21. Үш өлшемді құрылулар. Координат жүйелері. Деңгей және биіктік.

AutoCAD жүйесі примитивтерді үш өлшемдік кеңістіктің кез келген жазықтығында құруы мүмкін. Осыдан басқа, AutoCAD жүйесінде объектілердің үш өлшемді модельдерінің құрылуын орындауға мүмкіндік беретін кеңістік примитивтердің (беттер, денелер және т.б.) үлкен жиыны бар.

XY жазықтығы әлемдік координаталар жүйесінен (ӘКЖ) графикалық экранның жазықтығымен сәйкес келеді. ӘКЖ-ның үшінші осі (Z-осі) экранға перпендикуляр орналасқан және экраннан бізге қарай бағытталған. Әлемдік координаттар жүйесінің белгісі ретінде координат осьтердің басында тік төртбұрыш орналасқан. Барлық қалған координаталар жүйелері тұтінушы координаталар жүйелері деп аталады (ТКЖ).

Құрулардың негізгі XY жазықтығы Z= 0 деңгейімен. Объекті жаңа жазықтыққа алып баруға болады (мысалы Z осімен 250 мм жоғарырақ PROPERTIES командасын қолданып). Примитивтердің тағы бір сипаттамасын өзгертуге болады — биіктігін. AutoCAD жүйесінде биіктігі деп Z осі бойымен алынған объектің жуандығы түсініледі.

Координаталар жүйесі XY ӘКЖ жазықтығына паралельді емес кез келген басқа жазықтықтарды құру үшін UCS (ТКЖ) командасы қолданылады. Әлемдік координаталар жүйеден өзгеше тұтінушы координаталар жүйелері деп аталады. Тұтінушы координаталар жүйелеріне ат беруге болады. UCS (ТКЖ) командасы жаңа координаталар жүйеге басын және жаңа X, Y осьтерінің бағытын беруге рұқсат етеді. Осы командаға екі аспаптар тақтасы сай болады: UCS (ТКЖ) және UCS II (ТКЖ-2).UCS (ТКЖ) аспаптар тақтасында UCS (ТКЖ) командаланың әртүрлі варианттарына сай болатын шертпелер жиналған: - UCS (ТКЖ) команданы опцияларың автоматты түрде таңдаусыз орындайды (одан әрі оларды тұтінушы береді); - аталған координаталар жүйелерін басқаруға арналған UCS (ТКЖ) сұқбат терезесін шақырады; — алдындағы ТКЖ қалпына келтіреді; — ӘКЖ қалпына келтіреді; — объектімен ТКЖ қондырады; — үш өлшемді дененің таңдалған қырымен ТКЖ бірлестіреді; — XY жазықтығымен жаңа координаталар жүйесін экранға (көрініске) паралель қондырады; - координаталар жүйе басын тасымалдау жолмен жаңа ТКЖ-ны қондырады; — жаңа Z осінің оң аралығында нүктені көрсету жолмен ТКЖ-ны қондырады; — жаңа ТКЖ-ны үш нүкте көмегімен қондырады (координаталар басын және Х\\ К осьтерінің бағыттарын); — ағымдағы ТКЖ-ны Х осіне қатысты айнала бұрылуды орындайды; — ағымдағы ТКЖ-ны Y осіне қатысты айнала бұрылуды орындайды; — ағымдағы ТКЖ-ны Z осіне қатысты айнала бұрылуды орындайды; — ағымдағы ТКЖ-ны таңдалған көріністі экранға қолданады.U CS II (ТКЖ-2) атанған координаталар жүйелердің ашылушы тізімінен басқа екі шертпе бар, бірінші UCS (ТКЖ) тақтасына кірді, ал екінші ( )координаталар осьтердің бағыттарын алмастырмай ағымдағы ТКЖ басын басқа нүктеге ауыстыруға рұқсат етеді. шертпесі UCS (ТКЖ) командасымен емес, UCS (ТКЖ) сұқбат терезені ашатын UCSMAN командасымен байланысты(56 сурет).Сұқбат терезеде үш қосымша бар: Named UCSs (аталған ТКЖ-лар), Orthographic UCSs (ортогональды ТКЖ-лар) және Settings (режимдер). Named UCSs қосымшасы аталған ТКЖ тізімін көруге рұқсат етеді және Set Current (орнату) шертпесі олардан кез келгенін қондырады. Details шертпесі белгіленген ТКЖ сипаттамаларымен UCS Details сұқбат терезесін ашады.Orthographic UCSs (ортогональды ТКЖ) қосымшасы негізгі ортогональды ТКЖ жұмыс істеу үшін арналған. Depth (тереңдік) параметрін бергенде ағымдағы ортогональды ТКЖ жазықтығын Z осі бойымен қосымша басқаша орналастыруға рұқсат етеді.

UCS (ТКЖ) сұқбат терезенің Settings (режимдер) қосымшасында екі аймағы болады. UCS Icon settings (ТКЖ пиктограммаларының режимдері) аймағында үш жалауша бар: On (қосу)— ТКЖ пиктограммасын қосады; Display at UCS origin point (ТКЖ басында)— пиктограмманы графикалық экранның сол төменгі бұрышынан координаталардың бас нүктесіне апарады (егер 0,0,0 нүкте осы экранда көрінсе);

Блок3