- •Зертханалық жұмыс №1
- •Жұмысты орындауға әзірлік
- •Зертханалық жұмыс №2
- •Жұмыс істеу тәртібі:
- •Бақылау сұрақтары:
- •№ 3. Сұйықтықтың беттік керілу коэффициентін анықтау.
- •Жұмыс істеу тәртібі:
- •Бақылау сұрақтары:
- •№4. Қатты денелердің тығыздығын анықтау.
- •Жұмыс істеу тәртібі:
- •Бакылау сурактары:
- •№5. Резеңкенің серпімділік модулін (Юнг модулін) өлшеу.
- •Жұмысты орындау тәртібі:
- •№7. Өткізгіштің меншікті кедергісін анықтау.
- •№8. Өткізгіштерді параллель және тізбектей қосу.
- •№6. Электр энергиясының ішкі кедергісін анықтау.
- •Жұмыс істеу тәртібі:
- •№9. Шам қуатының оның ұштарындағы кернеуге тәуелділігін зерттеу.
- •Жұмыстың орындалу тәртібі:
- •Бақылау сұрақтары:
- •№10. Математикалық маятник арқылы еркін түсу үдеуін анықтау.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Құрал-жабдықтар:
- •Жұмыстың барысы:
- •№12. Линзаның аралығын және оптикалық күшін анықтау.
Жұмыс істеу тәртібі:
1. Динамометр немесе таразыныңкөмегімен дененің салмағын аныктау.
2. Сызғыштың немесе мензурканың көмегімен дененің көлемін аныктау.
3. ρ =m/V формула бойынша дененің тығыздығын аныктау.
4. Шыққан сан мәндерін кестемен салыстыру.
5. Элементтік салыстырмалы қателігін есептеу.
6. Есептелген сан мәндерді кестеге жазу.
7. Қорытынды жасау.
8. Зерханалық жұмысты қорғау.
№ |
m [кг] |
V[м3] |
ρ [кг/м3] |
ρкесте [кг/м3] |
δ% |
Al |
|
|
|
2,7*103 |
|
Fe |
|
|
|
7,8*103 |
|
Латунь |
|
|
|
8,5*103 |
|
Бакылау сурактары:
1. Заттың тығыздығы дегеніміз не? SІ жүйесінде тығыздықтың өлшеміне анықтама бер.
2.
Абсолюттік және салыстырмалы кателік
дегеніміз не?
3. Дұрыс емес геометрияльқ пішіннің көлемін қалай аньқтайды?
4. Осы жұмыстағы өлшемдер кателіктерінің мүмкіншілік ceбептерін атау.
5. Алынған қорытындыны жақсылап салыстырыңдар
№5. Резеңкенің серпімділік модулін (Юнг модулін) өлшеу.
Құрал жабдықтар: Қажетті өлшеулер, өлшеу құралдары.
Резеңкенің Юнг модулін өлшеуге арналған қондырғы 203,а-суретте көрсетілген, ондағы 1-муфтасы мен қысқышы бар штатив, 2-резеңке бау (мысалы, балалардың секіріп ойнайтын секіртпенікі), 3-жүктер.
Теория: Юнг модулін Гук заңынан алынған мына формула бойынша есептейді:
Мұндағы
Е-Юнг модулі; F-бау созылғанда пайда
болатын және оған бекітілген жүктердің
салмағына тең болатын серпімділік күші;
S-деформацияланған баудың көлденең
қимасының ауданы;
-созылмаған
баудағы А және В белгілерінің ара
қашықтығы (203,б-сурет); l-бау
созылғандағы сол белгілердің ара
қашықтығы (203,в-сурет). Егер баудың
көлденең қимасының пішіні дөңгелек
болса, онда қима ауданы бау диаметрі
арқылы өрнектеледі:
Сонда Юнг модулін анықтауға арналған соңғы формуланы мына түрге келтіреді:
Еж=
Жүктердің салмағы диномометр, баудың диаметрі-штанген циркульмен, А және В белгілерінің ара қашықтығы – сызғышпен анықталады.
1
A A
A2
B
l
B
B
Юнг
модулі өлшеулерінің салыстырмалы және
абсолют қателіктері.
ε
=
+
+
2
+
2
;
∆E=Еж⋅ε
формулаларымен
анықталады,
=3.14
қателігін ескермесе де болады.
