1. zmiany ocen parametrów strukturalnych (w tym wyrazu wolnego), tj. przy­jęcia wartości ocen parametrów strukturalnych modelu różniących się od uzys­kanych na etapie rozwiązywania modelu;

2. zamianę jednego albo większej liczby równań na inne;

3. Endogenizację zmiennej egzogenicznej (przez wprowadzenie dodatkowego równania, opisującego daną zmienną);

4. Egzogenizację zmiennej endogenicznej (przez usunięcie określonego rów­nania, opisującego daną zmienną).

81.Podaj definicję I zinterpretuj wartość mnożnika uogólnionego wyznaczonego na podstawie wielorównaniowego nieliniowego modelu ekonometrycznego.

W trakcie analizy symulacyjnej można także obliczyć wartość tzw. mnożnika uogólnionego, przez który rozumie się reakcję systemu opisywanego danym mo­delem na dowolne zmiany jego elementów, np.:

1. zmiany ocen parametrów strukturalnych (w tym wyrazu wolnego), tj. przy­jęcia wartości ocen parametrów strukturalnych modelu różniących się od uzys­kanych na etapie rozwiązywania modelu;

2. zamianę jednego albo większej liczby równań na inne;

3. Endogenizację zmiennej egzogenicznej (przez wprowadzenie dodatkowego równania, opisującego daną zmienną);

4. Egzogenizację zmiennej endogenicznej (przez usunięcie określonego rów­nania, opisującego daną zmienną)

83.Przedstaw I omów istotę sterowania optymalnego na podstawie wielorównaniowego modelu ekonometrycznego.

Sterowanie optymalne dostarcza odpowiedzi na pytanie: jakie powinny być wartości wybranych zmiennych egzogenicznych, aby wybrane zmienne endogenicz- ne w wybranym okresie byiy równe założonym z góry wartościom, a więc aby wartości każdej z wybranych zmiennych endogenicznych ukształtowąły się w spo­sób pożądany przez podejmującego decyzję (decydenta), tj. przebiegały wzdłuż określonej trajektorii?

Odpowiedź na to pytanie uzyskuje się, wyznaczając funkcję odwrotną do funkcji wektorowego argumentu (którą jest liniowy bądź nieliniowy dynamiczny wielo- ównaniowy model ekonometryczny, o równaniach współzależnych, a przynajmniej rekurencyjnych)³. Sterowanie optymalne jest więc w określonym stopniu odwró­ceniem rozumowania związanego z prognozowaniem czy też analizą mnożnikową albo symulacyjną, opartego na odpowiednim modelu ekonometrycznym. Dlatego w modelu ekonometrycznym wykorzystywanym do sterowania optymalnego muszą wystąpić związki przyczynowo-skutkowe, w których określone decyzje organu sterującego mają wpływ ną realizację procesów gospodarczych. W rezultacie po­dział na zmienne endogeniczne i egzogeniczne musi odpowiadać podziałowi na cele i instrumenty polityki gospodarczej.W sterowaniu optymalnym chodzi mianowicie o ustalenie takich poziomów wartości określonej grupy zmiennych egzogenicznych, tzw. zmiennych sterujących x (zwanych też instrumentalnymi, sterownikami, a w modelach makroekonomicz­nych - instrumentami polityki gospodarczej) przy danych poziomach wartości pozostałych zmiennych egzogenicznych z, nazywanych zwykle zmiennymi obojęt­nymi albo datami, które zapewnią określony z góry przez podejmującego decyzję poziom wartości zmiennej (zmiennych) endogenicznych у (zwanych w takim przy­padku zmiennymi sterowanymi albo celami)⁴. Pozostałe zmienne endogeniczne nazywane są zmiennymi oderwanymi q.