- •1.Сызықтық және бұрыштық жылдамдықтар арасындағы байланыс.
- •2.Гидродинамика. Үзіліссіздік теориясы.
- •1.Жарықтың поляризациясы. Малюс заңы.
- •2. Ньютонның I және II заңдары. Масса.
- •1.Электр өрісінің күш сызықтары. Электр өрісінің кернеулігі.
- •2.Жарықтың дифракциясы. Дифракциялық тор.
- •1.Механикалық энергия және оның сақталу заңы. Жұмыс және қуат. Өлшем бірлігі.
- •2.Жылулық сәулелену.Абсолют қара дене және оның заңдары.Планк постулаты
- •1.Электростатикалық өрістің кернеулігі.Күш сызықтары. Қабаттасу принципі.
- •1.Гармоникалық тербелістер.Математикалық және физикалық маятниктердің дифференциалдық теңдеуі.
- •2. Жарықтың интерференциясы.Ньютон сақинасы.
- •1.Айнымалы ток үшін Ом заңы.Индуктивтілік ,сиымдылық және активті кедергілер.
- •2.Ядроның байланыс энергиясы.Масса ақауы.
- •1.Жарықтың поляризациясы. Жарықтың қосарлана сыну құбылысы.Николь призмасы.
- •1.Электр өрісінің потенциалдық энергиясы және потенциалы. Электр өрісінің кернеулігі мен потенциалы арасындағы байланыс.
- •2.Изопроцестер. Идеал газ заңдары.
- •1.Идеал газдың молекула-кинетикалы теориясының негізгі теңдеуі.
- •2. Магнит өрісінің индукция векторы,оның бағыты және күш сызықтары
- •11Билет
- •1.Табиғи жарық және поляризацияланған жарық.Малюс және Брюстер заңы.
- •2. Тасымалдау құбылысы. Диффузия. Жылу өткізгіштік.Меншікті жылу сиымдылығы.
- •12Билет
- •1.Электростатикалық өріс. Кулон заңы және ортаның электр өтімділігі.
- •2 Фотоэффект.Эйнштейн теңдеуі.Фотоэффекттің заңдары.
- •1.Сызықтық және бұрыштық үдеулердің арасындағы байланыс.
- •2.Магнит өрісінің энергиясы.
- •15Билет
- •2.Қатты денелердің деформациясы.Гук заңы. Серпімді және серпімсіз деформация.
- •16Билет
- •1.Жарықтың толқындық сипаттамалары.Гюйгенс принципі.
- •2.Кинетикалық және потенциалдық энергия. Энергияның сақталу заңы.
- •1.Қатты дененің айналмалы қозғалысының динамикасы.Күш моменті. Инерция моменті.
- •2.Ядро құрылысы.Масса ақауы.
- •1.Радиоактивтілік және оның заңдары.
- •2.Фотоэффект құбылысы.Сыртқы фотоэффект үшін Эйнштейн теңдеуі.
- •1.Электромагниттік тербелістер,тербелмелі контур және оның периоды.
- •2.Радиоактивтілік.Радиоактивтіліктің ыдырау заңы.Жартылай ыдырау периоды.
- •1.Айналмалы қозғалыс динамикасының негізгі теңдеуі.
- •2.Сұйықтың негізгі қасиеті. Үзіліссіздік теңдеуі.
- •1.Активті,индуктивті және сиымдылық кедергілері бар айналмалы ток тізбегі.
- •1.Еркіндік дәрежелерінің саны.Ішкі энергия.
- •2.Тұрақты электр тогы.Ом заңы.
- •23 Билет
- •1.Атом құрылысы.Резерфорд тәжірибесі.Бор постулаттары.
- •2.Тогы бар өткізгіштердің әсерлесуі.Ампер күші.Сол қол ережесі.
- •24Билет
- •1.Идеал газдың молекулалық-кинетикалық теориясының негізгі теңдеуі.
- •2.Еркін гармоникалық тербеліс.Тербелістің кинематикасы.
- •25Билет
- •1.Ом заңы. Өткізгіштің кедергісі.
- •2.Жарықтың поляризациясы.Малюс заңы.Поляризацияланған жарықты медицинада қолдану.
- •1.Айналмалы қозғалыс және оны сипаттайтын шамалар.
- •27 Билет
- •1.Конденсаторлар және оның сиымдылықтары.
- •2.Ядролық күштер және оның ерекшеліктері.
- •28 Билет
- •1.Электромагниттік тербелістер,тербелмелі контур және оның периоды.
- •2.Радиоактивтілік.Радиоактивтіліктің ыдырау заңы.Жартылай ыдырау периоды.
- •1.Атом құрылысы.Резерфорд тәжірибесі.
- •2.Магнит өрісінің қозғалыстағы заядқа әсері.Лоренц күші және оның бағытын анықтау.
28 Билет
1.Электромагниттік тербелістер,тербелмелі контур және оның периоды.
Электромагниттік тербелістер - Зарядтың, ток күшінің және кернеудің периодты өзгерісін атайды. Электромагниттік тербеліс кезінде электр және магнит өрістері энергиясының бір-біріне периодты айналу процесі жүреді. Электромагниттік тербелістерді бақылау үшін электрондық осциллограф қолданылады Тербелмелі контур деп бір-біріне тізбектей жалғанған конденсатор мен индуктивті катушкадан тұратын тізбекті атайды. Егер тебелмелі контурдың R кедергісі ескерілмесе, онда ол идеал деп аталады. L индуктивтілік пен С сыйымдылықтан тұратын идеал контурда периоды Томсон формуласымен, ал меншікті циклдік жиілігі мен жиілігі сәйкесінше , формулаларымен анықталатын меншікті электромагниттік тербелістер пайда бола алады. Конденсаторлардың астарларындағы заряд тербелістерінің теңдеуі былай анықталынады: Конденсатордағы кернеу тербелістерінің теңдеуі: Катушкадағы ток тербелістерінің теңдеуі: Конденсатордағы электр өрісі энергиясының ең үлкен мәні: Бұл энергия толығымен катушкадағы магнит өрісінің максимал энергиясына айналады: .
2.Радиоактивтілік.Радиоактивтіліктің ыдырау заңы.Жартылай ыдырау периоды.
Радиоактивтілік (лат. radіo – сәуле шығару, actіvus – әсерлік) – орнықсыз атом ядроларының басқа элементтер ядросына бөлшектер немесе гамма-кванттар шығару арқылы өздігінен түрлену құбылысы. Радиоактивті ыдырау заңы — атом ядроларының әр түрлі бөлшектер мен сәулелер шығара отырып, өздігінен түрлену заңы.[1][2] Радиоактивті ыдырау заңын Резерфорд ашқан:
немесе Эксперименттік зерттеулер радиоактивті ыдырау толығымен статистикалық заңдылыққа бағынатынын дәлелдеді. Белгілі бір радиоактивті изотоптың ядролары бірдей болады. Атом ядросының және ядролардың қайсысының ыдырайтыны - кездейсоқ оқиға. Мысал үшін, бір нуклидтің бірдей екі ядросын алайық. Ядроның біреуі 3 млрд жыл бұрын жұлдыздың қопарылысы кезінде, ал екінші ядро ядролық реакторда 3 мин бұрын пайда болсын. Ядролардың пайда болу уақытына қарамастан, келесі бір уақыт мезетінде екеуінің де ыдырауының ықтималдығы бірдей. Статистикалық құбылыстарды сипаттау үшін оқиғаның ықтималдығы ұғымын қолданады. Радиоактивті ядролар санының жартысы ыдырайтын уақыт аралығын жартылай ыдырау периоды деп атайды. Демек, радиоактивті ядролардық алғашкы саны болса, уақыт өткеннен кейін олардың саны болады. (8.11) өрнектен аламыз.Осы тендеуді логарифмдесек, , бұдан шығатыны . Ал тұрақты шама болғандықтан, жартылай ыдырау периоды тұрақты. Радиоактивті ыдырау заңын 1902 жылы Э . Резерфорд пен Ф.Содди ашқан. Есептеулер радиоактивті ядроның орташа өмір сүру уақытын өрнегі арқылы анықтауға болатынын көрсетті. Ядроның орташа өмір сүру уақыты жартылай ыдырау периодына пропорционал. Радиоактивті ядроның ыдырау қасиетін сипаттайтын тағы бір шаманы айтуға болады. Уақыт бірлігі ішінде ыдырайтын ядролар санымен анықталатын шаманы радиоактивті заттың активтілігі ( ) деп атайды: Активтіліктің Халықаралық жүйедегі ( ) өлшем бірлігі — беккерель. 1 беккерель (Бк) — уақыт бірлігі 1 с ішінде бір ыдырау болатын радиоактивті препараттың активтілігі: 1 Бк = 1 ыдырау / 1 c . Іс жүзінде қолданылатын активтіліктің басқа да өлшем бірлігі бар, ол — кюри (Ки):1 Ки = 3,7 · 1010 Бк; 1 мКи = 3,7 · 107 Бк .
29-билет
1.Интерференция құбылысы.Когеренттік толқындар және оны алу әдісі.
Фазалар ығысуы тұрақты және жиіліктері бірдей толкындардың қосылуы жарық толқындарының өзара әрекеттесуіндегі көңіл аударатын жағдай. Мұнда кеңістіктің кейбір нүктелерінде толқындардың қабаттасуынан бір-бірін күшейтетін, ал басқа бір нүктелерінде керісінше бір-бірін әлсірететін интерференция құбылысы байқалады. Экранда күңгірт және ашық жолақтар кезектесіп орналасады. Бұл интерференция құбылысы. Жарықтың интерференциясы механикалық толқындардың интерференциясы сияқты өтеді. Жарықтың минимум (әлсіреу) және максимум (күшею) шарттары (4.10) және (4.11) формулаларымен анықталады. Сонымен қатар жарық толқындары интерференциясының кейбір ерекшеліктері бар. Егер екі жарық көзінен бірдей жиілікті синусоидалық жарық толқындары шығарылса, онда олар кездескен жерде интерференция көрінісі пайда болады. Бірақ осы көріністі бір-біріне қатысы жоқ бірдей жарық шығаратын екі жарық көзінен шық қан толқындар арқылы алу мүмкін емес. Жарық толқындарының интерференция құбылысы жоқ деген қорытындыға келгендей боламыз.Интерференция құбылысын 1675 жылы Томас Юнг Ньютон, одан кейін Юнг және Френель байқаған. Мұны қалай түсіндіруге болады? Шын мәнінде, мәселе толқынның цугінде екен. Дененің әр түрлі атомдары бір-біріне байланыссыз жарық шығарады. Сондықтан олардың жиіліктерінің бірдей болуына қарамастан, әр цугтің фазасы әр түрлі. Ал бұл жарықтың фазасы ретсіз өзгеретін электромагниттік толқын екенін көрсетеді. Сонда екі толқынды бір-біріне қосқанда пайда болған қорытқы толқынның берілген нүктедегі амплитудасы да кездейсоқ түрде бір секундта миллион есе (максимум немесе минимум болып) өзгеріп отырады. Жарық түскен бет біздің көзімізге біркелкі жарық түскен беттей болып көрінеді. Сондықтан жарық толқынының интерференциясы тек когерентті толқындар қабаттасқанда ғана пайда болады. Когеренттік (лат. сohaerens – байланыста тұрған) – бір-бірімен қосылған бірнеше тербелмелі не толқынды процестердің уақыт пен кеңістікте үйлесімді өтуі.Егер тербеліс фазаларының айырмасы уақыт бойынша тұрақты әрі ол қосынды тербелістің амплитудасын анықтайтын болса, онда мұндай тербелістер когерентті тербелістер деп аталады (мысалы, жарық толқындарының Когеренттігі). Бірдей жиіліктегі екі гармониялық (синусоидалық) тербеліс әрқашан когерентті болады. Когеренттік электрмагниттік толқындарда да байқалады. Когерентті толқындар қосылған кезде бір-бірін күшейтеді не әлсіретеді (толқын интерференциясы байқалады). Когерентті толқын — егер екі толқынның тербеліс жиілігі мен тұрақты фаза ығысуы бірдей болса, олар когерентті толқындар деп аталады. 2.Электр тогы.Ток күші.Ток тығыздығы.
Электр тогы (Э.т) – электр қозғаушы күштің әсерінен зарядтардың (зарядталған бөлшектер немесе дене) бағытталған қозғалысы. Бұл зарядталған бөлшектер: өткізгіштерде —электрондар, электролиттерде —иондар (катиондар мен аниондар), газда —иондар мен электрондар, арнайы жағдайдағы вакуумда — электрондар, жартылай өткізгіштерде —электрондар мен кемтіктер (электронды-кемтіктік өтімділік) болып табылады.Электр тогы энергетика саласында — энергияны алыс қашықтыққа жеткізу үшін, ал телекоммуникация саласында — ақпаратты шалғайға тасымалдау үшін қолданылады. Электр тогының бағыты шартты түрде өткізгіштердегі оң заряд тасушылардың орын ауыстыру бағыты алынады, бірақ өткізгіштердегі заряд тасушылардың заряды теріс (мысалы, металда электрон) болғандықтан ток бағыты электрондардың бағытына қарсы келеді. Токтың тұрақты ток және айнымалы ток деп аталатын екі түрі бар. Ток күші. Амперметр - Электр тогын өлшеу және салыстыру үшін ток күші деген арнайы шама енгізіледі. Көлденең қимасының ауданы S өткізгіште электр өрісінің әсерінен кейін заряд тасымалдаушылар қандай да бір жылдамдықпен қозғалады деп алайық. Барлық заряд тасымалдаушылардың қозғалысы реттелген болғандықтан, өткізгіш бойымен электр тогы жүреді. Бұл кезде әр секунд сайын өткізгіштің кез келген қимасы арқылы электр мөлшері деп аталатын қандай да бір заряд өтеді. Өткізгіштің көлденең қимасы арқылы қандай да бір уақыт аралығында тасымалданатын электр мөлшерінің сол уақыт аралығына қатынасын ток күші деп атайды: I=q/t. Халықаралық бірліктер жүйесінде (SI) ток күші ампермен (А) өрнектеледі: 1А=1КЛ/1с 1ампер = (1Кулон/(1 секунд)). Ампер - негізгі бірліктердің бірі Электр тоғының тығыздығы – электр тогының векторлық сипаттамасы. Э. т. т. векторының модулі – зарядтың қозғалу бағытына перпендикуляр бірлік аудан арқылы бірлік уақыттың ішінде өтетін электр зарядына тең. Егер зарядтың тығыздығы (бірлік көлеміндегі заряд) -ға тең болса, онда Э. т. т.: j= , мұндағы – зарядтардың реттелген орын ауыстыруының орташа жылдамдығы. Егер Э. т. т. өткізгіш қимасы бойынша бір қалыпты таралса, онда ток күші (І) мынаған тең: І=jS, мұндағы S – өткізгіштің қимасының ауданы.
30-билет
