- •Педагогика тарихының әдіснамалық негіздері және басқа ғылымдармен байланысы.
- •Көне дүниедегі мектеп және тәрбие.
- •Ертедегі Шығыстың өркениеті жағдайындағы
- •2. Ертедегі Грециядағы тәрбие жүйесі.
- •3. Ертедегі Грецияда педагогикалық
- •4. Ертедегі Римде тәрбие мен педагогикалық
- •Еуропалық орта ғасыр әдебиеті
- •Қазақ даласының орта ғасырдағы ғұламаларының педагогикалық идеялары.
- •Жүсіп Баласағұни.
- •Махмұт Қашғари.
- •Қазақ хандығының құрылуы
- •Ян Амос Коменскийдің педагогикалық қызметі мен теориясы. (1592-1670жж).
- •Я.А.Коменскийдің қысқаша ғұмырнамалық деректері.
- •Я.А.Коменскийдің көзқарасының қалыптасуы.
- •Табиғатқа сәйкес тәрбиелеу қағидасы.
- •4. Жас кезеңдері. Мектеп жүйесі және оқытудың мазмұны.
- •5. Я.А.Коменский оқыту теориясы туралы.
- •6. Я.А.Коменский тәрбие мәселелері туралы.
- •7. Я.А.Коменскийдің педагогикалық теорияның маңызы.
- •Ескі тәрбие жүйесін сынау.
- •3. Жас кезеңдері туралы.
- •4. Руссоның педагогикалық теориясының маңызы.
- •Иоганн Генрих Песталоццидің педагогикалық теориясы
- •И.Г.Песталоццидің педагогикалық қызметі.
- •Тәрбиенің мақсаты мен міндеттері туралы.
- •Дидактика негіздері элементарлық білім беру теориясы.
- •Песталоццидің педагогикалық теориясының маңызы
- •Адольф Дистервегтің педагогикалық қызметі мен теориясы
- •Дистервегтің педагогикалық қызметі мен ғұмырнамалық деректері.
- •Дистервегтің педагогикалық жүйесінің негізгі қағидалары.
- •Дистервег еңбектеріндегі дидактика мәселелері.
- •Дистервегтің педагогикалық жүйесінің маңызы.
- •Джон Локктың педагогикалық теориясы.
- •Саяси-әлеуметтік және философиялық дүниетанымы.
- •Локктың педагогикалық көзқарастары.
- •Француз материалистері мен ағартушыларының педагогикалық көзқарастары
- •Француз материалистерінің философиялық
- •Клод Андриан Гельвецийдің педагогикалық идеялары.
- •Дени Дидроның педагогикалық идеясы.
- •Дени Дидроның педагогикалық идеялары
- •Ресейде тәрбие, мектеп және педагогикалық ой-пікірдің дамуы. (ерте кезден бастап хүііі ғасырға дейін) Киев және Москва мемлекеттерінде балаларды
- •Украина мен Белоруссиядағы туысқандық мектептер.
- •Хүіі ғасырда Ресейде ағарту ісінің дамуы.
- •Декабристердің Ресейдегі педагогикалық
- •М.В.Ломоносов пен а.Н.Радищевтің педагогикалық ой-пікірлері
- •М.В.Ломоносовтың Ресейде ағарту ісі мен педагогикалық
- •Москва университеті және оның мектеп пен педагогикалық ой-аікірдің дамуына ықпалы.
- •В.Г.Белинский мен а.И.Герценнің педагогикалық теориясы. В.Г.Белинскийдің педагогикалық көзқарастары.
- •А.И.Герценнің педагогикалық көзқарастары.
- •А.Н.Радищевтің педагогикалық көзқарастары.
- •К.Д.Ушинский – орыстың ұлы классик-педагогы
- •К.Д.Ушинскийдің өмірі мен педагогикалық қызметі.
- •Тәрбиенің халықтық идеясы туралы.
- •Адамгершілікке тәрбиелеудің жолдары мен тәсілдері.
- •Оқытудың дидактикалық негіздері.
- •Мұғалімнің жеке басының үлгісі.
- •К.Д.Ушинскийдің педагогикалық мұрасы және оның басқа халықтардың алдыңғы қатарлы педагогтарына әсері.
- •Л.Н.Толстойдың педагогикалық қызметі мен көзқарасы.
- •Л.Н.Толстойдың педагогикалық қызметі.
- •Л.Н.Толстойдың педагогикалық көзқарасы.
- •Л.Н.Толстой дидактиканың мәселелері.
- •В.А.Сухомлинскийдің педагогикалық идеясы
- •В.А.Сухомлинскийдің педагогикалық идеясы
- •Н.И.Пироговтың педагогикалық қызметімен көзқарастары.
- •Хіх ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық-педагогикалық қозғалысқа жалпы сипаттама.
- •Н.И.Пироговтың педагогикалық көзқарастары.
- •Тәрбие мақсаты және мектеп жүйесі.
- •Пирогов ұсынған мектеп жүйесінің жобасы.
- •А.С.Макаренконың өмірі мен педагогикалық қызметі.
- •А.С.Макаренко тәрбие мәселесі туралы.
- •А.С.Макаренконың ұжым туралы ілімі.
- •Ұжымның даму кезеңдері.
- •А.С.Макаренко еңбектеріндегі психология мәселелері.
- •Жанұя тәрбиесі туралы.
- •А.С.Макаренко және қазіргі заман.
- •1917-1941 Ж.Ж.Кеңес мектебі мен педагогикасы. Мектептің революциялық қайта құрылуы және алғашқы қадамдары.
- •Мектептегі білім беру жүйесінің дамуы.
- •Жалпыға бірдей міндетті бастауыш білім беруді жүзеге асыру.
- •Мектеп туралы қаулылар.
- •Кеңестік педагогиканың қалыптасуы мен дамуы.
- •1941-1970 Жж. Кеңес мектебі мен педагогикасы. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы мектеп және педагогика.
- •Ұлы Отан соғысынан кейінгі жылдардағы мектеп және педагогика (1946-1958 ж.Ж)
- •Жалпыға бірдей орта білім беруді жүзеге асыру.
- •Білім беру мазмұнын жетілдіру мен оқытудың белсенді әдістерінің дамуы.
- •Отандық ғалымдардың ғылыми-педагогикалық зерттеулерінің негізгі бағыттары.
- •1980-1991 Ж.Ж. Кеңес мектебі мен педагогикасы.
- •Жалпы білім беретін және кәсіби мектеп реформасының негізгі бағыттары.
- •Білім берудің жаңа сипаты мен түрлері.
- •Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық идеясы мен ағартушылық қызметі.
- •Абай Құнанбаевтың педагогикалық көзқарасы.
- •Ш.Уәлихановтың қазақ халқының салт-дәстүрлерi туралы ой-пiкiрлерi (1835-1865).
- •Ы.Алтынсариннiң тәлiмдiк мұралары (1841-1889).
- •Қазақ этнопедагогикасы жөнiндегi а.Құнанбаевтың (1845-1904) көзқарастары.
- •Негізгі әдебиеттер:
- •Ұлт ұстаздары ы. Алтынсарин мен а. Байтұрсынұлы мектеп оқушыларына кезінде Ленинді дәріптегеннен артық ұлықталуы тиіс
- •А. Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі
- •Жүсіпбек Аймауытов (1989-1931)
- •Мағжан Жұмабаев
- •Мағжан Жұмабаевтің шығармаларындағы тақырыптық идеялық негізі
- •Шәкәрім Құдайбердиев
- •Шәкәрім Құдайбердіұлы
А.Н.Радищевтің педагогикалық көзқарастары.
(1749-1802)
Орыс халықының дарынды ұлы, өз отанының жалынды патриоты А.Н.Радищев орыстың революциялық ағартушылық ой-пікірдің негізін салушы болып табылады. Негізгі философиялық мәселелерді Радищев материализм тұрғысынан шеше білді. Барлық қоршаған дүние Радищевше, материалды. Адам табиғатында материалдан тыс ерекше рухтың болуы мүмкін емес. Өзінің шығармаларында ол революциялық жігермен патша үкіметіне ашу-ызамен қарсылық білдірді. Радищев сонымен қатар езілген халықтың өздерін қанап отырғандарға- патшаға және помещиктерге қарсы революциялық күрестің қажеттілігі мен заңдылығын дәлелдеді. Басы байлы шаруалардың қиын жағдайы туралы, олардың балаларын тәрбиелеудің қолайсыз көріністері туралы Радищевтің “Петербургтен Москваға саяхат” кітабында хабарлады. Бұл еңбекте Радищев шаруа балаларының көрген қиыншылығының ауыр жағдайын суреттеп берді.
Тәрбиенің мақсаты Радищев өз халқының бақыты үшін күресуге қабілетті және оны қанаушыларға жеккөрушілікпен қарайтын адамды – азаматты қалыптастыру деп есептеді. Өзінің “Отанының ұлы туралы әңгіме” деп аталатын еңбегінде Радищев тәрбиенің негізгі міндеті ең алдымен өз отанын сүйе білетін, өзін халқының мүддесі үшін күреске арнайтын, жоғары адамгершілікті адамды тәрбиелеу болып табылады деп жазды. Ол нағыз патриот дегеніміз тек ғана революционер, патша үкіметімен күреске дайын азаматты айтады.
Тәрбиенің алдына революциялық міндет “Отанның ұлын” қалыптастыруды ұсына отырып, Радищев патриотизмді түсінуде ресми патшалық педагогикадан түбірлі алшақтықты аңғартты. Сол уақытта үкімет мекемелерінде (кадет корпустарында, институттарында, мектептерде, тәрбие үйлерінде) балалардан патша өкіметі мен шіркеуге шын берілген қанауға негізделген құрылысты жақтайтын жалған патриоттарды даярлауға ұмтылды. Радищев шын патриотты тәрбиелеу туралы мәселе қойды. Шын мәнінде нағыз отанның ұлы шын жүректен жауыздық, жалғандық, хаюандық сияқты қасиеттерге жеккөрушілікпен қарайды және осы жағымсыз қасиеттерге қарсы күреседі.
Радищев орыс (Бецкой) және батысеуропалық педагогтарды (Руссо және басқалар) сынай отырып, олардың баланы қоршаған ортадан аластату туралы айтқан көзқарастарын сынға алды. Ол адам орта үшін дүниеге келеді, баланы ортасынан, шындық өмірден оқшаулау индвидуалистерді, тек ғана өз қара басының мүддесін ойлайтын, қоғамды өзгертуге қатысуға, идеялық күрескер болуға қабілетсіз адамдарды тәрбиелейді.
Радищев барлық балаларда дамуға және тәрбиелеуге табиғаттың берген қасиеттерінің болатындығын көрсете отырып, Радищев сонымен қатар жеке тұлғаның қалыптасуы оның табиғатымен анықталмайды, өмір сүрген ортасына, әлеуметтік жағдайларға байланысты деген пікір айтады. Оның Бецкойдан айырмашылығы ол қоғамды тәрбие арқылы өзгертуге болады демейді. Керісінше, тек ғана ақылды қоғамда тәрьиені дұрыс ұйымдастыруға болады деген тұжырым жасайды. Ол адам мінезі жалпы игілік іс-әрекетте қалыптасады, заңсыздыққа, қоғамдағы тәртіпке, адамдардың бойындағы жағымсыз қасиеттерге әруақытта қарсы тұру арқылы іске асады.
А.Н.Радищев қанаушыларға жеккөрушілікке, қарапайым халықтық бағыты үшін олармен күресуге жаңа, революциялық моральдық алғашқы бастаушы болды. Балалардың бойында отанына, халқына деген шынайы сүйіспеншілікті сіңірудің қажеттігін айта отырып, А.Н.Радищев дворяндарға тән отандық мәдениетке менсінбей қарауға, орынсыз француз тіліне еліктеуге қарсы болды. Ол нағыз патриот өз ана тілін жақсы білуі қажеттігін айтты.
ІІ Екатерина үкіметі Радищевтің шығармаларын қоғамнан жасыру үшін, адамдардың санасынан оның есімін өшіру үшін бар шараларды алуға мәжбүр болды. Бірақ патша үкіметіне революциялық күреске шақырған ұлы патриоттық ашулы үні алдыңғы қатарлы орыс адамдарына естілді. Үкімет тарапынан тыйым салынған оның шығармалары, қолжазба түрінде жасырын таратылды.
А.Н.Радищевтің Ресейде қоғамдық ой-пікірдің, педагогикалық теорияның, орыстың революциялық қозғалысының дамуында алатын орны ерекше.
