6. Бақылау сұрақтар:

7. 1.Өсiмдiк майларына сипаттама

8. 2.үнбағыс селекция жетiстiктерi

9. 3.Өсімдік майларына сипаттама.

10. 4.Зығыр, көндыр, мақта, биологиялық ерекшеліктері.

Лекция 30. Мал шаруашылығы негiздерi

1. Мал тұқымдарын көбейту

2. Мал жемiнiң химиялық құрамы

3. Iрi қара мал, шошқа,қой, жылқы, балық шаруашылығы

Біздің Оңтүстік Қазақстан облысында төмендегі ауыл шаруашылық малдары өсіріліді: қой, ірі қара мал, жылқы, түйе, шошқа, балық және т.б. Бұлардың ішіндегі ең көп таралған қылшық жүнді қой тұқымдары, мысалы: қарақол, жайдалы, еділбай, ғисса, қойлары және де биязы жүнді қой тұқымдары.

Қаракөл шаруашылығындағы асылдандыру жұмыстарының жағдайына талдау жүргізілді. Қазақстан Республикасы бойынша қаракөл қойлары табындарының құрылымында қара түстері 1652,9 мың бас (81,4%), көктері – 164,9 мың бас (9,6%), сұрлары – 164,4 мың бас (8,1%), ақтары - - 5,4 мың бас (0,26%), қызғылттары – 508 бас (0,02%) және басқа түстері 12,6 мың бас (0,62%) құрайды. Қолдағы бар басынан асыл-тұқымдылар үлесі бар болғаны 9,9% құрайды.

Ғылыми эксперименттерімен Қазақстан Республикасының әркелкі аймақтарында өсірілетін әртүрлі зауыттық типтердегі, желілердегі, табындардағы, түстердегі мен елтірік типтердегі қаракөл қойлары өнімділігінің бағыттағы өлшемдері анықталды.

Малдардың түк жамылғысын жақсарту үшін терендетілген селекцияның арқасында қара реңді қаракөлшелік елтірілік тастылық тұқымішілік типі шығарылды.

Түс арқылы сұраптау мен жұптаудың арқасында ақ түсті тұқымішілік Отрарлық қаракөл малдарының типі шығарылды.

Жойылып келе жатқан әртүрлі түсті, реңді елтірі қой тұқымдарының тиімді ооциттер мен эмбриондар криосконсервация әдістері жасалып, биоматериалдардың 100% өміршеңдіктерін сақтап қалуға үлесін қосты. Эмбриондардың генетикалық криобанкы құрылып, онда 106 дана эмбрион және 57 дана аналық без сақтауда.

Түйе шаруашылығының генофонды қазақ бактриан, түркмен қазақ дромедарларымен ерекшеліктенеді.

Республикада түйелердің жалпы саны 130500 бас оның ішінде 87,9% қазақ бактриандар, асыл тұқымды малдар саны небара 7,4% құрайды. Асыл тұқымды малдар Оңтүстік- Қазақстан (21,1%), Жамбыл (15,2%), Ақтобе (0,9%), Маңғыстау (4,0%) аудан шаруашылықтарында шоғырланған.

11. Бақылау сұрақтар:

12. 1.Мал тұқымдырын көбейту

13. 2.Мал жемінің химиялық құрамы.

14. 3.Ірі-қара мал, шошқа, қой, жылқы, балық шаруашылығы

Ұсынылған әдебиеттер тізімі

Негізгі:

1. Блинцов И.К., Забелло К.Почвоведение.Изд.Высшая школа,Минск,1969г.

2. Благовидов Н.Л. Почвенные карта ее использования.СельхозГиз 1954г.

3. Барук А.Я.Бониторовка и экономическая оценка земель.Москва 1972г.

4. Белоусов Л.В.Введение в общую эмбриологию.Изд -во МГУ,1980г. 221с.

5. Бодемер Ч.,Современная эмбриология.Изд во„Мир„ ,М., 1971,346с.

6. Вопросы методики почвенно – эрозионного картирования,Москва 1972г.

7. Газарян К.Г.,Белоусов Л.В.Биология индивидуального развития животных.Изд-во «Высшая школа»1983г.

8. Гилберт С.Биология развития.Изд – во «Мир»1995г.

9. Габаева Н.С.,Теория непрерывной зародышей плазмы по данным современной биологии.ААГиЭ 1986г.

10. Геринг В7Молекулярные основы развития.Изд – во Мир Науки.1985г.

11. Десницкий А.Г.Проблемы становлени многоклеточности.Журнал Цитология.1983г.

12. Жамалбеков Е Білдебаева Р., . Топырақтану және топырақ географиясы мен экологиясы.Алматы,2000ж.

13. Нұрымов Д.Оңтүстік Қазақстанда мал азғындық дақылдар өсіру.Алматы,1981ж.

14. Тазбеков Т.Қазақстанның топырағы.Алматы,1974ж.

15. ҚазССР энциклопедиясы.Алматы,1974ж.

16 Қ. Жаңабаев, Т. Саудабаев, И. Сеітбеков.Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы: 1998.

17 Н.А. Качинский. Топырақ, оның қасиеттерi және тiршiлiк. Алматы: Қазақ мемлекет баспасы. 1959.

18 М. Құспанов Топырақ, Өсімдік, Тыңайтқыш. Алматы: Қайнар.1976

19 Тазабеков Т.Т., Тазабекова Е.Т. Топырақтану түсіндірме сөздегі Алматы, 1998.

20 Ващенко И.М., Ланге К.П. и др. Прикладная биология с основами почвоведения. Астана, 2001

Қосымша:

• Вашенко И.М.,Ланге К.П., и др.Практикум по основам сельскогог хозяйства.М., „Просвещение„ 1975г.

• Воробьев С.А.,Егоров В.Б.идр.Практикум по земледелию.М.,1971г.

• Воробьев С.А.Аваев М.Г., Лабораторные,практические занятия по почвоведению и земледелиюМ.,1961г.

• Захаров С.А.Кратки курс практический заятий по почвоведению 1929г.

• Ланге К.П.Плодоводство /лабораторный практикум/М.Учпедгиз.1963г.

• Русанов В.Г.Овощеводство /лабораторный практикум/.

• Тазабеков Т.Т.и др практикум по почвоведению алма – ата 1970г.

• Фирсова Т.К.Методы определения качества семян Сельхоз ГИЗ 1975г.

• Шевцова А.М. и др Лабораторно -практические знятия по растениевоству. Минск,1972г.

30 Жер туралы заңнамалар. Алматы, 2004.

31 Жалпы топырақтану (оқулық А.Агроуниверситеті баспасы, 1998)

32 Л.Н.Александрова, О.А. Найденова. Лабораторно-практические занятия по почвоведению. Изд.3-е, перераб. и доп. Л.: Колос, 1976.

33 Жамалбеков Е. Қазақстандағы жерді қайта құнарландыру. Алматы, 1998.