79. Тербелетін жүктің арбашаға динамикалық әсері

Жүк көтеру машинасы жұмысы кезінде жүк арқанға ілінеді сондықтан оның шайқалуы бақыланып отырады.

Аспалы жүктің иіліміне баға беру үшін қозғалыс механизм динамикасын екі массалы жүйенің есептік сұлбасы ретінде қабылдаймыз.

1-шi сурет. Жүк аспасының иiлгiштiгiнiң есепке алумен орын ауыстыру тетiктерiнiң есептiк сұлбалары: a - негiзгiсi; b – келтiрiлген

1-шi суретте белгiленген : m₂ - жүктiң массасы; m₁ - арба немесе кранның және iлгерлемелi орын ауыстырудың массалары, x₁- m₁ массасының көлденең орын ауыстыруы; x₂ - жүктiң абсолюттi көлденең орын ауыстыру; φ- жүк салпыншағының ауытқуының бұрышы;l - жүктi аспа ұзындығы; W - кран немесе арбаның орын ауыстыруына кедергi күшi; - арбаның немесе кранның жұмыс iстейтiн қозғаушы күші.

Аспалы жүктің әсері: S = m₂g = G_гр

Жүктiң аз тербелiстерiнiң қарастыруымен шектелеміз,жүктi аспалыны өзгерiссiз ұзындықта қарастырамыз. Бұл жорамалдың есепке алуымен, жүктi салпыншақтағы күш және салпыншақтағы керiлiстiң көлденең проекциясы

Арбаның қозғалысының теңдеуi

Көлденең бағыттағы жүктi қозғалыстың басқаруы сияқты болады

1-шi сурет схема бойынша келтiрiлген динамикалық жүйенi қарап шығар едiк, мыз m₂ массасы тiрек бет бойынша үйкелiссiз сырғанатамыз. Бұл жүйенiң қозғалысы мына теңдеулермен суреттеледi

Осыдан қорытынды тербелетін жүктің арбашаға динамикалық әсері m₂ массалы арбашаға серіппені бекіткенге пара-пар келеді.

Бұл параөпарлық тербелмелі жүктің әсерін нақты бағалауға мүмкіндік береді:

Х₂>X₁ кезінде, қозғаушы күшті (F) арттырады

Х₂<X₁ кезінде, ол арбашаның кедергі күшін (W) арттырады

80. Автомобиль тербеліс жүйесінің схемасы

Мұндағы: m- машинаның рессорланған массасы

m1 және m2 – машинаның алдыңғы және артқы дөңгелектерінің рессорланбаған массалары

C_п1 және C_п2 - алдыңғы және артқы аспалардың қаттылық коэффициенттері

C_ш1 және C_ш2 - алдыңғы және артқы шиналардың қаттылық коэффициенттері

К_а1 және К_а2 – тербелісті өшіргіш амортизаторлар

К_ш1 және К_ш2 – тербелісті өшіргіш шиналар

81. Бульдозердің жұмыс органына әсер ететін жүктемелер

1-сурет. Бульдозердің эквивалентті динамикалық сұлбасы

Мұндағы жұмыс органына түсетін жүктеме

- ілінісу күші: ;

- тартқыштың және ЖҚТМ-ге қатысты бөлігінің массасы;

- ауырлық күшінің үдеуі;

- ілінісу үдеуі.

- машина қозғалысына бастапқы қарсылық.

,

Мұндағы - тербелуге қарсылық коэффициенті.

- жұмыс органына түсетін динамикалық жүктеме;

- бірінші берілістің максимал қуатын режиміне сәйкес , жылдамдық ;

- қарсыласудың өсу қарқындылығы ;

- скрепер (немесе бульдозер) .

82. Массаның серпімділік центрі.

Серпімділік центрі деп кез-келген рессорланған жүйедегі келесідей қасиеті бар нүктені айтады: егерде берілген нүктеге вертикальды күшті келтірсек онда барлық жүйе тек вертикальды жылжитын болатын.

Ол нүктені еркіндіктің бір дәрежесі ретінде қарастырылады, егер туындайтын күш серпімділік центрінен тыс жерден келтірілсе онда жүйе вертикальдан тыс бұрыштық тербеліске ұшырайды.

Автокөліктің подрессорлы массасының серпімділік центрінің бос тік тербелісінің дифференциалды теңдеуі (тербеліс жүйесінде кедергі болмағанда):

md²z/dt² + (C₁+C₂)z = 0 (15.2)

мұндағы m –автокөліктің подрессор бөлігінің массасы; d²z/dt² –серпімділік центрінің үдеуі; C₁ + C₂ –алдыңғы және артқы аспалардың қосынды келтірілген қатаңдық коэффициенті; z – тік ығысу.

Берілген теңдеу серпімділік центрінің ығысуы кезінде заң бойынша сақталады:

z = A·sin

серпімділік центрінің бос тік тербелісі мына жиілікте болады:

ω =

(C₁+C₂)/m=ω² болғандықтан , (15.2) теңдеуін былай жазамыз:

d²z/dt² + ω²z = 0