Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
АБ шпор.docx
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
111 Кб
Скачать
☆

7,Адам және эволюцияға анықтама беріңіз, мысал келтіріңіз

Антропогенез (гр. Anthropos-адам, -genesis-шығу)-адамның шығу тегін, даму тарихын,оның жеке биологиялық түр болып қалыптасуын және адамзат қоғамының даму кезеңдерін әрі жаратылыстану, әрі қоғамдық ғылымдарға сүйене отырып зерттейтін негізгі саласы. Бұ-ларды шешуде приматология, эмбриология, физиология, психология, геология, археология, этнографика, тіл сияқты ғылымдардың нақты деректеріне сүйенеді.

Антропогенез жануарлар әлеміндегі адамның орнын, приматтардың эволюциясын, адам анатомиясының эволюциясын, палеантропология немесе адамның қазба формаларын зерттейді.

Адам органикалық дүние эволюциясында ең кейін пайда болған биологиялық түр. Эволюцияның негізгі қозғаушы күштері әсерлерінің ықпал етуінің нәтижесінде өте ерте тіршілік еткен адам тәрізді май-мылдардың ағзаларында тәнтанымдық және физиологиялық өзгеріс-тер пайда болып, олар бірте-бірте тік жүруге көшіп, қол мен аяқтың қызметі бір-бірінен бөліне бастады. Қол еңбек қаруларын, құралда-рын жасауға дағдылана түсті. Бірақ антропогенезді тек қана биология-лық заңдылықтармен түсіндіруге болмайды. Мұны мәдени эволюция-мен түсіндіруге болады.

Мәдени тұқым қуалау немесе әдет-ғұрып, салт-дәстүрді жалғас-тыру бұл-барлық білім, ой, өнер, техникалық икем-дағдыларының қо-ғамдағы жиынтығы мен мүмкіндіктері. Бұл бар білім мен әдет-ғұрып-тардың, салт-дәстүрлердің үстіне ұрпақтар қосқан жаңалықтар мен заңдылықтардың ұрпақтан-ұрпаққа оқу, үйрену, тәрбиелеу арқылы берілуі. Ұрпақтар мәдени тұқым қуалауға жаңа «дүние» әкеле алады.

Мәдени игіліктерге өзінің жеке даму үрдісінде оқу, үйрену ар-қылы иеленеді. әр тұлғаның ой-өрісінің дамуы әлеуметтік фактормен, оқу, үйрену негізінде жүзеге асады. әрбір тұлға өзі өскен, тәрбиелен-ген ортаның мәдени құндылықтарын игеріп иеленеді.

Органикалық эволюция ғана алғашқы адамды қазіргі заман ада-мына дейін әкелді деу ағаттық, бұл жерде органикалық эволюция түсіндіре алмайтын өзгерістерге түсінік беретін мәдени эволюция күшіне енеді. Мәдени эволюцияның органикалық эволюциядан ерек-ше өзіндік эволюциялық қозғаушы күші бар.

8,Антропогенез және адамның филогенетикалық дамуын атаңыз, сипаттап жазыңыз

Органикалық эволюция адамның филогенетикалық қатарын мәде-ни эволюция жүретін деңгейге дейін әкелді. Одан әрі филогенезі мә-дени эволюция жолымен одан әрі дамыды. Органикалық эволюция мен мәдени эволюция уақытқа қатысты жеке, өз әрекеттерінде тәуел-сіз түрде қарастырылады. Мәдени эволюция нәтижесі органикалық эволюцияның нәтижесінен гөрі оңай байқалады. Дегенмен, органи-калық эволюция мен мәдени эволюция үздіксіз байланыста болу эф-фектісі болып, мәдениетті үйрету мен қабылдау болып табылады.

Эволюциялық биология таңында адам сүтқоректі, шындығында примат, одан дәлірек адамтәрізді, одан да дәлірек антропоидтардың жоғары дамыған өкілі. Органикалық эводюцияның тізбектелген даму сатысы адам тегіне енгізілген. Дегенмен адам жануар емес, одан жо-ғары, органикалық пен мәдени эволюцияның өнімі. Біз бұған тағы бір афоризм қоса аламыз. Жануардан адамға айналу баяу, ұзақ филоге-нетикалық тарих ұзақтығында жүзеге асты. Осыған ұқсас әрекет әр адамның жеке дамуында (онтогенез) байқалады. Жануардан адамға айналу шегарасы осы деп шартты түрде болмаса, нақты көрсету қиын. Себебі, адам эволюциялық өзгеріске баяу тарихи үрдіс негізінде ұшы-рады.