

Техникалық баптау мен жөндеу жүйесінің жұмысын материалдық-техникалық жабдықтауды ұйымдастыру және жүзеге асыру.

Ұйымдастырушылық құрылымы:

Төмен еңбек тәртібі 11

Жұмыстарды нашар ұйымдастыру 18

Әр-түрлі себептерге байланысты жұмыстың тұрып қалуы 6

Барлығы 35

Сондықтан автокөлік кәсіпорындарында еңбекті дұрыс ұйымдастыру баптау және жөндеу жүйелері жұмыстарының тиімділігін арттырады.

«Көлік техникасына техникалық қызмет көрсету әдісін таңдау.» Машиналарды, оның ішінде автомобильдерді де техникалық қызмет көрсету әдісін таңдау диагностикалау білімнің салыстырмалы түрде жаңа саласы. Ол өзінің қалыптасу кезеңін басынан өткеруде. Оның объектілеріне автомобильдердің ең болмағанда екі шартты қанағаттандыратын тораптары мен механизмдері жатады. Ол шарттар мынадай: өзара қарама-қарсы күйде тұрған – жұмысқа қабілетті және қабілетсіз, олардың ішінен әрқайсысы әр түрлі күймен сипатталатын элементтерді бөліп алуға болады.

Автомобильдердің техникалық күйін диагностикалауды автомобильдің сынған күйінің белгілерін, сондай-ақ торатың, жүйенің, агрегаттың техникалық күйі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік беретін әдістерді, принциптерді және құрылғыларды зерттейтін білім саласы ретінде анықтайды.

Автомобиль пайдаланыталытн жағдайлар оның агрегаттарының, бөлшектерінің жұмыс режиміне әсер етіп, техникалық күйі параметрлерінің өзгеру интенсивтілгін арттырып, кемітеді. Жұмыс істеу қабілеттілігінің жоғарғы деңгейін қамтамсыз ету үшін көптеген ақаулықтар дер кезінде, яғни оның болуына дейін жұмысқа қабілеттілік қалпына келтірілуі үшін ескертілуі

керек.

3.Көлік техникасына техникалық қызымет көрсету операциясының еңбек сыйымдылығын анықтау. Көлік техникасына техникалық қызымет көрсету операциясының Барлық бекіту және реттеу операцияларын технологиялық карталарда көрсетілген реттілікті қатаң сақтай отырып орындау қажет. Карталарда сәйкес операцияларды орындаудың еңбек сыйымдылығын анықтау дұрыстығы мен қауіпсіздігі, сондай-ақ қолданылатын саймандар мен құрылғылар көрсетіледі.Сондықтан технологиялық карталар жұмыс орындарында ілініп тұруы қажет. Міндетті жұмыс көлемін орындау реттілігінде бір кезеңде автомобильдің үстінде және астында жұмыс істеуді болдымауы қажет, өйткені үстіндегі жұмыскердің құралы түсіп кеткен жағдайда төмендегі жұмыскердің жарақат алуы мүмкін.

Карбюраторлы моторлы автомобильдің тіркісін реттеу операциясын екі жұмыскер жүргізеді, олардың бірі қол бұрағыш арқылы иінді білікті айналдырып тұрады. Тіркісті реттеу барысында жылжымалы шамды алдын ала жұмыс объектісіне жақын жерге -борналастырып алып, қолдану керек.

18-билет

1) Жылжымалы құрамды ТБ мен жөндеуді жоспарлау

Жылжымалы құрамды ТБ мен жөндеуді жоспарлау автомбильдің нақты жүрген жолына байланысты техник ақпаратын талдау және өңдеу тобында жүргізіледі. Бір ай мен бір жұмыс күніне арналған баптау санының жоспарлық көрсеткіштері жоспарлау бөлімінде жасалады. ТБ мен жөндеу бойынша техник ТБ күнтізбелік жоспарын жасап, оны АКМ бас инженері бекітеді. ТБ мен жөндеу бойынша техник автомобильдің жүрген жолын зертету мен талдау негізінде механикпен келісіп автомобильдерді ТБ-1 және ТБ-2 жіберу туралы ТБ өткізуден 2-3 күн бұрын шешім қабылдайды.

Жұмыс жүргізілмес бұрын диагностикалау картасы (сәйкесінше Д-1 дәне Д-2) дайындалуы керек. Диагностикалау картасы жұмысты жоспарлау мен ескеру үшін өндіріс диспетчеріне жіберіледі.

2) Көлік техникасын техникалық жарату тиімділігінің кешендік көрсеткішін есептеу.

Жылжымалы құрамның жұмыс қабілетін сақтап отыру – автокөлік кәсіп орыны техникалық қызметінің негізгі міндеті болып табылады. Баптау және жөндеу жүйесі жұмысының тиімділігінің төмен болуының негізгі себептерін талдау, оларды екі топқа бөлуді негіздейді: объективтік себептер және ұйымдастырушылық себептер.

Объективтік себептер меншікті үлес, %

Запас бөлшектердің жоқтығы 4

Пайдалану жағдайлары 10

Парк жасы 18

Нашар өндірістік база 15

Басқа себептер (жұмыскердің жетіспеуі,жөндеудің

төменгі сапасы, автомобильдің төмен сенімділігі) 18

Барлығы 65

3) Көлік техникасына техникалық қызмет көрсетудің өндірістік жұмыс бағдарламасын құру

ТБ мен жөндеу учаскелері ақаулықтардың алдын алуға бағытталған кешенді профилактикалық жұмыстар жүргізуге, сондай-ақ оларды жоюға, автомобильдердің техникалық күйін қалыпты сақтауға және сенімді, қауіпсіз, тиімді пайдалануға арналған. ТБ түріне қарамастан бақылау-диагностикалық және реттеу, майлау және шиналық жұмыстар сәйкес технологиялық құрылғылармен жабдықталған жұмыс постыларында жүргізіледі, ал кешендік немесе мамандандырылған жұмыстарды АТБС (автомобильдерді техникалық баптау станциясы) өндірістік бағдарламасының көлеміне және жұмысты ұйымдастыру әдісіне байланысты жүргізеді.

Өндірістік база бойынша негізгі ұйымдастру шешімдерін оны жоспарлау мен қайта құруда қабылдайды. Бұл шешімдер мекеме жұмысының сапасына ұзақ мерзім бойы әсер етеді, сондықтан алдын ала АКМ ауданында көлік дамуын болжау жүргізіліп, мекемені кеңейтудің перспективалары қарастырылады.

Жалпы жобалық шешімдерді мекемелер мен кәсіпорындардың, өндіріс корпустарының, ғимараттардың, әкімшілік үйлердің бас жоспарында көрсетеді. Бас жоспар деп барлық ғимараттары, жылжымалы құрамдардың жолдары мен тұрақтары, көгалдандыру зоналары көрсетілген АКМ учаскесінің жоспардағы жер сызбасын айтады.

№ 19 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. ТБ мен жөндеу технологиялық процесі

Жылжымалы құрамды ТБ мен жөндеуді жоспарлау автомбильдің нақты жүрген жолына байланысты техник ақпаратын талдау және өңдеу тобында жүргізіледі. Бір ай мен бір жұмыс күніне арналған баптау санының жоспарлық көрсеткіштері жоспарлау бөлімінде жасалады. ТБ мен жөндеу бойынша техник ТБ күнтізбелік жоспарын жасап, оны АКМ бас инженері бекітеді. ТБ мен жөндеу бойынша техник автомобильдің жүрген жолын зертету мен талдау негізінде механикпен келісіп автомобильдерді ТБ-1 және ТБ-2 жіберу туралы ТБ өткізуден 2-3 күн бұрын шешім қабылдайды.

Жұмыс жүргізілмес бұрын диагностикалау картасы (сәйкесінше Д-1 дәне Д-2) дайындалуы керек. Диагностикалау картасы жұмысты жоспарлау мен ескеру үшін өндіріс диспетчеріне жіберіледі.

2. Көлік техникасына техникалық қызмет көрсету операциясының еңбек сыйымдылығын анықтау.

Автомобильді жөндеудің бастапқы және ақырғы операцияларына бөлшектеу мен құрастыру жұмыстары жатады. Күрделі жөндеудің жалпы еңбек сыйымдылығының 11% бөлшектеу процесі құрайды. Сапалы және мұқият бөлшектеу бөлшектердің сақталуын арттырып, әрі қарай атқарылатын операциялардың еңбек сыйымдылығын төмендетеді.

3. Көлік техникасының берілген саны мен пайдалану жағдайына лайықтап ТҚ және жөндеу әдісін таңдау.

Күнделікті баптау, ТБ-1, ТБ-2 және АБ зоналарының аудандарын автомобильдегі жұмыс постылары бойынша – габариттік сипаттамалардың саны мен өлшемдеріне байланысты күту орындары, автомобильдер арасындағы интервалдарды сақтай отырып ң орналастыру нормасына қарай анықтайды.

№ 20 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. Автокөлік мекемелерінің өндірістік зоналары мен бөлімдерін ұйымдастыру

Автомбильдерді жабық тұрақтарда сақтаған кезде АКМ ең көп ауданын жылжымалы құрамды сақтау зонасы алады. Мұнда автомобильдер сменааралық уақытта қойылып, жүргізушілер дайындау-қорытынды уақытында күнделікті баптау бойынша жұмыстардың көптеген бөлігін өткізеді. Автомобильдерді ашық немесе жабық тұрақтарда сақтау АКМ өндірістік зоналарының барлық көлемінің өлшемдері мен шамасын анықтайды.

Жылжымалы құрамды сақтау зоналарын ашық немесе жабық тұрақтарда орналастыру АКМ басқа да бөлімдерінің жұмыстарын ұйымдастыруға өз әсерін тигізеді. Егер автомобильдер жабық тұрақтарда сақталса, онда ТБ мен жөндеуді күту зоналары қарастырылмайды.

Сақтау зонасымен өте тығыз байланыста болатын бөлім механикаландырылған жұмыстар басқармасы. Сондықтан оларды сақтау зонасымен қатар орналастырады.

ТБ-1, ТБ-2 және АБ опреациялары жұмыстық постыларда өткізіледі; автомобильдер зонаға өз жүрісімен келеді. Өндірістік аудандарды азайту үшін көбінесе ТБ- және ТБ-2, сондай-ақ ТБ-2 және АБ зоналарын бір бөлмеге орналастырады.

Өндірістік бөлімшелердің аудандарына олардың қызметіне байланысты жұмыс орындарын орналастырады, мысалы, автомобильден ағытылған агрегаттар мен бөлшектерді жөндеу, немесе автомобильдің өзінде жұмыстар жүргізу.

Қойма шаруашылығын ұйымдастыруға аса назар аударылады.

Мекеме бөлмелерінің жеке тобын қосалқы техникалық бөлмелер құрайды (қазандықтар, компрессорлар, насостар және т.б.).

Сақтау зоналарының ауданын гаражішілік жолдардың саны мен өлшемдерінің габариттік сипаттамаларына байланысты жоспарлау шешімі бойынша анықтайды.

Күнделікті баптау, ТБ-1, ТБ-2 және АБ зоналарының аудандарын автомобильдегі жұмыс постылары бойынша – габариттік сипаттамалардың саны мен өлшемдеріне байланысты күту орындары, автомобильдер арасындағы интервалдарды сақтай отырып ң орналастыру нормасына қарай анықтайды.

Өндірістік бөлімдердің жұмыс орындарын қазіргі кезеңгі технологиялық құрылғылармен, саймандармен жабдықтайды. Жөнделетін агрегаттарды, тораптарды, бөлшектерді, материалдарды және технологиялық құрылғыларды орналастыру үшін ұйымдастырылған жабдықтар қажет.

Құрылғыларды орналастыру кезінде оған жұмыскерлердің келуін, жөндеу қоры мен материалдардың берілу мүмкіндігін, сондай-ақ жұмыс орнының талап етілетін жарықтандырылуын және т.б. еңбек шарттарын ескереді.

Сондықтан құрылғыларды орналастыруға қажет өндірістік аудан жоспардағы құрылғы ауданынан бірнеше есе артық болып келеді де, арту деңгейі құрылғының қызметі мен типіне байланысты болады. Бұл құрылғыларды орналастыру тығыздығы коэффициентімен ескеріледі.

Автомобильде жұмыс жүргізілетін учаскелерде аудан автомобиль ауданымен және құрылғы ауданымен анықталады.

Өндірістік бөлімдердің жалпы ауданын құрылғыларды орналастыруға қажет аудан мен жұмыс постылары ауданының қосындысынан алады.

Жұмыс орнын ұйымдастыру үшін қажет аудан әртүрлі, өйткені әрбір өндірістік бөлімшелер үшін жұмыс орны әрқлай болып келеді.

Норматив бойынша бір жұмыскерге арналған минимальды аудан 4,5 м² кем болмауы керек.

2. Жабдық іріктеу және оны көлік кәсіпорнының әр түрлі цехына, аймағына, бекетіне және учаскесіне жайғастыру жоспарламасын жасау.

3. Көлік техникасына техникалық күтім зонасында жұмысшы санын есептеу.

Чиисленность вспомогательных рабочих определяется по выражению:

(13)

где –общая численность штатных рабочих, чел.;

–нормативный коэффициент численности вспомогательных рабочих, %

№ 21 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. Автокөлік мекемелерінің өндірістік зоналары мен бөлімдерін ұйымдастыру

Технологиялық құрылғыларды таңдау

Автомбильдерді жабық тұрақтарда сақтаған кезде АКМ ең көп ауданын жылжымалы құрамды сақтау зонасы алады. Мұнда автомобильдер сменааралық уақытта қойылып, жүргізушілер дайындау-қорытынды уақытында күнделікті баптау бойынша жұмыстардың көптеген бөлігін өткізеді. Автомобильдерді ашық немесе жабық тұрақтарда сақтау АКМ өндірістік зоналарының барлық көлемінің өлшемдері мен шамасын анықтайды.

Жылжымалы құрамды сақтау зоналарын ашық немесе жабық тұрақтарда орналастыру АКМ басқа да бөлімдерінің жұмыстарын ұйымдастыруға өз әсерін тигізеді. Егер автомобильдер жабық тұрақтарда сақталса, онда ТБ мен жөндеуді күту зоналары қарастырылмайды.

Сақтау зонасымен өте тығыз байланыста болатын бөлім механикаландырылған жұмыстар басқармасы. Сондықтан оларды сақтау зонасымен қатар орналастырады.

ТБ-1, ТБ-2 және АБ опреациялары жұмыстық постыларда өткізіледі; автомобильдер зонаға өз жүрісімен келеді. Өндірістік аудандарды азайту үшін көбінесе ТБ- және ТБ-2, сондай-ақ ТБ-2 және АБ зоналарын бір бөлмеге орналастырады.

Өндірістік бөлімшелердің аудандарына олардың қызметіне байланысты жұмыс орындарын орналастырады, мысалы, автомобильден ағытылған агрегаттар мен бөлшектерді жөндеу, немесе автомобильдің өзінде жұмыстар жүргізу.

Қойма шаруашылығын ұйымдастыруға аса назар аударылады.

Мекеме бөлмелерінің жеке тобын қосалқы техникалық бөлмелер құрайды (қазандықтар, компрессорлар, насостар және т.б.).

Сақтау зоналарының ауданын гаражішілік жолдардың саны мен өлшемдерінің габариттік сипаттамаларына байланысты жоспарлау шешімі бойынша анықтайды.

Күнделікті баптау, ТБ-1, ТБ-2 және АБ зоналарының аудандарын автомобильдегі жұмыс постылары бойынша – габариттік сипаттамалардың саны мен өлшемдеріне байланысты күту орындары, автомобильдер арасындағы интервалдарды сақтай отырып ң орналастыру нормасына қарай анықтайды.

Өндірістік бөлімдердің жұмыс орындарын қазіргі кезеңгі технологиялық құрылғылармен, саймандармен жабдықтайды. Жөнделетін агрегаттарды, тораптарды, бөлшектерді, материалдарды және технологиялық құрылғыларды орналастыру үшін ұйымдастырылған жабдықтар қажет.

Құрылғыларды орналастыру кезінде оған жұмыскерлердің келуін, жөндеу қоры мен материалдардың берілу мүмкіндігін, сондай-ақ жұмыс орнының талап етілетін жарықтандырылуын және т.б. еңбек шарттарын ескереді.

Сондықтан құрылғыларды орналастыруға қажет өндірістік аудан жоспардағы құрылғы ауданынан бірнеше есе артық болып келеді де, арту деңгейі құрылғының қызметі мен типіне байланысты болады. Бұл құрылғыларды орналастыру тығыздығы коэффициентімен ескеріледі.

Автомобильде жұмыс жүргізілетін учаскелерде аудан автомобиль ауданымен және құрылғы ауданымен анықталады.

Өндірістік бөлімдердің жалпы ауданын құрылғыларды орналастыруға қажет аудан мен жұмыс постылары ауданының қосындысынан алады.

Жұмыс орнын ұйымдастыру үшін қажет аудан әртүрлі, өйткені әрбір өндірістік бөлімшелер үшін жұмыс орны әрқлай болып келеді.

Норматив бойынша бір жұмыскерге арналған минимальды аудан 4,5 м² кем болмауы керек.

2 Көлік техникасына техникалық қызмет көрсетудің өндірістік жұмыс бағдарламасын құру

3. . Көлік техникасына ағымды жөндеу зонасында жұмысшы санын есептеу.

№ 22 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. АТК техникалық қызметінің негізгі міндеттері.

Техникалық қызмет міндеттеріне мыналар жатады:

1. Ұйымдастыру және басқару бағытында – техникалық баптау зоналарының ырғақты жұмысын қамтамасыз ету үшін автомобильдерге техникалық баптау жасау жоспарын дайындау.

Осы мақсатпен мына шаралар жүзеге асырылады:

• жылжымалы құрамның техникалық баптау мен күрделі жөндеу жүйесіне енгізудің жылдық, кварталдық, айлық жоспарлары дайындалады.

• жұмыс сапасын көтеру және жылжымалы құрамның техникалық баптау және жөндеу зоналарында бос тұрып қалу уақытының ұзақтылығын қысқарту мақсаттарымен қызмет етудің технологиялық процесі мен ұйымдастырылуын жетілдіру.

• пайдалану барысында автомобильдердің сынып қалмай жұмыс істеуін қамтамасыз ету, оның ішінде қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін механизмдер мен агрегаттардың ақаусыз болуын қамтамасыз ету шараларын жүргізеді,

• жүргізушілердің техникалық дайындығын жетілдіру.

• техникалық баптау және жөндеу жұмыстарының сапасын үздіксіз басқару.

Технология бағытында мына шаралар жүзеге асырылады:

• жылжымалы құрамға техникалық баптау жасаудың технологиялық процесін бекіту және оны жетілдіру

• өндірістік процесстерді механикаландыру мен автоматтандыру жаңа құралдарын енгізу және олардың тиімді жұмысын қамтамасыз ету.

Техникалық баптау мен жөндеу жүйесінің жұмысын материалдық-техникалық жабдықтауды ұйымдастыру және жүзеге асыру.

2. Автомобильдің негізгі пайдаланушылық қасиеттері

Автомобильдің негізгі пайдаланушылық қасиеті қозғалыспен байланысты. Олар жүйелердің, тораптардың және агрегаттардың параметрлерімен, және шығу сипаттамаларымен анықталады. Бұл параметрлердің деңгейі конструкциялау және өндіру процесінде қамтамасыз етіледі де, пайдалану кезінде автомбильдің техникалық күйіне тәуелді болады.

3. Көлік техникасына техникалық күтім жұмысын ұйымдастыру әдісін таңдау

Техникалық баптау дегеніміз сынудың болдырмауды және бөлшектердің тозуын төмендетуді, яғни оның алдын-алуды қамтамасыз ететін операциялар жиынтығы.

Барлық шараларды толығымен сақтағанның өзінде автомобиль бөлшектері тозып, олардың жұмыс істеу қабілеттіліктерін қалпына келтіруді немесе жөндеуді қажет етеді. Ендеше, жөндеу дегеніміз автомобильдің техникалық күйін қалпына келтіруге бағытталған техникалық іс-әрекеттің жиынтығы.

ТБ мен жөндеудің келесі түрлері бар: КЖ – күнделікті жөндеу, ол ең алдымен жолға шығу мен одан келген кездегі автомобиль күйін тексеруге бағытталған.

ТБ-1 – бірінші техникалық баптау, 3-5 мың км жүргеннен кейін жасалады. ТБ-2 – екінші техникалық баптау, 10-15 мың км жүргеннен кейін жасалады. МБ – мерзімдік баптау, көктем мен күзде жүргізіледі. КЖ – күнделікті жөндеу, автомобильдің техникалық күйін қалпына келтіруге бағытталған.

№ 23 ЕМТИХАН БИЛЕТІ