36. Өшулікпен бар симметриялы арна, кеңейтілген да. Сенімділікті арттыру әдістері.

Кеңейтілген дискретт! арна.

Сенімділікті көтеру әдістерi. Yзілістi арнадагы бөгеулер, сонымен 6ipre идеалды емес куйлер кателердің пайда болуының негізгі ce6e6i болып табылады. Байланыс арнасының эртурл1 бөл1мшелерін, сондай-ак. ДХТ аппаратурасын пайдалану сияктыларды жузеге асыру ушін персоналдың дұрыс емес эрекеттер1 де к;aтeлepдiң себеб! болып табылады.

Шартты турде сенімділікті көтеру эд1стер1н 3 топка бөлем1з. Біріншi топка байланыс арнасының сапалық көрсеткштер1н жаксартуга багытталган пайдалану жэне сауықтыру сипатындагы шарттарды косамыз, олар: генераторлык кондыргының жұмысының тұрактылыгын көтеру, тарату жуйесінің электр коректеу көзін резервтеу, жөнделмейтін курылгыны жэне онын элементтер1н табу жэне оларды дер кезінде алмастыру, техникалық кызмет ету мэдениетін көтеру жэне жекелеп алганда, дискретті хабарларды тарату уакыты кезінде арналарда өлшеу жэне сауықтыру жұмыстарын жургізу сактылықтардын арнайы шарттарын кабылдау. Тэж1рибе KөpceTiп отыргандай, нускалган шаралар кателер коэффициентін орта есеппен 5 есеге төмендетуге мумкіндік береді

Бірлік элементтерд1 таратудың бөгеуілге турактылыгын улгайтуга багытталган шаралар, шаралардың екінші тобына жатады. Ягни, келесі шаралар жөнінде айтылады: амплитуданың, узактылыктың немесе пайдалы сигналдың жиіліктерінің спектр1н улгайту есебінен, сигнал-бөгеуіл катынастарын көтеру, модуляциялау жэне курдел! сигналдардың әдістерінің бөгеуілге турактылыгын колдану. Айтылган әдістердің көпшілігін колдану б1ршама киындыктарга экеп согады. Физикалық линия бойынша таратылатын сигналдардың амплитудасын улгайту көрші тізбектерде руқсат етілетін өтулердің пайда болу кауіптілігіне руқсат етілмейд1. Егер дискретті хабарларды беру ТЖ арнасы бойынша жургізілетін болса, онда дискретті сигналдардың куаты топтың кушейткіштердің асыра жуктемесін болдырмау кажеттілігінен барып шектеледі

Дискретті арна бойынша, таратылатын тізбектілікке артылыкшылыкты енгізумен байланыскан шаралар, сенімділікті көтеруден шаралардың 3-тобы болып табылады.

Дискреттік арналарды улестіру тәсілдері: кеңістіктік, жиіліктік, синхронды жэне асинхронды (мекен-жайлык;) уакыттык;, к;исындастырылган. Көпарналы тарату жуйелер1ндег1 сигналдарды бөлу жуйелерінен хабарларды улестіру жуйелернің айырмашылыгы (ерекшелігі) болады.

Дискретті сигналдарды тарату кезінде әдетте көпарналык жуйелер пайдаланылады, олардагы арналар сигналдарды бөлудің эр Typлi әдістерінің көмегімен кұралган арналар болып табылады. ДХТ жуйелерінде сигналдарды бөлудің келесі турлері кеңінен пайдаланылады: кеңістіктік (К), жи1л1кт1к (Ж), синхронды уакыттык (СУ), кисындастырылган (К) жэне асинхронды уакыттық (мекен-жайлық) (АУМЖ). Хабарларды уйлест1ру жуйес1н1н (ХУЖ) сигналдарды белу жуйесінен (СБЖ) айырмашылыгы - СБЖ тарату жуйелерінде сигналдар 6ip-6ipiHe бектілген жуптарга бөл1нет1ндер1нде. Хабарлар кез1 -хабарларды алушы (XK_{і -}XA_і), ал ХУЖ-де шак,ырушы XKі адрес1 мен шакырылушы XAі адрес1нің сэйкестігімен XKіXAj уйлестігінде жургізілеі! (8.3-сурет).

Кеңістік бөлу бастапқы болып табылады, демек, байланыстың кез келген желісінің абоненттер1 дәл өзгерісінін кеңістіктік куйлер1мен ажыратылатын болады. Кең1ст1ктен өзге кез келген баска бөлу кандай да 6ip турленд1румен байланыскан. Мысалы, жиіліктін бөлу кеңістікті бөл1нген арналарды жиілік бойынша бөл1нген арналарга турленд1ред1 («кеңістіктік-жиіліктік» турленд1ру1).

Байланыс техникасынын дамуының бастапкы кезең1нде сигналдарды ТУ (ПР) кеңіст1кт1к коммутациясымен 6ipre уйлестір1лд1. Содан соң ЖБ жэне УБ бар. тарату жуйелер! пайда болды, ал коммутациялау кеңістіктік болып кала берді Осы ку-б^{Ь1ЛЫС eK}i еселенген турленд1руге әкел1п соктырды, мысалы, «жиілік-КҚ) кірісіндегі кңц1ст1к>> жэне «кеңістік-оның шыгысындагы жиілік». Демек, осындай турленд1руден, ягни бөлу мен коммутациялаудың біртутас әдістер!н пайдаланудан максатка сэйкесті кашқан жөн. Соңгысы, 6ipiHшi текті интеграция аталымына ие болды, екінші тект! интеграциядан айырмашылыгы

келесіде, ягни хабарлардың эр алуан турлерін тарату жэне коммутациялау жуйелерін білдіреді. Сигналдарды бөлуд! 6ip тур1нен KeлeciciHe турленд1ру, бөлу немесе улестіру тэciлдepiнің 6ipiH карастырудан туратын тарату жэне коммутациялау жуйелерін тургызуга мумкіндік беред1. Мысалы, канша багыттардан жэне кандай бөлу тэсілінен куралганынан тэуелс1з таза уакыттык улестіру жуйесі турғызылуы мумкін. Шындыгында, КҚ-сына н багыттардан жэне олардыц эркайсысы N арналардан туратын тізбектер Kipeдi дел1к. Бул жагдайда, барлық нN арналар 6ip бөлу туріне, мысалы, уакыттыққа Keлтірілyi мумкін.

Көптеген белгілеріне байланысты, дискретті хабарлардың сигналдарын улест1руд1 жургізуге болады, тэж1рибелік колданыска кеңістік жэне уакыттык. коммутация, жэне олардың уйлест1р1мділіктері ие болды. Тарату жуйелерінде кең колданысқа ие ЖБ әдісі коммутациялау жуйес1нде тэж1рибел!к колданыс таппады, ce6e6i барлык усынылган іске асырулардың барлыгы да кымбат эрі киын болып отыр. Ең тиімдісі ЖБ тарату жуйес1 болып отыр, бул жуйеге уакыттык коммутация сэйкес келед1, сондықтан да ДХТ жана желілерінде интеграциялау нег!з1не уак;ыттық әдіс Kipeді