8. Секталар жөнінде түсінік, олардың түрлері. Секталардың адамдарды өзіне тартуы, ұйымдарына мүше қылып алу әдістері және секталардың ықпалынан құтылу жолдары қандай.

Әлеуметтанушылар әлі күнге дейін «секта» сөзінің анықтамасын таба алмай келеді. Кейбір теолог ғалымдар оны Жазмыштан (Писание) үзіліп алынған немесе кеңінен таралып мойындалмаған діни топ ретінде таниды. «Секта» сөзі бүгінгі күнде көбінесе «өлім» сөзінің синонимі ретінде қолданылады. Әлемдегі ең қауіпті 9 сектаның тізімін ұсынып отырмыз.

1. Сатья Саи Баба сектасы

2. «Храм Народов» (Халықтар шіркеуі) сектасы.

3. «Аум Синрике» сектасы

4. «Врата рая» (Жұмақ қақпасы-Heaven’s Gate)-1975 жылы АҚШ-та Маршалл 5. Мэнсон сектасы.

6. Бхагавана Шри Раджниш (Ошо) сектасы.

7. «Орден Храма Солнца» (Күн Шіркеуінің Ордені) –кейбір БАҚ-ы, мысалы

8. Raeliano сектасы – Фрвнцияда өткен ғасырдың 70 жылдарда пайда болды. Негізін

9. Но-но-Напа («гүл ілімі»)

Енді осы ағымдар қарапайым адамдарды қандай айла-әдістермен еліктіретініне тоқталайық:

Бірін­ші­ден, жаңадан қабылданған "шә­кірт" ұйым мүшелерінің психо­ло­­­гиялық қысымына ұшырайды. Ол осы жерде дәстүрден тыс діни ағ­ым­дардың "махаббатына бөле­не­ді". "Құдай сені жақсы көреді, сен асқақ арман-мақсаттарды бағын­дыратын таңдаулылардың бірісің. Бізден басқа әлемнің барлығы кү­нәға белшесінен батуда" деген си­яқты әпсананы құлағына құяды. Нә­тижесінде, судай жаңа діни ағ­ым­дардың осы "бақытты от­ба­сының" бір мүшесіне айналуға де­ген құштарлығы күшейе түседі. Топ­тасып ән шырқау, бір-бірімен төс қағыстырып құшақтасу, мадақ­тау сияқты кішкентай балаларды алдайтын тәсілдердің барлығы ұйымда кеңінен қолданылады.

Екіншіден, дәстүрден тыс діни ағымдар мүшелері қоршаған ор­тасынан іргесін аулақ салып, өз бе­тінше бөлек өмір кешеді. Ал ұй­ы­мнан тысқары әлемнен қол үзген адам уақыт өте келе "ұстазының" айтқандарының анық-қанығына ой жүгірту, оны шынайы өмірмен салыстыру мүмкіндігінен айыры­ла­тыны түсінікті жәйт.

Үшіншіден, қауіпті діни ұй­ым­дарда мүшелерінің ойлау қабілетін тежейтін түрлі әдістемелер қол­данысқа ие. Мәселен, бір сарынды әндерді жиі шырқату, бір қи­мыл­дарды үнемі қайталатудың ақыры адамды психологиялық тәуелді­лікке ұрындырады.

Төртіншіден, "от­ба­сында құпия болмау керек" де­ген­ді желеу еткен "ұстаз" "шәкіртіне" жасаған күнәларын мойындатып, арылуға "көмектеседі". Ішкі сыр­ла­рын жайып салғаннан кейін өзін күнәһар жан ретінде сезінген "шәкірттің" бойында қорқыныш, үрей күшейе түседі.

Бесіншіден, "рухани тұрғыда шы­нығу" үшін ұйқыдан бас тарт­қандар мадақталады. Тоя тамақ­тан­бау рухани тұрғыда жетілуге көмектесетін диета деп саналады. Сондай-ақ, ұйымға жаңадан қо­сыл­ған жандардың оңашада ой қо­рытуына мүмкіндік бермеу үшін ұй­ымның өзге мүшелері оны еш­­қашан жалғыз қалдырмайды. Осы­лайша, дәстүрден тыс діни ұйым санатына қосылған жан аз уақыт ішінде ой-санасы өзгерген, мүлде басқа кейіптегі адамға айналады.

Адам осындай жағдайда бұ­рын-соңды тәжірибесінде кездес­пе­ген мәселемен бетпе-бет келеді. Соған орай, оны шешудің сенімді құралдарынан да бейхабар болады. Аталған мәселеге қарсы тиімді кү­ресудің саналы түрде жасалған мә­дени тетіктері де қалыптаспаған. Сол себепті көптеген мәселені ше­шу үшін арнайы мемлекеттік бағ­дарлама қабылдап, жүзеге асыру қажет. Оған төмендегі бағыттағы қызметтерді енгізген абзал:

- біріншіден, теріс пиғылды діни ұйымға кірген адамдарға психо­логиялық ықпал ету және олардың санасын арбау бойынша медико-психологиялық зерттеулер ұйым­дас­­­­тыру. Зардап шеккендерді емдеу және сауықтыру әдістерін, диагностикалық және психо­ло­гия­лық әрекет әдістерін жасау. Теріс пиғылды діни ұйымдардың ық­па­лына түскен адамдарға, сондай-ақ олардың отбасы мүшелеріне пси­хологиялық, дәрігерлік көмек ұй­ым­дастыру. Психологиялық қа­у­­іп­сіздік туралы мемлекеттік заңды әз­ір­леу үшін медико-пси­холо­гия­лық негіздеме дайындау;

- екіншіден, мемлекеттік құры­лым­дар және діни ұйымдардың қа­рым-қатынасын үйлестіретін те­тіктер жасау және жүзеге асыру. Ір­іткі салушы культтердің әре­ке­тінен зардап шеккен азаматтарды қорғау бойынша заң, құқық қор­ғау, сот органдары және діни ұй­ым­дармен жұмыс жөніндегі ар­найы құрылымдардың қызметін үйлестіруді қамтамасыз ету;

- үшіншіден, балалар мен жас­тар­дың зайырлы білім алу құ­­қы­ғын бұзбайтын және шектемейтін тұрғыда рухани тәрбие беретін бағдарламалар жасау және оларды бірізділікпен жүзеге асыру;

- төртіншіден, азаматтарға теріс пиғылды діни ағымдардың жағым­сыз салдарын ескерту және сау­ық­тыруда әлеуметтік, әлеуметтік-пси­хологиялық және рухани-педагогикалық шаралар жүйесін айқындау.