Ақпараттық қызмет көрсетудің тапсырмалары мен мазмұнының эволюциясын көрсету.

Оқу мәселесі және оқырмандарды зерттеу мәселелері жалпы мемлекеттік проблемалар қатарына көрсетіледі:20 ғасырдың 70 жылдары жаһанадық әлеуметтік зерттеулер жүргізілді: «Мамандандырылған кітапханаларбиблиографиясы», «Шағын қалалар өміріндегі кітап және оларды оқыту», «Кеңес заманындағы ауылдар өміріндегі кітап және оқу», «Кеңес жұмысшысы-оқырман» және тағы басқа.

Осы кезеңде ғылыми-ақпараттық қызмет саласында ақпараттық қажеттіліктерді оқуға арналаған жаңа ғылыми бағыт қалыптасып, дами бастады. Ол қызмет көрсету тәжірибесіне объективті және субъективті ақпараттық қажеттілік, ғылыми-өндірістік қызметінің талаптары түсініктерін енгізу. Ақпараттық тұтыныушылар әртүрлі маман категориялары- жетекшілер, ғылыми қызметшілер, жаңа технологияны дайындаушылар, өндірушілер, конструкторлар және тағы басқалар.

Одан әрі әр түрлі тұтынушылар топтарының ақпараттық тәртібі оқыла бастады. Ең маңыздысы жеке тұлғаның ақпараттық мәдениетінің қалыптасуын зерттеу болып табылады. Осы өңдеулердің барлығы қызмет көрсетудің «Алтын қорын» құрайды. Олардың маңыздылығы уақыт өте келе одан әрі артабастады. Қазіргі заманғы ақпараттық технологиялар талаптарының негізінде оқу объектісі ретінде әлеуметтік топтар болды, одан кейін жеке кәсіби топтардың , мұғалімнің, ғалымның ақпараттық қажеттіліктері зерттеле бастады. Кейінгі зерттеулер тұтынушыларды анықтау, маңызды құндылыққа сараптама жасауға, сервисттік қызмет түсініктеріне арналмақ. Кітапханалар мен ақпараттық мекемелер үшін тек ақпараттық қажеттіліктер мен ақпараттық тәртіп қана емес, сондай-ақ тұтвнушы талаптарына зерттеу қажет.

Қажеттілік туралы ойдың тереңдеуі, қызмет көрсету формаларымен таңдау процедурасын шартты түрде өзгертіп отырды.Қызмет көрсету сұраныс түскен уақыттан басталады және оқырман қалауы бойынша ағымдағы режиге ауысып, жалғаса береді. Ақпараттық қажеттіліктің қалыптасу механизімін оқу, мамандардың ғылыми-өндірістік қызметінің мазмұны мен этаптарына байланысты, сондай-ақ шешімін іздеу керек. Тапсырмалар негізінде жаңа ойлар қалыптасуы керек. Ақпараттық қызмет пайда болғаннанбастап, өндірістік қызметте, мекемеде, сұранымсыз қызмет көрсетуорталықтарында тұтынуға болады. Кейін, ақпараттық аналитикалық-синтетикалық өңдеу әдісінің дамуына байланысты мамандарды ақпараттпен қамтамасыз ету кеңейе түсті. Жылдар бойы оқырмандарға қызмет көрсету маңызды және жалғыз ресурсболды, кітапхананың ақпараттық орталықтарының қорлары болды, қорлардың көлемі және құрамы мекемеге комфортты қызмет көрсетумүмкіндіктерімен өлшеніп жүзеге асады. Қор құрамы анықтамалық ақпараттық- библиографиялық аппараттың көмегімен ашылады. Әрбір қордың мүмкіндігінің шектеулі екенін түсінген уақытта бұл жағдай ауысуға болады.

Кітапханааралық абономент біразуақыт бойы ақпараттық өзара іс-қимылды жүзеге асырудың басты құралы болып табылады. Дәстүрлі өзара іс-қимылтүсінігі пайдаболабастады. Кеңінен тарағаны бірыңғай территориялық анықтамалық ақпараттық қор. Дегенмен өзара іс-қимыл эффективтілігі ақпараттық ресурстардың түгел болуына тәуелді. Дәстүрлі құрал ретіндеинақтықкаталогтар қолданылады. Кейін аймақтақ ақпараттық ресурстарына байланысты анықтамалықтар пайда бола бастады. Мысал ретінде Анықтамалық Санкт-Петербург кітапхана жолсілтеуіш 20 ғасырдың соңы ақпараттық технология дами бастады, ол ақпараттыашық кіріп алуға жол ашты. Ақпараттық қызмет көрсету қоғамның жинақтық ақпаратық ресурстарын қолдануына байланысты бағыт алуға болады. Новигация құралдары бұл ресурстарда жеке кітапханадағы және кітапханалық электрондық кітапханалар жеткізуімен жүзеге асады. Қолжетерлік ресурстардың көлемінің ұлғаюы навигация жолын іздеуге жол ашты. Кітапханалар үшін анықтамалар жасалады. Кітапханалар мен ақпараттық қызмет үшін интернет ресурстарының тақырыптық каталогтарын құру маңызды мәселелге айналады. Жүйеге еркін кіруді тарату қол жеткізетін ресурстармен қамтамасыз ету мәселесін жеңілдетті, бірақ баға мен сапа, сенім мәселесі алаңдатты. Осылай қызмет көрсетудің реурс базасының ұлғаюы байқалады. Қазіргі ақпараттық технологияларыд қолдану арқылы жүзеге асыру ақпараттық ресурстардың соңғы нәтижесі артықшылық пен сапаға байланысты, яғни ақпараттық өнім мен қыхметтің сапасы. Соңғы өнімнің сапасына ықпал ететін басқа маңызды компонент ақпараттық қызмет деңгейі, ақпараттық қызмет көрсетудің нәтижесінің эволюциясын көруге болады.Құжаттың мазмұныны дейін құжаттарды аналитикалық-синтетикалық өңдеуде тәсілдерінің даму сатысы бойынша библиографиялық сипаттама аннотациялауға рефераттау фактографиялық мәліметтің жеке құжаттардың мәтіндерін базасындағы жаңа білімнің сараптамасы және олардың құжаттарының мінбедегі орны, қызмет көрсету жайлылығы тұтынушыға базалық қызмет түріне емес, өңделген ақпараттық түрінде, яғни досъе, дайжест, шолу басқада ақпараттық өнім ретінде көрсетіледі.

Ақпараттық қажеттілік және қызмет көрсету түрі жаңа эфективті қызмет көрсету жолына түсті. Оқырманның сұранымын қанағаттандыру сонымен қатар ақпараттық ықызмет көрсету түрі кеңейе түсті. Бізқызмет көрсетудің барлық компонентернен тұтынушыға көрсете отырып, ақпараттық ресурс және қызмет көрсету бағасы, ақпараттық өнімге дайындық пен эволюциялық жолға түсіре отырып қызмет етуде. Әрбір жоғары саты мвмвндвнғвн білім мен ақпаратты кітапханалық жұмысты талап етеді. Қызмет көрсету түрі кең қолданысқа енген сайын, кітапханалық қызмет көрсету ақпараттық қызмет көрсетуге біртіндеп жақындап келе жатқанын байқаймыз. Бұл ақпараттық кітапханалық қызметтің жаңа сәнді түрін қалыптастыру емес, философиялық тұрғыдан терең түрде қызмет көрсету болып табылады. Көптеген кітапханада ақпараттық жұмыс түсінігі оқырмандарға жайлы ақпараттық орта көптеген техникамен жабдықталған.

Атап өту керек, ақпараттық қызмет, қызмет көрсетуді сервисттік қызмет ретінде оқу, кітапханалар мен кәсіпорындардың ақпараттық қызметінің даму көрінісін белгілеу және кезжесетін мәселелерді айқын көрсету және ғылыми-өнеркәсіптік практикалық, білім, бос уақытты өткізу қызметі қазіргі кезде шешілетін үлкен тапсырмалардың қиындығы мен сиректігі үлкен жекешелендіруге және ақпараттық қажеттіліктің қиындауына әкеп соқтырады. Сервис сферасының дамуы және қызмет жайлылығының көтерілуі, тұтынушының ақпараттық қызмет көрсету сапасына деген шарттың қатаңдығы байқалады. Өз өмірінің бағасын біле отырып, өзінің құқығын ескерген жөн. Ақпараттық қоғамның дамуына негізгі ресурсқа айналуы бүгіннің өзінде ақпараттық нарықта дамуының далдам өріс алады.Ұсынылатын өнім мен қызметтің бәсекеге қаблеттілігін қамтамасыз ететін ақпараттық қызметтер мен кітапханалар ғана қызмет атқара алады.