77.Контрацепцияның тосқауыл әдістері. Әсер ету механизмі. Көрсеткіштер мен қарсы көрсеткіштер, жанама әсерлері. Қолдану әдістері .

Тоскауылдык контрацепция сперматозоидтардын цервикальды канал мен жатыр куысына енуине кедерги болуга негизделген.

Турлери:

механикалык( мойындык колпактар, кынаптык диафрагмалар, мушекаптар)

Химиялык( спермицидтер)

Асер ету механизми: сперманын цервикальды каналга жане жатыр куысына тусуине механикалык кедерги болады.

Мушекап- латексти резинадан жасалады жане ерлерде эрекция кезинде колданылады.

мүше қаптар тиімді, қауіпті емес және салыстырмалы арзан, ЖЖЖС – дан сақтайтын жеке әдіс. Оны басқа контрацепция әдістерінде ЖЖЖС – дан сақтануға қосымша әдіс ретінде қолданады. Бұл әдіс егер серіктер әр жыныстық қатынас кезінде қолданса.

Тиімділігі келесі фактрларға байланысты болады:

• Серіктер жасы (жасы үлкен серіктерде фертильділік төмендейді).

• Жүкті болуды ескерту немесе жанұяны жоспарлауды кейінге қалдыру. Серіктердің жоғары деңгейдегі білімділігі. Жүктілік болу жиілігі 1 жылда 100 әйел ішінен 5-10 жағдай кездеседі.

• Жыныс жолдары арқылы берілетін аурулар. Латексті мүшеқаптар ауа, су және микроорганизмдерді өткізбейді. Сондықтан ЖЖЖС – дан сақтайды. Ал, басқа материалдардан жасалынған мүшеқаптар мұндай қасиет көрсетпейді, келесі қоздырғыштармен шақырылатын ауруларды өршітеді.

• Жатыр мойнының карциномасы. Ұрықтануды болдырмайтын барьерлік заттар жатыр мойнын онкологиялық аурулардың дамуын тудыратын себептерден сақтайды. Бірақ мүше қаптар жатыр мойнының дисплазиясын тудыруы мүмкін.

Кынаптык мушекап- жыныстык катынастан алдын кынапк кумбезине кигизиледи.

Кынаптык диафрагмалар- синтетикалык материалдардан немесе резинадан жасалады. Олар томпайган калпакшалар жиектери тыгыз валик. Кынаптык диафрагма кынап кабыргаларымен тыгыз байланысып турады. Жыныстык катынастан сон 10-12 саг сон алып, жуып кайнаган суда ондеп, таза суга салып кояды, кейин тагы колдану ушин. Эффективтилиги 90-95%.

Мойындык калпакшалар- сперматозоидтардын цервикальды канал мен жатыр куысына енуине кедерги болады. Жыныстык катынастан алдын кигизилип, жыныстык катынастан сон 6 саг ишинде алынып тасталынады.

Спермицидтер- химиялык контрацептивтер.

Асер ету механизми: Казирги кездеги спермицидтер еки компоненттен турады.: химиялык заттан жане негизинен. Химиялык заты сперматозоидты олтиреди, негизи спермицидтин кынап ишинде таралуын камтамасыз етеди ол жатыр мойнын каптайды. Активти заты- нон-оксилон-9.

Спермицидтер келеси формада кездеседи:

• Желе- диафрагмалар мен цервикальды калпакшалармен бирге колданса асери 6 сагатка жетеди. Кынапка енгизген сон бирден асер етеди.

• Пены – енгизген сон бирден асер етеди, асер ету узактыгы 1 саг жуык. Аэрозоль ушин арнайы контейнер керек.

• Таящие свечки – енгизген сон 10-15 мин сон асер етеди, асер ету узактыгы 1 саг аспайды

• Растворимые пленки - енгизген сон 10-15 мин сон асер етеди, асер ету узактыгы 1 саг аспайды.

Карсы корсеткиштер:

• Латекс пен спермицидке аллергия болса

• Кынап пен жатыр тсип кетуи кынаптын даму акаулары

• Жатыр мойны деформациялары

• Анамнезинде токсикалык шок синдромы болса

• Жыныс мушелеринин кабыну аурулары болса

Жанама асерлери оте аз:

• Жыныстык катынас кезинде дискомфорт

• Жыныс мушелерине жергиликти титиркендиргиш асер етип, аллергия даытуы мумкин.

Тоскауылдык контрацепция адиси СПИД, ар турли жыныстык жолмен берилетин аурулардан сактайды.