Дисперсиялық талдау туралы ұғым

Бақылау нәтижесі бойынша бірдей дисперсиялары бар, бірнеше қалыпты таралған жиынтықтардың бас орташаларын салыстыру үшін дисперсиялық талдауды қолданады. Дисперсиялық талдау қалыпты таралған жиынтықтарға, бірнеше деңгейлері бар, факторлардың әсерін зерттеу үшін қолданылады.

Зерттейтін факторлардың санына байланысты бірфакторлық және көпфакторлықдисперсиялық талдау түрлері бар.

Бірфакторлық дисперсиялық талдау – қалыпты таралған кездейсоқ шамаға (Х) L тұрақты деңгейлері бар қайбір А фактордың әсерін зерттейді.

Бірфакторлық дисперсиялық талдаудың негізі болып топтық орташаның (Х) арасындағы айырмашылық және қалдық пен факторлық дисперсияларының арақатынасы болып табылады.

Факторлық дисперсия (Х) кездейсоқ шамаға (А) факторының әсерін сипаттайды, ал қалдық дисперсия (Х) кездейсоқ шамаға кездейсоқ факторының әсерін сипаттайды. Қалыпты таралған кездейсоқ шамаға (Х), екі фактор (А және В) әсерлерін зерттейді.

Е С Е П

Болжау деңгейі бойынша р= 0,05, эксперименттік жануарлардың салмақтарының орташа мәндерінің арасында айқан айырмашылық бар-жоқ екендігін анықта. Жануарларға, физикалық фактор әсер етілген

Сынақ №	Фактор деңгейі А
	А1	А2	А3
1 2 3 4	30 32 34 28	35 39 38 36	40 38 44 42
∑ Х1	31	37	41

1. Орташа таңдаманы анықтаймыз Х=∑ Х₁/q

Х₁ = 31

Х₂ = 37

Х₃ = 41

Х - кездейсоқ шама,

q -бақылау саны

2. Топтық орташаны анықтаймыз

Группавое среднее Х_топ=∑ Х_1,2,3 / L

Сынақ №	А факторы
	А1	А2	А3
1 2 3 4	-6 -4 -2 -8	-1 3 2 0	4 2 8 6

3. А_j фактор деңгейлерінің (Х) шамасының мәліметтерінің қосындысын анықтаймыз.

R₁= (-6) + (-4) +(-2) + (-8)= - 20

R₂= (-2)+3+2+0=4

R₃= 4+2+8+6=20

4. (А) фактор деңгейлерінің (Х) шамасының мәліметтерінің квадраттық қосындысын анықтаймыз.

Р=

Р₁= (-6)² + (4)² + (-2) + (-8)² =120

Р₂= (1)² + (3)² + (2) + (0)² =14

Р₃= (4)² + (2)² + (8) + (6)² =120

5. S²_қал қалдық дисперсияны және S²_ф факторлық дисперсияны есептейміз дисперсии.

6.

F_экс = S²_ф / S²_ост F_экс =

F_қауіп =[p, L-1, L(q-1)] =0.05, 2.9 = 4.26 F_экс = 3,74

F_экс = 4,26

Қортынды, F_экс < F_қау → H₀ жорамалды қабылдаймыз.

(А) фактордың жануардың салмағына әсері жоқтығын көрсетеді.

Е С Е П Т Е Р

№ 1 есеп

Сынақ саны	А факторының деңгейлері
	А1	А2	А3
1 2 3	92 98 93	88 - -	82 84 81

а/ берілген мәліметтер арқылы топтық орташа шамалардың арасындағы айқын ауқымдылықты анықта.

№ 2 есеп

Сынақ саны	А факторының деңгейлері
	А1	А2	А3
1 2 3 4	100 90 95 105	85 80 80 75	65 70 75 65

а/ Эксперименттік жануарлардың топтық салмақтарының арасындағы айқын статистикалық ауқымдылықты анықта.

№ 3 есеп

Сынақ саны	А факторының деңгейлері
	А1	А2	А3
1 2 3	90 85 98	85 80 82	65 70 75

а/

Сегізінші сабақ