- •1,Адам биологиясы пәнінің мақсаты, міндеттерін сипаттап жазыңыз
- •2,Адам биологиясы саласының даму кезеңдерін сипаттаңыз
- •3,Адам биологиясы пәнінің басқа ғылымдармен байланысын көрсетіңіз
- •4,Адам биологиясы пәнінің зерттеу әдістерін сипаттап жазыңыз
- •5, Антропология ілімі және антропогеннің кезеңдерін сипаттап жазыңыз
- •6,Приматтармен адамдардың жалпы морфофизиологиялық және экологиялық-географиялық сипаттамасына анықтама беріңіз, мысал келтіріңіз
- •7,Адам және эволюцияға анықтама беріңіз, мысал келтіріңіз
- •8,Антропогенез және адамның филогенетикалық дамуын атаңыз, сипаттап жазыңыз
- •10, Эволюциялық өзгерістің типтерін түсіндіріңіз
- •9,Нағыз» гоминидтердің эволюциясының кезеңдері : homo erectus типтері. Homo sapiens түрінің ерте дүние өкілдерінің түрлерін атап шығыңыз
- •11,Адам генетикасы және адам белгілерінің тұқым қуалауының классикалық типтерінің маңызын сипаттап жазыңыз
- •12,Адам геномын зерттеудегі тәсілдер мен зерттеулерді түсіндіріңіз, айырмашылығын көрсетіңіз
- •2,Иммунологиялық әдіс
- •3,Популяциялық-статистикалық әдіс
- •4,Биохимиялық әдіс
- •13,Мендель заңдарының маңызын атап көрсетіңіз
- •14,Гендердің өзара әсерін сипаттап көрсетіңіз
- •15,Жыныс пен тіркес тұқымқуалаушылықты ашып сипаттаңыз
- •16, Жыныс хромосамалары және гендердің қызметін сипаттаңы және салыстырыңыз
- •17 Жыныстардың сандық қатынастарын сипаттаңыз және түсіндіріңіз
- •19 Адам экологиясы және тұрғындардың денсаулығы олардың тіршілік ету
- •22 Мутациялық процестің механизмін сипаттаптүсіндіріңіз
- •23,Сана құрылымының және қызметінің алғашқы белгілерін түсіндіріңіз
- •24 Оң жақ және сол жақ шарлардың маңызын ашып көрсетіңіз
- •26 Жеке басқа тән ерекшеліктердің психологиясы және темпераменттің маңызын түсіндіріңіз
- •27 Алақан, саусақ, табанның бетіндегі эпидермальдық суреттері және жер бетіндегі дерматоглифті суреттердің таралуын түсіндіріңіз
- •28 Бастағы және денедегі шаш жабындысының құрылысы, пішіні, өсу дәрежесін түсіндіріңіз
- •29 Көздің түсі және пигментациясы және көздің құрылысының маңызын түсіндіріңіз
- •30 Денені өлшеудің жалпы тәсілдері және антропометрия көрсеткіштерідің маңызын түсіндіріңіз
- •31, Бас индекстерінің көрсеткіштері және бассауытының сыйымдылығы қарастырыңыз
- •32, Дене құрылысының типтері және өсу индексі анықтаңыз
- •33, Тіс, тіс формасы және оның ерекшеліктері, тістің құрылысы, тістің ерекшеліктерін анықтаңыз
- •34, Во жүйесі, қанның топтарға бөлінуі және қан құю кестесін анықтау зертханалық жұмыстарының жасалу барысын сипаттап қарастырыңыз.
- •35, Қандағы во жеографиялық таралуын анықтау зертханалық жұмысының әдістемесін қарастырыңыз
- •37, Адам конституциясы жөнінде түсінік. Психология және конституция зертханалық жұмысының маңызын ашып жазыңыз
- •38.Rh тобының географиялық таралуының зертханалық әдісінің барысын анықтап маңызын ашыңыз
- •40.Адам аурулары және конституциясын қарастырыңыз
- •41,.Дененің ұзындығын өлшеу әдістерін қарастырыңыз
- •42.Резус-фактор туралы түсінік және оны сипаттаңыз
- •43.Терінің құрылысының ерекшеліктерін қарастырыңыз
- •44.Кречмер жүйесі және Шелдон жүйесін тоқталыңыз
- •45, Виола жүйесінің жыныстық айырмашылығы туралы зерттеуді түсіндіріп, айқындаңыз.
44.Кречмер жүйесі және Шелдон жүйесін тоқталыңыз
Темперамент тұлғаның мәнді қасиеттерінің бірі. Берілген мәселеге деген қызығушылық ерте кезде туындап, қазіргі кезге дейін психологияның зерттейтін маңызды бөлігі болып табылады. Темперамент адамның табиғи сипатының, психологиялық іс-әрекетінің динамикалық ерекшеліктері, яғни психикалық процестер мен жағдайлардың әрекеттерінің ырғағы, қарқыны, жылдамдығы жатады. Темперамент келесі құбылыстарда көрінеді: Адамның жалпы белсенділігінен; Қозғалу ерекшелігі және сөздік қозғалу ерекшелігінен; 3. Эмоционалды процестер ерекшелігінен: эмоцияның туындау және өшу жылдамдығы, күші мен тереңдігі, эмоционалды аймақтың сапалық қасиеті, яғни кез келген эмоцияны бастан кешіру жылдамдығы және т.б. Сонымен, темперамент адамның белсендік ерекшеліктерін және реактивтілігін біріктіреді. Темперамент бойынша адамдарды ажырату сыртқы өңдерінде, барлық мінез-құлықта және іс-әрекетте байқалады.
1921 жылы Э. Кречмердің әйгілі «Дене бітімі және мінез» атты еңбегі жарық көрді. Оның негізгі идеясы белгілі типті адамдар белгілі психологиялық ерекшеліктерге ие. Адамдарды дене бітіміне байланысты Кречмер төрт конституционалды типке бөлді: лептосоматик, пикник, атлет, диспластик. 1. Лептосоматик – нәзік денелі, ұзын бойлы, кеуде қуысы қушық, иығы тар, ұзын және арық аяқ-қолды. 2. Пикник – май қабаты анық көрінеді, орта және аласа бойлы, жайылған денелі, домалақ басты, мойыны қысқа адамдар. 3. Атлет – бұлшық еттері күшті дамыған, дене бітімі мығым, ұзын және орта бойлы, кең иықты, жамбасы тар. 4. Диспластик – формасыз адам, дене бітімі дұрыс емес. Бұл типтегі индивидтер әр түрлі дене бітімінің деформациясымен сипатталады.
АҚШ-та 1940 жылдары У. Шелдон темперамент теориясы кең танымалдыққа ие болды. Темпераменттің негізін эмбриологиялық тұрғыда түсіндіруге тырысты. Үш типті бөліп көрсетті: 1) эндоморфты – эндодермадан ішкі мүшелер жақсы дамиды; 2) мезодерма - бұлшық еттер жақсы дамиды; 3) эктоморфты – тері мен жүйке талшықтары жақсы дамиды. У. Шелдон бойынша, аталған дене типтеріне дененің белгілі функцияларына тәуелді белгілі темперамент типтері сай келеді: висцеротония (ішкі мүшелер), соматотония (дене) және церебротония (ми).
45, Виола жүйесінің жыныстық айырмашылығы туралы зерттеуді түсіндіріп, айқындаңыз.