Лнкилоздаушы спондилоарт,)ит (Штрюмпель-Мари-Бехтерев ауруы)

Днкнлоздаушы спондилоартрит (АС) — омыртка бағанасынын бу- _ьіндарын (омырткзаралық, клбырға-омырткалык. сетізкөз-мыкындык) басым закымдап, анкилозына алып келетін буындардын жүйелі со- зылмалы кабыну ауруы.

Дурудын атауы грек тілі сөздерінін түбірлерінен күрастырылған: _апку[о5 - иілген, апкуіозіз - буындык беттердін бітісуі, зропсіііоз —

омырткд.

Анкилоздаушы спондилоартриттін алғашқы сүреттемесін XVII ғасыр- да жасаған ирландык дәрігер Бернар 0‘Коннор. Ол зираттын басында сегізкөз бен мықын сүйектері, 15 омыртқасы бір-бірімен және кзбыр- ғалармен бітісіп түтасталған адам канкасына тап болады.

Бүл ауруда омырткааралык буындардың анкилозы, сшшесмофит- тер және омырткд бағанасы сіңірлерінің кальцинозы пайда болады, сондыктан омыртқа бағанасының козғалысы күрт шектеледі. Омыртқ- алык буындармен катар шегтік буындар және кейбір ағзалар, мәселен жүрек, бүйрек, көз зақымдануы мүмкін.

Анкилоздаушы спондилоартрит - серонегативті, яғни РФ жоқ, артриттердің тобына жатады. Оның кездесу жиілігі 0,2%, ер кісілерде

3. 4 есе жиі байкхтады. Ауру көбіне жас шакта (15-30 жас аралыгында) басталады. ал 50 жастан кейін басталуы өте сирек.

Анкилоздаушы спондилоартритпен көбіне НЬА жүиесінін В,₇ антигенд.ері бар адамдар сырқаттанады. сондыктан НЬА В₂₇ антигенімен бірлескен ауру саналады.

Этиологиясы. Даму себептері белгісіз. Анкилоздаушы спондилоар- трит ген ерекшелігінен болуы мүмкін, өйткені наукдстардын көбінде НЬА В,₇ антигені анықталады, ал сау популяцияда онын саны 7%-дан аспайды.

Патогенезі. Анкилоздаушы спондилоартриттің даму механизмі толык анықталмаған. Басты патогенездік ерешелігі - бүл аурудын түкым қуалаута бейімдітігі. Түқьімға таралудың басты маркері - наукастар- дың 90-95% НЬА В₂₇ антигеннің табылуы.

Анки,тоздаушы спондилоартрит дамуындағы НЬА В,₇ антигеннін ролі турхты бірнеше болжамдар айтылуда.

1. Рецепторлык теория бойынша НЬА В,. антиген, рецептор тәрізді артритогенді микробтардын антигендерімен байланысады. НЬА Қ₇+микробтық антиген комплексі, НЬА В,₇ антигенге ие жасушалар мең тінді зақьімдайтын, цитотоксикалык лимфоциттердін түзілуіне септігін тигізеді-міс.

Бүл саладағы болжамдарға қарағанда анкилоздаушы спондилоар- триттің этиологиялық факторы КІеЬзіеІІа рпеитопіе болуы мүмкін, өйткең) науқастардың көбінде КІеЬйіеІІа рпеитопіе липополисахарид- ^ГеРіне антиденелер биік титрде аныкгалады. Қорытылуға аса төзімді ^^елетің клебсиелланын липогюлисахарндтері фагоциттердін ішінде ^Үзьідмаған күйінде үзак сақталады, сондыктан осыган карсы ^антиДенелердің түзьтуіне септігін тигізеді.

0. Бактериялык немесе өзге закылідағыш антиген НІ_А ж^йесініц белгіті бір молекуласымен байланысып НІА В,, ангигенге ұксас каси- еттерге иеленеді (молек\лалык мимикрия теориясы). Мүнлай к\рьі- лымдар цитогоксикалык. Т-лнмфоииттермен НЬА В^антигені ретіңде танылыи, осыған карсы аутопммундық реакцияны тугызады немесе ауруды дамьггатын пептидке карсы иммундық реакиияны тежеіші (им> мундык толеранттылык феномені).

1. НЬА В,. айырша бсзінде кеігбір микробтык антигендердін әсеріне артрптогенлік жаузп кайтаратын спеиификалык С08-Т лпмфоииттердін түзілуіне селтігш гигіз\і.

2. НЬА В., антнген. анкилоздаушы спондилоартриттік дамуына бейімдейтін (НЬА В.. мен тіркслген) геннің маркері ғана болуы мумкін.

Анкилоздаушы епондилоартриттің басты патоморфологиялық ерекшеліктері - сүйектердщ сіңір. буъін қабы, жалғаманын бекигін жерлерінің және омырткдаралык дискгердің фиброздық бөлігінін кабы- ңуы, яғни энтезопатиянын дамуы.

Энтезис - сіңірлердің, буын кабының, жалғамалардың сүйекке бекитін жері. Энтезопатия сегізкөз-мыкын буынында, омыргқаара- лық дисктердін баііламдык аппаратында, төстін түткасы мен денесінің қосьшысында, касаға симфизінде және жалғамалардың омыртқалар- дың кылқанды өсіндісіне. мықын сүйегінің кылкандарына. ортан жіліктін үршығына. тізе тобығына, бұғанаға, өкше сүйгіне бекіген жерлерінде дамиды. Өкше сүйгіне жалғамалардын бекіген жерлерінік қабын>ъі Ахитл тендинитінін немесе табан фасциитінін көрінісін береді. Сонымен катар ірі синовиялық буындардың буын кабы және буынішілік жплғамдларлың беюген жерлерінін қабьшуы тән,

Зақымданған буындар алдымен лимфоциттермен, макрофагтармен инфильтрацияланады, содан кейін фиброздык процесс тез дамып өрістейді. Кальципдін жиналуынан фиброздық тін біртіндеп каль- цийленеді және оссифпкацияланады. осыдан буындардын фиброздык және сүйектік анкплозы калыптасады, омыртқа жалгамалары кдтайып с\тіекке айналады. Жа'іғамалардың сүйекке айналуьі ~ бүл аурудын басты патоморфологиялык ерекшелігі. Анкилоздаушы спондилоарт- ритке ен алдымен қанканың осьтік кұрылымдарының зақымдануы тән: омыртқа бағанасының. сегізкөз-мыкын қосындысының.

Шеттік буындардын закымдануы бүл ауруда сиректеу байкдлады. Дисктердің сыртқы кабатынын оссификациясынан омырткалардын арасында көпірлер - синдесмофиттер тү^зыеді, осыдан омыртқа баға- насы бамбук таяғына үксайды. Жалғамдык аппараттың сүйектелуімен бірге омыртка денелерінде остеопороз процесі туындайды. Омырткд- лардьщ бір бірімен бітісуінен. остеопороздын косылуынан мьікты- лығы жойылған омыртка бағанасы болмашы жаракаттан сынуы мумкін. Шеттік буындардаи кебіне закьімданатын ^£'түбірлік“ буындар: уршык және иык буындары. Төс-бүғана. шықшыт буындары. касаға симфизі сирек зақымданады.

Клиникалык көрінісі. Ауру көбіне жас шақта басталады және ер кісілерде 3 есе жиі пайда болады. Онын 40 асқан шакта басталуы сирек кездеседі. Анкішозлаушы спондітлоартриітщ көрініеі омыртка

' _ганасынын закымданған аймагына тәуслді. Пропесс көбіне сакрои- °еиттен басталып, кейін біртіндеп төменнен жоғары карай омыртқа бгл кеуде. мойын аймағына таралады.

АУРУ біртіндеп баяу басталады. Аіғашкы кезде сегізкөз-бел аймаіы- ньін ауырсынуы мен сіресуі пайда болады. Ауырсыну үнемі мазалайды ^әне түннін жартысьі ауа. танга карай күшейеді. Бастапкы кезлерле _аҮ-ырғандык пен сіресу денені біраз кіімььадатьш, женіт жаттыгуларды яаісағаннан немесе ыстьік душтан кейін уакытша басылады.

Ауырсынуды басу үшін науқастар кеіііе түнгі үйқысынан оянып. хүрып жүруге мәжбүр болады. Сегізкөз-мықын буындары закымдан- _гаНДа бөксенін біресе он, біресе сол жартысы ауырады және ауырсыну бөксенін жүлгесіне, саннын артқы бетіне беріледі. Радикулнтке кара- _ғаНДа белдің ауыруы тыныканнан басылмайды. түннін жартысы ауа кушееді және қимылдаганнан кейін жеңілденеді.

Омыртқа-қабырғалық буындар қабынуынын а.тғашқы кездердегі керінісі кдбыргааралық невралгня немесе қабырғааралық миозмтке үксайды, ауырсыну терен дем алуға, денені еркін қозғауға мүмкіндік бермейді және жөтелгенде, түшкіргенде күшейеді. Екі жағынан кыск- анда кеуде торы қатгы ауырсынады. Аурудын ертелеу сатысында жүріс- түрыс оншалыкты өзгермейді. Буын синдромымен біріе анкилоздау- шы споіідилоартриттің жана басталған шағында наукастардьщ 25-30%- да ирит немесе иридоциклиттің көрінісіне тән шағымдар болады.

Науқасты тексергенде, әсіресе енкейтгснде айқын көрінетің. арка тік бүлшыкеттерінін ‘'салак жебесі" тәрізді ширығуы. белдік лордоз- дың жазылып тегістелуі назар аудартады.

Эктезоплтііяньщ болу-болмауын накты анықтау үшін фиброздык қүрьшымдардын сүйекке бекіген нүктелерін басып тексереді. Энтезо- патия болғаңла мыкын сүйек қырларынын, ортан жшік үршығынын кылкандыкөсінділерінін, төс-кдбырғалыкбуындардың, шонданай сүйек төмгіегінін түстарында луырсыну сезінеді. Бурсиг болса закьімланған буын сәл Ісінеді.

Диагнозды кою үшін сакроилеиттің болуы маңызды. Ол үшін ар- найы зерттеу сынамадарын жасайды:

• Макаров белгісі - алаканнын қырымен каққанда сегізкәздің ауыр- сынуы;

• К,ушелевскийдін I белгісі - шалқасынан жаткан науқастын мы- кын сүйегінің алдыңғы жоғарғы кырын екі жактан күштеп басканда ^сегізкөз-мыкын буындарының ауырсынуы;

• Кушелевскийдін II белгісі — науқасты бір бүйіріне жаткызып. мықын сүйектің қанатын күшпен басқанда сегізкөз-мықын буыны- ^ңьзн ауырсынуы;

• Куінелевскийдің III белгісі — шалкасынан жатқан наукастын бір ^аЯ}ының басын екінші аяғынын ттзесіне койгызыті, бүгілген аяқтын ^зесін және кдрама-қарсы жақіағы мықын сүйегінін алдынғы қырын

'Р мезгьтде басу. Содан кейін екінші аяғын осылаиша бүкюзіп. осы Діснен екінші сегізкоз-мыкын буынын тексереді. Сакроилеит болса. ^асКаң кезде ауырсын}’ паііда болады.

Омьіртқа бағанасының бел аіімағынын козға-тысын бағшіау үшш °Майердія және Шобердін белгшерін тексереді.

Аурудын кеш сатысоіна омырткд бағанасы радикулоалгия тәрцу үнемі ауырады, ^Түбірлік'’ буындардан жиілеу зақымданатыньі ? үршык буындары. Закымданған буындар ауырады, козғалыед шектеледі. Науқастардың 10-15%-да шеттік буындар да закымданад* көбіне кабынатын аяқтың ірі және орта буындары. |

Наукдстың жүмысқа жарамдылығы төмекденді, денесін иіп-жазуі немесе бүруға шамасы келмейді, мәселен басын бүрса — бүкіл денесімеі бүрылады. Дерггін кештеу сатысында омыртка бағанасы деформация ланыл, бір күйде “катып” кя-тады. Көбіне кеуде кифозы мен мойыц нын лордозы үлғаяды, ал белдің лордозы жойылады. Осыдан дең қалпы “садақа сүраушыға” үқсайды және жү^;ріс те өзгереді. Кейд омыртка бағанасының физиологиялық иілістерінің жазылып жойы луынан, арка тік күйінде “тактай тәрізді’⁵ катып кдлады. ^

Кеуденің тыныстық экскурсиясы шектедеді, арканың тіз бүлшықеттері атрофияланады, Кеуденің тыныстық козғалысы шеқ телген жағдайда ентікпе қосылады, мүндай науқастар диафрагмамеі дем алады. Тыныс шамасыздығы жүре бара созылмалы өкпетекті жүрем ке әкеледі. і

Анкилоздаушы спондилоартрит висцеральдік зақымданулармен жүртц мүмкін. Буындармен бірге бүл ауруда аортит, аорта кдкпағының цщ масыздығы, миокардит, перикардит, өкпе үшы сегменттерінін фибро зы дамуы ықгимал. Бүйрек сирек зақымданады, 5% - бүйрек амило идозы немесе І§А-нефропатия дамиды.

Крсымша зерттеу мәліметтрі: \

1. қанның жалпы анализінде: гипохромдык анемия, ЭТЖ-ныі биіктеуі;

2. қанның биохимиялық анализінде бейспецификалық кабынудыі белгілері: СРБ пайда болуы. ДФА сынамасының, фибриногец мөлшерінің биіктеуі және а₂-, §-глобулиндер деңгейінін жоғарьшауЦ

3. РФ-дың болмауы; ’

4. науқдстардың 81-97%-да НЬА В,₇ антиген аныкгалуы;

5. сегізкөз-мыкын буындарыньгң технеций пирофосфатымең сцин- тиграфиясында. жана басталғап сакрошіеиттін өзінде-ак. изотоптыИ буынға көптеп жпналуы;

6. рентгендік зерттеу.

Анкилоздауіпы спондилодртритті аныктауда ең маңыздысы - бу- ындардың рентгенографиясы. -

Анкилоздаушы спондилоартриттің рентгендік белгілері: ¹

1. Анкилоздаушы спондилоартриттщ ен ерте және маңызды белгісі

• кос жакты сакроилеит. Басында буынның біреуі, ал бірнеше айдай кейін екіншісі зақымданады, Сакроилеиттің алғашкы белгісі — буыЯ түзетін сүйек шеттерінің аныктығынын жойылуы, осыдан буын жігініН сәл кеніген боп корінуі. Кейіндеу сүйек шеттерІнің эрозиялык бүзы*¹ лысынан буыннын беттері кетіктенеді, буыннын жігі тарылады. ОсьІ өзі ерістермен катар периартикулярлык склероз. ал кейін - анкилоЗ бен буыннын облитерациясы калыптасады.

2. Алдыңғы спондилит - омырткалардын алдынғы бетінін жоғарЫ және төменгі шеттерінін деструкциялық бүзылыстары. Қалыптыда жанынан т\⁷сірген суреттерде омыртқалар денесінін ортасы ойыстау

_еді Бүл ауруда омырткк шеттерінін деструкциясынан, қалыптьі ^шін жойылыл, квадратка үксайды (“жонылған немесе квадрат тәрізді ^ырдалар” белгісі).

3. Өзге буындар закымдануынын рентгендік оелгілері: қасаға имфизіиін, төс-қабырғалык, төс-бүғаналық буындардын анкилозы,

өкш^е сүйегінін эрозиясы, щонданай сүйегі төмиегінін перностальдік сүйектік өскеншектері.

4. Энтезопатия болғанда, өкше сүйегіне өкше сінірінің және табан агіоневрозынын бекіген жерінде, сүйектің ошақгы деструкциясы анық-

талады.

5. Омырткааралык дисктердің фиброз- дьік сакинасының сүекке айналуынан омыр- ткалардың арасында сүйектік жалғаулар - синдесмофиттер пайда болады. Бүлар, ең алдымен омыртка бағанасының кеуделік және бел бөлігінін көршілес омыртқалары- нын бүйір бетінде түзіледі.

Синдесмофиттер омыртка бағанасынын бүкіт бойына таралганда, омыртқалардын пішіні бөшке тәрізденеді, омыртқа бағанасы буылтықтанып, бамбук таягына үқсайды.

“Бамбук таяғы” анкилоздаушы спондилоар- триттің классикалык белгісі (5-сурет).

5-сурет.

Бехтерев ауруында

омырткд жотасының бамбук торізденуі,

сегізкоз-мыкын косындысының анкылозы.

1. Шеттік буындар өзгерістерінің көрінісі ревматоидтық артритке үқсайды, бірак оған карағанда эрозиялык бүзылыстар аздау болады.

Жіктемесі (В.И.Чепой, 1978 ж.)

Клиникалык түрлері:

1. орталык — омыртка жотасының дара зақымдануы;

2. ризомиелиялык ~ омыртқа жотасымен бірге “түбірлік” (иық, Үршық) буындардын зақымдануы;

3. шеттік ~ омыртқа жотлсымен бірге шеттік (тізе, тйіерсек) бу- ьіндардын закымдануы;

4. скандинавиялык ~ омыртқа бағанасымен бірге, ревматоитык ар- тритке үқсас, үсақ буындардын (қол үшының) зақымдануы;

5. (шсңеральдік—аталған іүрлердің біреуінде висцеральдік ағзалар- ^дын косарлана зақьімдатъі (жүректің. аортаньщ, бүйректің, көздің. т.б.),

Барысы:

!■ Баяу өрістейтін.

2. Оршу кезеңдерімен баяу өрістейтін.

Тез өрістейтін (аз уакьпта толық анкилозға әкелетін).

Сатылары:

Бастапкы немесе ерте. Бел аймағының немесе закымға үшыра- ^в буындардьін ауыруынан қимыл-козғалыс шектеледі.

59

Рентгендік өзкрістер болмауы мүмкін немесе сепзкөз-мыкьш б\| ьшдар бетінін кетіктенуі. сүйек шеттерінің айкь(н көрінбеуі, буц] жігінін кенуі немесе тарылуы және субхондраіық остеосісчероз, ост^ опороз ошактары аныкталады.

//. Орташа (іеңгейдегі закымОаиг сатысы. Қабынудан және коң]

трактлріідан омырткд баганасы немесе шегтік буындардын қозғалыс^

біршама шектеле;.іі. Сегізкөз-мыкын буынынын жігі тарылады неме^

анкнлозга иішача бпстайды; омырткаарачык буындардын да жігі тары

дады және олгыргкалар нагыз буындарынын анкіыозына тән белгіле| болады.

III. Кеш сатысы. Анкилоздан омыртка баганасы мен ірі буындар. дың козғалысы едәуір шектеледі. Сегізкөз-мыкьш, омыртқааралық^ қабырға-омьфтқадык буындарлың сүііектік анкилозы. жалғамалы| күрылымдарының оссификапиясы дамиды.

Активтиік дәрежелері:

1. дәреже ~ минималъді. Омыртка бағанасы. ксл-аякбуъіндары кебіні* кдшыл кезінле гана ауырады. таңертеңгілікте омыртка бағаігасы шама лы сіреседі. ЭТЖ 20 мм/сағ. ДФА 0,22 Б дейІн биіктеуі. СРП (+).

// Оәреже - ирташа. Омыртқа бағанасы және закымданған буын- дар үнемі ауырып мсшлпиды. омыртка бпганасынын ертеңгілікте едәуір сіреседі. ЭТЖ 20-40 мм/сағ, ДФА — 0,23—0,26 Б. С.РП (++). ;

/// дәреже ~ аикын. Омыртқа бағанасы мен буындар катты әрі үнемі ауырады. Шеттік буындар закымданганда дененін кызуы субфебрилъді денгейге көтерітеді. буындар кызарыгі ісінеді; ЭТЖ - 40-50 мм/сағ. ДФА — 0.26 Б артык. СРП ( + + + ), фибриноген 6,5 г/л жоғары.

Функңия шамасыздыгьшьщ дәрежелері:

1. — омыртка бағанасынын физиологиялык иілістерінін өзгеруі, омыртка бағанасынын жоне буындар қозғалысының шектелуі;

2. — омыртка бағанасының және б^ындар козшысының едәуір шектелуі. наукастың мамандығын өзгертуге мәжбурлігі;

Ш — жүмыска жарамдытъіктын жойьілуына әкелетін омыртка баға- насынын барлык беліктерінін және үршык буъіндарынын анквдозы.

Диагностикасы. Жас шақтағы ер кісшін омыртка бағанасынын ауыруы мен сіресуі. сакроилеитке тән белгітер болғанда әрдайым ан- килоздаушы слондилоартриттен күдіктену кажет. Көріністе табыдған белгілерді тиімді пайдалану максатымен анкилоздаушы спондилоартрлггін диагностикалык критерийлерін қолдануға болады (11-кесте).

Емі. Емнің негізгі максаты— ауыруды жеңілдету, кабынуды кайта- ру. омыртка бағанасынын пішіні мен функииясын, мүмкіндігінше, сактап қа-лу. Емнін басты дәрмегі - СҚКД. әсіресе б\тадион және индометацин. Алгашқы 2 апта бутадионды ңемесе реопиринді 1 таб күніне 4 рет берелі. ауырудың катан түрінде пирабчтолды (реопирннді)

5. мл бүлиіыкетке салады. Ревматоидтык артритке карағанда бүл дәр- мектер ауырсынулы теі басады. сондыктан СККД-дін анкилоздаушы спондилоартриттеі-і емдік осерін диагностика үшін де ескереді. Пира- іалон туынлы.іарынын жанама әсерлерінің ауырлыгьінан 2 аитадан кейін нзукасты инлометапинге немесе волътаренге кешіреді {Ш0-150

60

д7/ кеете. Анкилоздаушы спондилоартриттіц ерте сатысындаіы

^цагноспшкалык критерийлері (Тан және автарлармен бірге).

Критерийлер

- Н [_А В- болүьг

іык

1. Омьфткя баганасынык кабыну типті ;іуырс\ъі

2. ВсЛ ауырсылуымын бексенш және синнын арткы бстіне тарауы. д>ігіыЛ!‘яч ауырсынулык спонтянлы нс\іссе сепэкоч-\»ықыц

(Яуьінларьжа к\ш тусіру сынамалар жасагамд.і п.іігдл боя\ы.

Үпзнлар

.5

>—^ .. ..

КсУ^еиін спонтанлы немесс кыскзн кс ме луыруы, немесе

^іймсшк экскурсиясының азаюы (<2,3 см).

-'^''щеггііГартрит нсмесе окшслсрлін ауыруы 5. АтД^ынгЫ У^веит

5. Омырікд багішасынын. моііын жоне кеудс боліктерініц уіц

кяіыктыктағы козгалыс көлемінің щектслуі

С Лаобрапюриялык’ ЭТЖ-нын биікте>і

Жасы 50-гс жетпеген наукастарда

ер кісілердс > 15 мм/саг . әйе.олерле > З.і мм/еаг;

I Жасы 50-дсн аскан наукаапарда

| ер кісілерде > 20 м.м/саг : әпеллсрде > 30 мм/с:н ,

[). Рситгсно. югия-іык

Омырткллык бслгілер: слндес.мофлпер (бошкс тәрһлі о.мыртқалар), квадрлт лііііжлі о.мыртқалар, осжліпрлр.гаык жәнс щбыргао.мыртқалык буынлар.іыц члқы.мдаты

.4

Үпайлар суммасының 3,5 артыгы бастапкы сатыдағы анкллозлаушы

спондилоартриттің болуын дәлелдеГіді.

Ескертулер: Омьгртқа бағанасының қабыну типті ауыруы клнникалык критерийге жаткьгзьшады. егер келесі 5 белгінін 4-не сай келсе:

1. 40-ка жетпеген жаста павда болуы; 2) біртіндегі басталуы; 3) үэақ- тыгы 3 айдан артык созылуы; 4) ертенгілік сіресумен жүруі; 5) физикалык жаттығулардан жен ілде нуі.

мг/тәулігіне), Емнен оң әсер алған соң дозаны 75-50 мг дейін азай- тып, әлегте, әрІ карай үзбестен ко.лданады. Аурудың өршу ксзендерінде СҚҚД-Дің лозасы кайтадан кобейтіпеді.

Бүл дсрттін емінде глюкокортикондтар кажетсіз. Оларды тек ерек- ше жағдайдарда, мәселен. СККД-ДІн әсері канағаттанарлыксыз болса немесе буыннан тыс закымданулар - жүйелі васкулит. млокардит. ирилоциклит. ирит болганда колданады (иреднизолон 10-15-40 мг/ ләулігіне) Дерттің шеттік артриттермен жүретін түрінде глюкокорти- коидты буын ішіне енгізген тиімдьтеу. Арка бүлшықеті тонусының биіктеуінен болатын миалгияны басу \лиін миорелаксангтарды колла- ^нады (скутамил-С, 0.25 г күніне 2-3 рет).

саласындагы аса маныздысы - дене жаттығулары мен кинезо- ^Терагигя. Ең кемінде 30 минугтан. күтпне 3 рет белсенді дене жаттыгу- ^ЛаРЫ.мен айналысу кажет. Ен қолаилысы - бассеинде жүзу немесе ^^Хгьфтқа бағанасынын созылуына, бү.нпықеттін босансуына мүмкіндік ^еР^тін жаттыпдарды арнайы аспапга асылган күіізе орындау.

Фичиотерапнялык шараллрдан гидрокортизонмен фоноферезлі. ин- ^^отермияны, т.б. колданады. Аталған емдерден көмек болмағанда,

кейде омырігча бағанасын рентген сәулесімен (6-7 Гц дозада/ сәулелейа Ахтивті емес сатыда радондық, күкіртсутегілік ванналарда шомьоі қыздырылган балшық аппликацияларын жасау тиімді әсер етеді.

Дәнекер тіннің диффузды аурулары і

Клемперер 1942 жылы дәнекер тінінін жасушадан тыс қүрыльц дарының бүзылысымен дамитын ауруларды коллагеноздар тобыі жатқызған.

Бүл топқа алгаш енгізілгендер: жүйелі қызыл жегі, жүйелі склер< дермия. Кейін коллагеноз тобына дерматомиозит, ревматоидтық арі рит, ревматизм, сарысу ауруы жатқызылды.

Тареев Н.М. 1962 жылы осы аурулардың алдынғы төртеуін “нағьі коллагеноз” атаған. Бірак, кейіннен бүл ауруларда тек коллагенге ема дәнекер тінінің өзге күрылымдарына да аутоагрессияның болуына к< жеткен. Осыдан, аурулар мен өлім себептерінің халыкаралц жіктемесінде (ДДҮ, IX, 1985 ж. кдралуында) коллагеноздар дәнек^ тінінің диффузды аурулары (ДТДА) аталған.

ДТДА дәнекер тінінің және оның өсінділерінің жүиелі иммунді* кабынуымен сипатталатын аурулар тобы.

Дәнекер тінінің диффузды ауруларының катарына кіретін аурулщ

1. Жүйелі қызыл жегі

а) қдиопатиялық,

б) дәрмектік жегі синдромы.

2. Жүйелі склеродермия

а) идиопатиялық,

б) жасанды (химиялық немесе дәрмектік).

3. Диффузды фасциит.

4. Дерматомиозит (полимиозит)

а) идиопатиялық,

б) паранеопластикалык,

в) ювенильдік.

5. Шегрен синдромы

а) біріншілік (Шегрен ауруы),

б) екіншілік (өзге ревматикалық аурулардың бір белгісі ретінде).

6. Тоғьісу синдромы (оуегіар) - дәнекер тінінін аралас ауруы.

7. Рецидивтеуші полихондрит.

8. Антифосфолипидтік синдром (сонгы жылдары енгізілген).

Дәнекер тінінің диффузды ауруларының ортак белгілері:

1. иммундық, аутоиммундык механизммен дамуы;

2. латоморфологиялық өзгерістерінің үқсастығы — дәнекер тінініі негізгі затынын бүзылысы, фибриноидтық некрозы, талшыктардыі бүзылысы, васкулит, лимфоциттік, п.іазмоциттік инфильтрация;

3. клиникалық көріністің үксастығы - меңдеуші барысы; терініШ сероздық қабықтардың, буындардын, жүректін. бүйректің т.б. жүйеЛІ закымдануы;

4. глюкокоргикоидтардын, цитостатиктердің, СҚКД, эфферентгіЯ ем шараларынын емдік әсер етуі;

5. моноэтиологиялык фактордын жоктыгы.

62