Әдебиеттер

1. Балабанов И.Т., Балабанов А.И. Экономика туризма - Финансы и статистика, М., 2009 г.

2. Гуляев В.Г.: Организация туристской деятельности. –М., 2006 г.

3. Как сделать туризм в Росии доходным? // Туризм: практика, проблемы, перспективы. – 2008. –№3

4. Квартальнов В.А., Туризм - Финансы и статистика, М., 2000 г.

5. Квартальнов В.А., Международный туризм: политика развития - Советский спорт, М., 2008 г.

6. Организация туризма: Учеб. Пособие / А.П. Дурович, Н.И. Кабушкин, Т.М. Сергеева и др; Под общ. Ред. Н.И. Кабушкина и др. – Мн.: Новое знание, 2003. – 632 с.

7. Папирян Г.А., Экономика туризма - Финансы и стасистика, М., 2008 г.

8. Пузакова Е.П., Честникова В.А. Международный туристский бизнес. –М., 2007 г.

9. Сапрунова В.Б., Туризм - Ось-89, М., 2007 г.

10. Сапрунова В. Туризм: эволюция, структура, маркетинг. М., 2007 г.

11. Сенин В.С., Организация международного туризма - Финансы и статистика, М., 2009 г.

12. Туризм в 2020 году. // Туризм: практика, проблемы, перспективы. 2008 г. –№1

13. Фомичев В.И. Международная торговля. М., 2008 г.

14. Чеботарь Ю.М., Туристический бизнес - Мир деловой книги, М., 2007 г.

ДӘРІС 3

Туризм инфрақұрлымы ретінде қонақ үй қызметінің даму бағыттары

Жоспар (4 сағат)

1.Қонақ үй қызметінің сипаты мен ерекшелігі

2. Орналастыру құралдарының классификациясы

Негізгі түсініктер: туризм индустриясы, туризм инфрақұрылымы, туризмнiң материалдық-техникалық базасы, қонақжайлық, мейрамхана, таверна.

Дәріс тезисі

Қонақ үй индустриясы – бұл экономикалық іс - әрекеттің негізгі бір бөлігі болып есептелінеді. Қонақжайлылық индустриясының дамыған көрінісі ретінде қонақ үйлерде, мотельдерде, кемпингтер мен пансионаттарды әртүрлі мөлшерде төлем төлеп тұру болып есептеледі.

Орналастыру құралдары болып адамдардың уақытша тоқтауына мүмкіндік жасалған барлық объектілер саналады. Ал қонақ үй тұтынушылардың уақытша тоқтайтын, тамақтанатын және бос уақыттарын өткізетін объект болып саналады және ең кемінде 10 нөмір болу керек.

Қонақ үй қонақ үй индустриясындағы кәсіпорындарын мына критерийлер бойынша классификациялауға болады.

1) Нөмірлік қордың саны бойынша:

• шағын қонақ үйлер (150 орын);

• орта қонақ үйлер (150 – 299 орын);

• үлкен қонақ үйлер (300 – 600 орын) ;

• мегаотельдер (600 – ден жоғары);

Туристтерді орналастыру құралдарының халықаралық классификациясы

Категория	Разрядтар	Топтар
1) Туристтерді орналастыру құралдарының ұжымдық түрі	1.1. қонақ үйлер және орналастыру құралдарының соған сәйкес құралдары 1.2.мамандандырылған орналастыру құралдары 1.3. басқа да ұжымдық орналастыру құралдары	Қонақ үйлер, мотельдер, жабдықталған бөлмелер, туристік жатақханалар және қонақ бөлмелері Еңбек және демалыс лагерлері Денсаулық түзу мекемелері, қоғамдық көлік құралдары – ботель, флотель, ротель Конгресс орталықтары Демалуға арналған үйлер Кемпинг алаңдары Басқа да ұжымдық мекемелер
2) Туристтерді орналастыру құралдарының жеке түрлері	2.1. жекелеген түрі	Жеке меншік үй, жанұялық демалыс орындарында жалға берілетін бөлме-лер,жеке кәсіпкерлер мен агентствалардан жалға алынатын үй немесе бөлме Таныстар және туыстардың үйінде тоқтау, және т.б.

2) Нарықтағы қолданысына қарай:

• бизнес отель;

• әуежайдағы қонақ үйлер;

• сьют отель;

• апарт отельдер;

• резиденттік отельдер;

• easy hotels;

• курорттық отельдер;

• B&B;

• Казино отельдер;

• Конгресс отельдер;

• Таймшерлік отельдер;

• Мотельдер;

• Флотельдер;

• Ботельдер;

• Ротельдер;

• Флайтельдер;

• Кемпингтер, паркингтер;

3) Жайлылық деңгейі бойынша:

• Жұлдыздар жүйесі бойынша (Франция, Австрия, Египет, ТМД);

• Әріптер жүйесі бойынша (Греция - А, В, С, Д – 4*,3*, 2*, De - Luxe);

• Тәж немесе кілт жүйесі (Англия – 4 тәж - 3*);

• Деңгейлік жүйесі (Италия – категория – 4*);

Халықаралық туризмде қонақжайлық индустриясы негізгі орынды алады. Туристiк ағымдар туризм индустриясының осы секторының көлеміне және ұсынылатын орындар сапасына тікелей байланысты.

Қонақ үй шаруашылығының мәселелерi (басқару, қаржыландыру, дизайн) туризмге экономикалық талдау жасаудың негiзi болып табылады. Қонақ үй секторының экономикалық талдауы тартылған инвестицияның тиiмдiлiгiн талдауында негiзделген.

Қазiргi таңда әлемде 30000 астам әртүрлi деңгейдегi қонақ үйлер бар. Мұндағы нөмерлер (бөлмелер) саны 12 млн асып түседi. Нөмерлер саны бойынша бiрiншi орында Еуропа, екiншi орында Америка, үшiншi орында Шығыс Азия.

Әлемде қонақ үй индустриясының дамуы маманданған қонақ үйлік кәсiпорындардың санының көбеюiмен орын алуда. Қызмет түрлерi кең дәстүрлi қонақ үйлер, қарапайым және маманданған қонақ үйлер ұсынылуда.

Америка - нөмерлiк қор саны бойынша лидер болып саналады, 215 жуық лидер қонақ үйлік желiлер бар.

Қонақ үйлік кәсiпорындардың жiктелу жүйесi.

Туристiк қызметтiң негiзгi бағыттарының бiрi – туристердi орналастыру құралдарымен қамтамасыз ету мәселелерiмен байланысты көптеген сұрақтарды шешу. Қазiргi кезде қонақ үй жүйесi кез-келген туристiң талғамын қанағаттандырады. Әртүрлi мемлекеттерде қонақ үйлерді жіктеуде 30 жуық жүйенi қолданады. Әлемде қонақ үйлерді бiртектi жіктеуге кедергi болатын факторлар: мемлекеттiң мәдени-тарихи дамуы; ұлттық ерекшелiктер; қызмет көрсету деңгейiн бағалауда критерилердiң әр түрлiлiгi;

Ең таралған жіктемелер:

• жұлдыздар жүйесi * – францияның ұлттық топтастыру (Ресей, Австралия, Венгрия, Италия);

• Грекияда әрiптер жүйесi;

• Ұлыбринанияда тәж / кiлт жүйесi қолданады;

• разрядтар жүйесi (Испания, Италия, Израиль);

• баллдар жүйесi.

5* қонақ үй - жоғарғы категория, 1* қонақ үй - төменгi, мотельдерде 4* қонақ үй - жоғарғы, ал 1* қонақ үй - төмен.

5* және 4* қонақ үйлер қосымша қызмет түрлерi мен жоғарғы қызмет көрсету деңгейiмен ерекшелiнедi.

Египтте (Мысыр) қонақ үйлерді бағалауда * қолданылады, бiрақ Еуропалық жүйемен салыстырғанда ол 1/2* жоғары.

Грек қонақ үйлері 4 категорияға бөлiнедi: А, В, С, Д.

А - категориялы қонақ үйлер – 4*, В – 3*, С – 2*, ал жоғарғы кластарға «де люкс»категориясы берiледi.

Ұлыбританияда қонақ үйлерді топтастыру күрделi, себебi тәжден жұлдызша * жүйесiне аударғанда, тәждің жалпы санынан 1 санын алып тастау керек.

Британдық турагенттерінің ассоциациясыұсынған жіктемесі дұрыс деп саналады:

• бюджеттiк қонақ үйлер (1*). Қаланың орталығында орналасқан жәнеыңғайлығы төмен;

• туристiк кластағы қонақ үйлер (2*). Өзiнiң мейрамханасы мен бары бар;

• орташа класты қонақ үйлер (3*). Қызмет көрсету деңгейi жоғары;

• 1 класты қонақ үйлер (4*). Қызмет көрсету деңгейi жоғары сапалы;

• жоғары категориялы қонақ үйлер (5*). Қызмет көрсету деңгейi экстра-класс.

Италияда қабылданған нормалар үшiн үш категориялы отельдердi бөлiп көрсетедi:

1. – категория - 4* деңгей;

2. - категория – 3* деңгей;

3. - категория – 2* деңгей.

Орналастыру құралдарының қолдану аясына байланысты жіктелуі

Орналастыру құралдары:

• Тұрақты тұруға байланысты;

• Уақытша тұруына байланысты:

• Транзиттік:

  • Темір жол;

  • Әуе жолы;

  • Автотұрақ;

  • Порт тар – ғы;

    • Мақсатына байланысты:

• Іскерлік;

• Демалу:

  • Туристтік:

Туристтік – экскурсиялық;

Мамандандырылған;

Туристтік – спорттық;

• Курорттық;

• Станционарлық;

Bed & Breakfast

1. Homestay- жанұяда тұру, қаланың және ауылдың жерлерінде жеке үйлермен көп бөлмелі пәтерлерде тұру. Басқарушылар және иеленушілер- міндетті түрде жанұялық. Қонақтар- жанұямен басқа да қонақтармен бірге. Қызмет түрі- стандарттық. Мерзімі-туристер 5-7 күн.

2. Farmstay- ауылдық жанұямен бірге тұру. Қонақтар- қонақтар. Қызмет түрі стандарттық. Мерзімі-5-7 күнге және одан да көп.

3. InnS- қалалық және ауылдық жерлердегі жеке үйлер немесе көп бөлмелі пәтер. Басқарушылар- жалдамалы жұмысшылар. Қонақтар- жанұямен бірге немесе жеке туристер.Қызмет түрі-стандарттық. Мерзімі1-5 күн арасында туристер, бизнесмендер.

4. Farm Vocation- жеке үй, фермалар, шаруа қожалықтар. Басқарушылар- шаруа қожалықтар.Қонақтар- снмья және туристер. Қызмет түрі- стандарттыұ. Мерзімі-5-7-аңшылық, балық аулау, емдік шөп жинау.

5. Cottage-жеке үйлер курорттарға демалу коттедждары. Жеке және отбасылық кәсіпкелер. Қонақтар- жанұямен бірге туристар және емдеушілер. Мерзімі-5-7одан да көп.

Apartments- жеке үйлер көп бөлмелі пәтерлер, коттедждер. Мерзімі – 10күннен жоғары

Бақылау сұрақтары

1. Бір – біріне жақын орналасқан нөмірлер қандай бөлмеге тән?

2. Келген қонақтарды, клиенттерді қабылдап, қалаған бөлмелеріне орналастырып, оларға жоғарғы сапалы қызмет көрсету функцияларын кім атқарады

3. Қабылдау және орналастыру бөлімінің функциялары қандай

4 Бұл қызметкер қонақтарды қарсы алып, тіркеп, төлем құжаттарын дайындап, қонақтардың барлық мәселелерін шешеді, яғни бағыт-бағдар береді, олар кімдер?

5. Нөмірлік қордың санитарлық, гигиеналық жағдайына жауап береді, химиялық тазарту, киім жуу, жөндеу жұмыстарымен және т.б. Жұмыстарымен айналысады олар кімдер?

6. Қонақтарға көлік берумен және оған қоса жүргізуші берумен айналысады, олар кімдер?

Қолданылатын әдебиет

1. Пузакова Е.П. Международный туристский и гостиничный бизнес. –М., 2007 г.

2. Сапрунова В. Туризм: эволюция, структура, маркетинг. М., 2007 г.

3. Туризм в 2020 году. // Туризм: практика, проблемы, перспективы. 2008 г. –№1

4. Фомичев В.И. Международная торговля. М., 2008 г.

Дәріс 4.